|

روایت شیردل از همکاری‌اش با «برتولوچی»

شرق:«آینه‌ها»، «بوم سیمین»، «پیکان» و «دبی» کامران شیردل در حالی در «سینما تک» خانه هنرمندان پخش شد که او می‌گوید فیلمی ساخته که برخلاف تصور برناردو برتولوچی بوده است. شیردل در مراسم پخش این چهار فیلم در خانه هنرمندان، هدف از ساختن فیلم بوم سیمین را همکاری با برتولوچی دانست و گفت: «آن زمان در وزارت فرهنگ، امکانات فیلمسازی بسیار زیادی وجود داشت، برای فیلم‌ساختن در ابتدا لازم بود یک طرح پیشنهادی از سوی وزارت فرهنگ انتخاب کنیم و بسازیم، من در آن دوران طرح بوم سیمین را انتخاب کردم و این فیلم را ساختم. در این میان که من مشغول ساختن این فیلم بودم توانستم با برتولوچی در ایران همکاری کنم؛ البته او هیچ‌وقت فکر نمی‌کرد که در آن شرایط، امکان کارکردن وجود داشته باشد، اما هدف من کارکردن در همین شرایط غیرممکن بود. بعد از فیلم بوم سیمین که با موفقیت خوبی همراه شد، آغازی بود برای فیلم‌ساختن من در ایران، بعد از آن شروع به ساختن فیلم کردم البته من هیچ‌وقت، یعنی تا پایان، کارمند وزارت فرهنگ نشدم.» شیردل با آنکه با فیلم‌های مستندش شناخته شده اما می‌گوید همه فیلم‌هایش ازجمله یکی از فیلم‌هایی که در سینما تک به نمایش درآمد، داستانی است: «فیلم کوتاه آینه‌ها، محصول پایان فعالیت تحصیلی من است. در واقع تز عملی من است، البته مشکلاتِ بسیار زیادی برای تایید این فیلم در مدرسه وجود داشت. در این میان افرادی مانند پازولینی به من کمک کردند تا این فیلم در مدرسه تایید شود. در مدرسه سینمای رم باوجود اینکه سینمای ایتالیا، سینمایی مستندگونه است اما در دوران تحصیل به ما چیزی از مستند‌سازی نمی‌گفتند یعنی به ما آموزشی برای ساختن فیلم مستند نمی‌دادند، البته می‌توانم بگویم چون سینمای ایتالیا، به‌طور طبیعی و خیلی عادی فیلم مستند می‌ساخت و موضوع همان‌طور که گفتم آنقدر عادی بود که کسی درباره آن حرفی نمی‌زد، به همین دلیل بیشتر تاکید بر ساخت فیلم داستانی بود، به همین دلیل تجربه من در آن دوران در مواجهه با فیلم‌های مستند اینگونه بود. بیشتر در دوران تحصیل، ما را به سمت ساخت فیلم‌های داستانی ترغیب می‌کردند. فیلم کوتاه آینه‌ها، برای من نتیجه خوبی داشت، فیلم توانست نسبتا با درجه خوبی قبول شود.» شیردل همچنین درباره فیلم «دبی» گفت: «ساخت این فیلم به زمانی برمی‌گردد که وزارت فرهنگ قصدِ ساختن فیلم‌هایی از کشور‌های جهان با دوربین ایرانی داشت. آنها می‌خواستند فیلم‌هایی بسازند از جهان از دیدگاه کارگردان‌های ایرانی. نخستین پروژه نیز درباره کشور‌های خلیج‌فارس بود، درباره کویت، دبی و چند کشور دیگر.» در این برنامه خسرو دهقان به کارنامه درخشان کامران شیردل در سینما اشاره کرد و گفت: «شیردل فردی است که در زمینه‌های مختلفی فعالیت کرده است، کارنامه بسیار کامل و درخشانی دارد و فردی پخته چه در زندگی شخصی و چه در زندگی هنری خود است. در عرصه سینما نیز شیردل هم فیلم ساخته است و هم معلم سینما بوده است، هم تدوین‌گر و هم نویسنده بوده است. فردی که به تمامه در سینمای ایران حضورِ پررنگی داشته است. کامران شیردل بیش از صد فیلم دارد که تماشای این فیلم‌ها می‌تواند بی‌شک کارگاه آموزشی خوبی برای دوستداران سینما و هنرجویان باشد. وی در ادامه صحبت‌های خود با اشاره به فعالیت کامران شیردل در عرصه سینمای مستند، گفت: «سینمای مستند ایران برخلاف چندسال اخیر، کارنامه بسیار خوبی داشته است؛ سینمایی که در آن آثار خوب و معناداری شکل گرفته است؛ سینمایی که برای معرفی ما در دنیا، می‌تواند بهتر عمل کند چراکه بسیار جدی به تولید آثار فاخر پرداخته است. کامران شیردل نیز در همین عرصه به فعالیت پرداخته است اما نکته‌ای که در اینجا وجود دارد این است که این‌بار نه سینمای مستند، بلکه فعالیت هنری و آثار کامران شیردل به سینمای مستند ما اعتبار داده است، درواقع کم هستند افرادی همچون شیردل که توانسته‌اند به یک جریان هنری تاثیر بسیار زیادی بگذارند.» امید روحانی در بخش دیگری از این مراسم، کامران شیردل را یکی از بنیانگذاران سینمای مستند در ایران معرفی کرد و گفت: «فیلمسازی در ایران کار بسیار آسانی است، شاید فقط در ایران است که هرکسی تصمیم بگیرد می‌تواند به‌راحتی در مدت‌زمان بسیار کمی حتی با کمترین هزینه فیلم بسازد. تعداد این فیلم‌ها امروز به حدی زیاد است که سوپرمارکت‌ها نیز امروز فیلم می‌فروشند، اما برعکس در سینمای مستند که می‌توانم با قطعیت بگویم مهم‌ترین وجه سینمای ایران، سینمای مستند آن است، مستندساختن بسیار کار دشوار و سختی است چراکه به ایده و تفکر نیاز دارد. مستند‌سازی در ایران قدمت تاریخی دارد حتی تاریخِ آن به دوران قاجار برمی‌گردد البته بسیاری از این فیلم‌های مستند، صرفا فیلم‌های گزارشی بوده‌اند یعنی گزارش‌های تصویری، درواقع سینمای مستند ما با تعریف مولفه‌های امروزی تاریخ کوتاهی دارد، شاید می‌توان گفت سینمای مستند با خلق آثاری از شیردل، سینایی و شهیدثالث در ایران آغاز شد، شیردل را می‌توان یکی از بنیانگذاران سینمای مستند در ایران معرفی کرد، فردی که تاثیر بسیار زیادی بر سینمای مستند تا به امروز گذاشته است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.