|

جور دیگری باید

کریم ارغنده‌پور

نحوه واکنش ما به پدیده‌ها نشانه خوبی برای قضاوت درباره شخصیتمان است و مهم‌ترین نشانه سنجش عیار هرکسی در نحوه مواجهه او با دشواری‌هاست. به هر میزانی که فرد در برابر سختی‌ها از خود خویشتنداری و درایت نشان دهد به همان اندازه قدرومرتبه‌اش بالاتر است. این موضوع برای افرادی که نقش مهم‌تری در هدایتگری جامعه دارند، مهم‌تر است. وقتی سخن از نقش اجتماعی افراد به‌میان می‌آید لزوما وزیر و وکیل و امثالهم مدنظر نیستند، صدالبته که اینها هم هستند، ولی مثلا یک‌آموزگار، یک مدیر یا ناظم مدرسه، یک‌سرپرستار در بیمارستان، یک‌سرپرست کارخانه، یک‌رییس ناحیه در شهرداری، یک فعال دانشجویی و... همه اینها در واحدهای اجتماعی خود نقش‌های موثر و تعیین‌کننده‌ای دارند. یکی از جنبه‌های خویشتن‌داری در برابر رویدادهای پیرامون، تحلیل درست وقایع است به‌نحوی که هم در دام تبلیغات پردامنه و مسلط نیفتیم و واقعیت را چنانکه هست، ببینیم و هم بتوانیم آن را در مقایسه با هدف تعیین‌شده‌مان بسنجیم و نتیجه بگیریم. بر این‌اساس به‌نظر می‌رسد روش تحلیل وقایع در میان ما نیازمند یک بازنگری اساسی است. همه ما از کوچک تا بزرگ و از جوان تا پیر و از کم‌سواد تا تحصیل‌کرده، قبل از اینکه برای تحلیل اتفاقی، احساس نیاز به شنیدن و دانستن بیشتر داشته باشیم، به قضاوت درباره آن می‌نشینیم. دقیقا برای همین شتابزدگی در داوری هست که ممکن است اشتباهاتمان زیاد باشد. یک روش تحلیل منطقی، از جز به کل رسیدن یا در پاره‌ای موارد از کل به جز رسیدن است. ولی اگر ما از یک جزء به‌ جزء نامربوط دیگری برسیم این درست نیست و نمی‌توان از آن نتیجه درستی گرفت. متاسفانه باید عرض کنم بسیاری از روش‌های قضاوت ما خالی از مشکل نیست. مثلا برای تبرئه خود یا دوستمان از اشتباهی که کرده‌ایم، اشتباه دوست دیگر را به رخش می‌کشیم. این، مشکل را از هـیچ‌سو بر‌طرف نمی‌کند؛ سهل است که آن را مضاعف هم می‌کند. یا اگر در عرصه سیاست از چیزی سرخورده هستیم نمی‌توانیم از بروز یک مشکل در جایی، نتیجه مشابهی در جایی دیگر بگیریم. در روزهای گذشته مساله رای‌اعتماد به وزیر‌علوم مطرح بود. نمی‌توان به صرف نتیجه این رای‌اعتماد و مقایسه آن با چند مورد پیشین، لزوما نتیجه گرفت که حتما معامله‌ای در جای دیگری صورت گرفته، بنابراین دولت دانشگاه‌ها را از این پس به تندروها واگذار کرد! این چه حکمی است؟ از کجا آمده است؟ چه استنادی دارد؟ سخن من البته کلی است و محدود به این مصداق نیست. این نمونه را فقط از باب تقریب بهتر موضوع به ذهن آوردم وگرنه عملکرد این وزیر و دولت در آینده، معیار قضاوت خواهد بود. مساله اصلی این است که این نوع روش داوری درست نیست و باید چشم‌ها را شست و جور دیگری دید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.