|

دود و زیان‌های آن بر تندرستی کودکان

اسماعیل صادقی . فوق تخصص عفونی کودکان

نزدیک به پنج‌میلیون‌نفر در سال در دنیا با دود زندگی‌شان دود می‌شود. میزان مرگ‌ومیر ناشی از مصرف دخانیات در کشورهای پیشرفته و درحال‌رشد تقریبا مساوی است. در ایالات‌متحده آمریکا در مقایسه با موادمخدر و اسلحه، تنباکو هرسال بیش از همه باعث مرگ‌ومیر می‌شود. در همین کشور مصرف دخانیات از 12سالگی شروع می‌شود و در 14سالگی بیشتر این نوجوانان سیگاری می‌شوند و بیشتر از 90درصد نوجوانان سیگاری بدل به بالغین سیگاری می‌شوند. 12میلیون‌نفر (یک‌ششم) در ایران سیگاری‌ هستند و هرکدام به‌طور متوسط روزی 14نخ سیگار می‌کشند. سن شروع سیگار در کشور همانند کشورهای پیشرفته در سنین نوجوانی (13-12سالگی) است. در ایران سالانه 62میلیارد نخ سیگار مصرف می‌شود که نزدیک به 25میلیارد نخ آن سالانه به‌صورت قاچاق وارد کشور می‌شود. طبق اعلام رسانه‌ها اگر واردات سیگار قانونی شود، سالی 18هزارمیلیاردتومان به جیب دولت می‌رود درحالی‌که هزینه درمان بیماری‌های ناشی از دود در کشور بیش از پنج‌هزارو500میلیاردتومان است. بین آلاینده‌های محیطی خانگی، دود سیگار و دیگر مواد دخانی بیش از همه شایع است. این دود تنباکوی محیطی یا دود دست دوم بیش از هر آلاینده دیگری کودکان را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. در ایالات‌متحده آمریکا (آمار 1999) بیشتر از 40درصد کودکان آمریکایی در معرض دود سیگار والدین خود هستند. دود سیگار حاوی بیش از سه‌هزارو800 ماده زیان‌آور از جمله مونواکسیدکربن و هیدروکربن‌های آروماتیک پلی‌سیکلیک است. از عوامل محیطی‌ای که موجب بروز مرگ ناگهانی کودکان شیرخوار (SIDS) می‌شود در معرض دود قرارگرفتن آنها با سیگار چه در دوران جنینی و چه پس از تولد است. بین مصرف دخانیات در والدین و عفونت گوش میانی رابطه بسیار محکمی وجود دارد و تماس با والدین سیگاری را که قابل پیش‌گیری هم هست باید یک فاکتور خطر مهم در ایجاد اتیت میانی به حساب آورد. رابطه بین سیگار و بیماری‌های تنفسی از جمله برونشیولیت، برونشیت و آسم ثابت شده است؛ چه سیگاری دست اول و چه سیگاری دست دوم، بانوانی که در کودکی و نوجوانی سیگاری شده‌اند بیشتر در خطر بیماری‌های مزمن ریوی قرار می‌گیرند. از دهزارو183 کودک مراجعه‌کننده به نگارنده در چهارماهه مهر، آبان، آذر و دی1390 خورشیدی هزارو538کودک (5/70درصد) بیمار بوده و 656نفر (6/42درصد) آنها تب داشته‌اند. 110کودک از خانواده‌هایی بودند که حداقل یکی از افراد خانواده همچون پدر، مادر، پدربزرگ، مادربزرگ و دیگر افرادی که با کودک در تماس بوده‌اند سیگاری یا قلیانی بوده‌اند. از این کودکان 65مورد (59درصد) پسر و 45 مورد (41درصد) دختر بوده‌اند. نسبت پسر به دختر 4/1 به یک بوده است. پراکندگی سنی این کودکان به ترتیب: شش‌ماه اول زندگی 10نفر (9درصد) شش‌ماه دوم 14نفر (7/12درصد). یک تا دوسال 17نفر (4/15درصد). دوران شیرخوارگی (دوسال اول زندگی) 41نفر (2/37درصد)، سنین پیش از مدرسه (5-2سال) 37 نفر (6/33 درصد) و 5 تا 15سالگی 30مورد (2/27 درصد). دومورد بیشتر از 15سال داشته‌اند و 78کودک (9/70درصد)، زیر پنج‌سال بودند. روند آمدن این کودکان نزد پزشک به‌ترتیب: سرماخوردگی‌های پایدار (بیش از 10روز) 50مورد (4/45درصد) سرماخوردگی‌های پیاپی 45مورد (9/40درصد) و اگر هشت مورد سرفه مزمن را به اینها بیفزاییم 103مورد (6/93درصد) دلیل آمدن کودکان افراد سیگاری دست‌دوم به پزشک، سرفه و سرماخوردگی‌های پیاپی یا پایدار بوده است. نکته مهم اینکه همه مشکلاتی که این کودکان به‌دلیل آنها بیمار شدند، مشکلات تنفسی بوده است. نتیجه اینکه سیگاری‌بودن والدین و بستگان یکی از عوامل بسیار مهم مستعد‌کننده و تشدید‌کننده عفونت‌ها، به‌ویژه عفونت‌های تنفسی در کودکان است که پزشک کودکان باید در این رابطه مشاور والدین بوده و کاری کند که کودکان از افراد دودی دور بمانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.