|

تفاهم «وین» و نفت ایران

رضا زندی . خبرنگار اعزامی «شرق» به وین

با ادامه مفاد توافقنامه ژنو برای هفت‌ماه دیگر، ایران همچنان می‌تواند روزی یک‌میلیون بشکه نفت‌خام صادر کند. هرچند این گزینه برای هیات‌ایرانی مطلوبیت کامل نداشت اما بهترین راه‌حل در فضای موجود بود. چرا؟ 1- سناتورهای آمریکایی اخیرا طرحی را برای تشدید تحریم‌های نفتی ایران آماده کرده بودند تا در صورت شکست مذاکرات، صادرات نفت ایران را به صفر نزدیک کنند. اگر مذاکرات دیروز شکست می‌خورد، به لحاظ عملی جلوگیری از صادرات نفت ایران دور از ذهن نبود. بازار نفت در شش‌ماهه آینده یک‌میلیون‌و800هزار بشکه مازاد عرضه خواهد داشت. قیمت نفت هم که به محدوده 75دلار رسیده و البته رو به پایین است. بنابراین با خارج‌شدن یک‌میلیون بشکه ایران، عرضه نفت تهدید نمی‌شد. در صورت شکست مذاکرات، ژاپن، هند، کره و ترکیه دیگر نفت ایران را نمی‌خریدند و شاید مقدار محدودی چین و روسیه از ایران نفت می‌بردند؛ آن هم در برابر کالا. بنابراین تمدید توافق ژنو هرچند برای نفت ایران مطلوبیت کامل ندارد اما گریز از یک تنگنا بود. 2- با عدم‌تفاهم جامع ایران و آمریکا، اعراب حاشیه خلیج‌فارس، به‌ویژه عربستان سعودی فعلا به هدفشان رسیده‌اند. دو سناریو برای بازی نفتی‌ها قابل تحلیل است: اول اینکه در سفر «فیصل» به «وین» به آمریکایی‌ها قول داده باشند که قیمت نفت را چنان پایین بیاورند تا ایران مجبور شود تا شش‌ماه بعد امتیازات بیشتری دهد. در این سناریو از کاهش تولید اوپک حمایت نخواهند کرد. دومین سناریو این است که عربستان سعودی پاداش آمریکا را تا آخر همین هفته در «وین» بدهد. از کاهش سقف تولید اوپک حمایت کند. با بالا رفتن قیمت نفت، تولید نفت‌های شیل آمریکا اقتصادی گردد و دموکرات‌ها از زیر فشار جمهوریخواهان، به‌خاطر عدم‌تحقق طرح استقلال نفتی آمریکا از خاورمیانه، خارج شوند. در سناریوی دوم، بالا رفتن قیمت نفت می‌تواند روی چهره ناخوشایند سعودی‌ها در ایران فعلا نقاب بکشد. حضور زود هنگام وزیر نفت عربستان در «وین» یکی از این سناریوها را پیش خواهد برد. 3- با تفاهم «وین» حدود ماهی 700میلیون‌دلار از درآمدهای نفتی ایران وارد کشور خواهد شد و مقداری هم درآمد صادرات پتروشیمی و فلزات گرانبها از تحریم‌ها معاف می‌شود. (براساس توافق ژنو حدود یک‌میلیون‌و500هزاردلار). ایران به بیش از 100میلیارددلار از ذخایر ارزی‌اش همچنان دسترسی نخواهد داشت و بخشی از برنامه‌های توسعه‌ای وزارت نفت از جمله رونمایی از قراردادهای جدید نفتی، احتمالا بازهم به تعویق خواهد افتاد. اما همه باید یک نکته را بدانند. بدون تفاهم دیروز «وین»، شرایط اقتصادی کشور پیچیده می‌شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.