|

احتمال اعلام «توافق سیاسی» برای ادامه مذاکره با هدف تعیین جزییات «توافق جامع» تقویت شد

امروز؛ نقطه جوش هسته‌ای

زینب اسماعیلی : تمدید یا توافق؟ این دو کلمه،‌ تمام روز ششم مذاکره، چادر سفید خبرنگاران را پر کرده‌ بود. زمان گویی متوقف شده‌ و ساعت‌های نهایی فرصت برای مذاکره کش ‌می‌آمد. هر خبری به سرعت تکذیب می‌شود و به هیچ منبع خبری ای نمی‌شود اطمینان کرد. تا عصر هم خبرنگاران، جواب مشخصی برای سوال‌هایشان پیدا نمی‌کنند. روز یکشنبه مذاکرات هسته‌ای در «وین»، مثبت‌تر از روزهای قبل است. مذاکره‌ از صبح زود شروع شد و تا عصر پیچ‌وخم خبری آنچنان سردرگم‌کننده شده ‌بود که دیگر نه کسی خبری را تکذیب می‌کرد و نه تایید. خبرهای خوشبینانه بعد از اولین نشست سه‌جانبه ظریف، کری و اشتون منتشر شد. یک منبع خبری ایرانی گفته بود که این نشست خوب بوده است. حوالی ظهر بود که خبر رسید سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان، در وین است. او گویا با تماس تلفنی عصر پنجشنبه جان کری به اندازه کافی متقاعد نشده که حال به وین آمده و در هواپیما گفت‌وگویی با جان کری انجام داده ‌است. احتمال توافق با ایران، منطقه را کاملا نگران کرده است. دوجانبه تعیین‌کننده جان کری و جواد ظریف، وزرای خارجه دو کشور آمریکا و ایران، عصر دوشنبه علاوه بر پنج نشست قبلی، مذاکره دوجانبه‌ای با هم داشتند؛ مذاکره‌ای که اگرچه بی‌‌سابقه نبود اما خرق عادتی بود در بین مذاکراتی که مدام می‌خواستند به‌صورت سه‌جانبه و با حضور اشتون انجام شود. میهمانانی که راهی وین بودند هم ضیافت باشکوهی را به ذهن متبادر می‌کرد. جان کری بعد از دیدار فرودگاهی‌اش با سعود الفیصل، در ضیافتی به میزبانی همتای انگلیسی‌اش با همتایان فرانسوی، آلمانی و البته کاترین اشتون ملاقات و مذاکره کرد تا بالاخره تکلیف این مذاکرات پیچیده معلوم شود. آنها تمام تلاش خود را می‌کنند تا اروپا و آمریکا تا روز نهایی مذاکرات با صدایی واحد سخن بگویند. مذاکرات برای حل مساله هسته‌ای تنها یک روز دیگر یعنی سوم آذر (24نوامبر) فرصت دارد تا به توافقی نهایی دست پیدا کند یا آنکه به شکست یا تمدید کشیده شود. توافق سیاسی برای ادامه مذاکره در همین حال برخی خبرنگاران در توییترهای شخصی خود از دستیابی به یک توافق سیاسی خبر می‌دهند که برای توافق بر سر جزییات، نیازمند مذاکره است: دوماه یا شش‌ماه. این روزها، خبر، مقابل هتل کوبورگ و در چادر سفید خبرنگاران تنها دقایقی دوام می‌آورد، اندکی بعد است که خبرنگاری یا خبرگزاری‌ای خبر را تکذیب می‌کند. البته «فارس» به نقل از دیپلمات‌های غربی از توافق غیرمکتوب خبر داده است. خبر مرتبط با منابع خبری ایرانی که باشد یک مقام مذاکره‌کننده یا نزدیک به مذاکره‌کننده است که بدون ذکر نام، خبر را تکذیب می‌کند. کسی نمی‌خواهد به استقبال ناکامی برود اما گویا کسی هم نمی‌خواهد خبر توافق را پیش از موعد اعلام کند. خبر توافق سیاسی و تمدید مذاکره بر سر جزییات، از سوی منابع ایرانی تکذیب شد. برخی حتی خبر داده‌اند توافق شده و تنها اعلام آن به فردا موکول شده‌ است. فضا بعدازظهر یکشنبه بود که به یکباره تکان شدیدی خورده و پرخبرتر شد. آن هم با خبر آمدن سعود الفیصل. این سفر و جلسه او با وزیر خارجه آمریکا نشان می‌داد که توافقی در راه است و قرار است قبل از اعلام توافق، برخی نگرانی‌های منطقه‌ای رفع شود؛ مثل تماس‌های تلفنی روز شنبه جان کری با برخی شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس و نتانیاهو آن‌هم در فضاهایی مثل بازار و پارک. خبرنگاران به هم می‌گویند اگر توافقی در راه نیست چرا وزیر خارجه روسیه و وزیر خارجه چین از آن‌سوی دنیا راهی اتریش و وین می‌شوند؟ آنها برای اعلام شکست یا تمدید که به وین نمی‌آیند. دیگر اروپایی‌ها که وین را ترک کرده‌ بودند هم دوباره راهی وین شدند و ابتدا مذاکره‌ای با جان کری داشتند. در همین حین خبر آمدن عضو مشورتی از تهران به جمع مذاکره‌کنندگان می‌رسد. اولین اسم هم حسین فریدون، دستیار ویژه رییس‌جمهور است که آن‌هم تایید نمی‌شود. از داربی پایتخت تا مذاکره هسته‌ای در سالن خبرنگاران، هرازگاهی خبرنگاران دست می‌زنند؛ خبرنگاران ایرانی که هم پیگیر داربی پایتخت هستند و هم پیگیر مذاکره. خبرنگاران دیگر فکر می‌کنند خبری از مذاکره آمده که گروهی دست می‌زنند، اما لپ‌تاپ‌هایی که بازی فوتبال را نشان می‌دهد، ماجرا را لو می‌دهد. پنجره‌های بلند قصر سفید کوبورگ اغلب روشن است، تک‌وتوک اتاقی است که تاریک باشد؛ اما رفت‌و‌آمد‌ها زیاد نیست. تصویربرداران و برخی خبرنگاران همچنان مقابل چادر ایستاده‌اند و از سرما گروهی سیگار می‌کشند و گروه دیگری چای و قهوه به دست، برودت هوا را تحمل می‌کنند. با هر چیزی که پیدا کرده‌اند خود را پوشانده‌اند. اما مجری‌ها مجبورند برای قرارگرفتن مقابل دوربین، همچنان تصویر شیکی داشته‌ باشند. دوجانبه‌های دقیقه90 روز یکشنبه دومین دیدار ظریف و همتای آلمانی‌اش هم در کوبورگ انجام شد. یک دیدار هم بین جان کری و اشتاین‌مایر انجام شد. دیدار دوجانبه عصر ظریف با جان کری کم‌سابقه بود و پیش‌تر، یک‌دور در نیویورک انجام شده‌ بود. این در حالی بود که روز شنبه خبرهای درگوشی می‌گفت که کاترین اشتون هم به جمع مخالفان پیوسته و برخی اظهارنظرهایش به سمت عدم‌دستیابی به توافق است. برخی معتقدند این جدی‌ترین مذاکره در جریان این مذاکرات است که می‌تواند آنها را به سمت یک توافق نهایی سمت‌وسو بدهد. اما خبرها و شایعات حاکی از این است که مذاکرات در واپسین روز، با دستیابی به توافقی بر سر کلیات به پایان می‌رسد؛ ولی جزییات نیاز به فرصت مذاکراتی دیگری دارد. وانگ یی، وزیر خارجه چین هم دوشنبه به مذاکرات می‌پیوندد. او قبلا گفته بود: «در صورت مشاهده نشانه‌ای از احتمال دستیابی به توافقی سیاسی میان ایران و گروه 1+5، بامداد دوشنبه به این گفت‌وگوها خواهد پیوست.» او صبح امروز با جواد ظریف دیدار خواهد داشت. ایران دنبال تمدید نیست ملتهب‌کننده‌ترین خبر یکشنبه نیز تمدید مذاکرات به نقل از منابع ایرانی بود که آنها آن را تکذیب کردند: «تمدید موردنظر تیم مذاکره‌کننده ایرانی نبوده و نیست» اما «ایسنا» در خبری به نقل از تیم مذاکره‌کننده ایرانی نوشت که «اگر توافق تا آخرین ساعات یکشنبه محقق نشود آنها باید روی تمدید کار کنند.» با این‌حال آنها برای دستیابی به یک تفاهم سیاسی و کلی در چارچوب مذاکرات جامع رایزنی‌های خود را ادامه دادند. اگر دوشنبه صبح هم توافق دست‌یافتنی نباشد آنها باید به تمدید فکر کنند. روز گذشته «ای‌بی‌سی نیوز» به نقل از «باراک اوباما» رییس‌جمهور آمریکا نوشت که «شکاف‌ها در مذاکرات هسته‌ای همچنان «قابل توجه» است و خیلی زود است که در مورد احتمال دستیابی طرفین به توافق تا روز دوشنبه سخن گفت. اگر توافقی حاصل شود، مطمئن است که می‌تواند کنگره را از بابت قدرت این توافق متقاعد کند.» این در حالی است که او همچنان تحت فشار کنگره برای عدم‌توافق با ایران است و در آخرین مورد تعدادی سناتور، در نامه فشار بیشتر بر ایران را خواستار شده‌اند. اوباما اضافه کرد: «آنچه یک توافق انجام می‌دهد، این است که بخش بزرگی از کار از روی میز برداشته و احتمالا یک پروسه طولانی شروع می‌شود که طی آن نه‌فقط روابط ایران با ما بلکه روابط ایران و جهان و منطقه شروع به تغییر می‌کند.»جهان منتظر خبری است که 24نوامبر از اتاق‌های قصر «کوبورگ» به دنیا مخابره می‌شود، قطعا در فاصله ثانیه‌ای، خبر مرز قاره‌ها را درمی‌نوردد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.