|

معلوم و مجهول «اوپک»

سیدحمید حسینی .رییس سابق هیات‌مدیره اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی

ارزیابی علت به جمع‌بندی نرسیدن «اوپک» برای کاهش سقف تولید- با توجه به مناسبات خاص درونی آن - کار ساده‌ای نیست. البته پیش از این می‌شد پیش‌بینی کرد اهداف پشت پرده عربستان سعودی از مدیریت فعلی تولید، بیشتر متمرکز بر مباحث سیاسی است یا مسایل دیگری در آن نقش دارد؟ احتمالا پس از بازگشت وزیر نفت می‌توان اطلاعات بیشتری پیرامون آنچه در مذاکرات دو یا چندجانبه گذشته، به دست آورد. با این حال به نظر می‌رسد اگر توقعات اعضای «اوپک»، منطقی بود و ایران، ونزوئلا و روسیه- که عضو «اوپک» نیست اما از تولید‌کنندگان اصلی نفت جهان است- به جای فشار بر عربستان، برای کاهش تولید همه اعضا تا چهاردرصد به توافق می‌رسیدند، شرایط بسیار بهتری بر بازار حاکم می‌شد. این رقم با توجه به تولید فعلی عربستان، حدود 400هزار بشکه می‌شد که در مقایسه با حجم تولیدی این کشور، رقم قابل توجهی به حساب نمی‌آمد و برای ایران هم 40هزار بشکه می‌شد که قابل انجام بود. رفتن فشار‌ها به این سمت که کشورهایی که تولید بیشتری دارند یا از سهمیه تولید خود تخطی کرده‌اند، کاهش بیشتری داشته باشند، فضا را تغییر داد. این مساله سبب می‌شد بار روانی لازم در بازار ایجاد شده و حداقل، قیمت‌ها بیش از این کاهش را تجربه نکند، نه اینکه شاهد کاهش حدود پنج‌دلاری در همین دو روز باشیم که نشان‌دهنده بی‌حاصل بودن اجلاس سران «اوپک» است. حداقل انتظار این بود که کف قیمت تثبیت شود و بازار اصطلاحا «راه بیفتد» اما اجلاس اخیر، دستاورد مثبتی نداشت. غلبه فضای سیاسی هم تا حد زیادی به ایجاد این فضا کمک کرد. همزمانی مذاکرات هسته‌ای ایران در وین با اجلاس «اوپک»، سفر سعود الفیصل به این کشور و مسایلی که پیرامون رایزنی‌های او درباره پرونده هسته‌ای ایران منتشر شد و پذیرفته نشدن او توسط پوتین- با توجه به اینکه ایران، ونزوئلا و روسیه متقاضی کاهش تولید نفت جهان بودند- به تندشدن فضا انجامید در حالی‌که می‌شد با اتخاذ تاکتیک‌های دیگری به سمت تلطیف فضا حرکت کرد و نتایج بهتری گرفت. این مساله ثابت کرد اموری در سطح بین‌المللی در دست انجام است که نیازمند لابی‌های گسترده، موقعیت‌شناسی و فضا‌سازی منطقه‌ای است و اگر چنین نشود، نتیجه‌گیری برای ما که خواهان «تغییر» هستیم بسیار دشوار‌تر از کشورهایی است که به دنبال حفظ وضع موجود هستند. موضوع کسری بودجه دولت به دلیل کاهش بهای نفت که برای امسال حدود هشت‌هزارمیلیاردتومان برآورد می‌شود با توجه به تحقق درآمد 31هزارمیلیاردتومانی مالیات و وجود حدود 28هزارمیلیاردتومان بودجه عمرانی، چندان مشکل‌ساز نیست و احتمالا کسری بودجه، از بودجه عمرانی تامین خواهد شد. نگارنده همچنان اعتقاد دارد که بودجه دولت، چندان بر وضع اقتصادی اثرگذار نیست و اتفاقا دولت پولدار مداخله‌گر، بیشتر از دولت بی‌پول که بنای دخالت ندارد، مضر است. اگر بتوانیم این شرایط را تحمل کنیم دولت برای سال آینده هم ابزار هدفمندی، نرخ ارز و حامل‌های سوخت را در اختیار دارد. در عین حال احتمال به‌نتیجه‌رسیدن مذاکرات هسته‌ای هم بسیار بیشتر شده، فضای روانی تحریم‌ها شکسته می‌شود و احتمالا واردات نفت کشورها از ایران نیز افزایش پیدا خواهد کرد و در سایر زمینه‌ها نیز حتی تا پیش از توافق جامع هسته‌ای، سختگیری‌ها کاهش خواهد یافت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.