|

ادبیاتِ سیاست

کریم ارغنده‌پور

زیاد شنیده‌ایم که افرادی می‌گویند: «من عضو هیچ حزب و گروه سیاسی‌ای نیستم.» درمیان نخبگان هم چنین برخوردی شایع است. این جمله بیشتر در حکم تنزه‌طلبی است و خواسته و ناخواسته این معنا را منتقل می‌کند که گویی عضویت در یک جریان سیاسی، اشکالی دارد. دیدگاه دیگری به موازات همین جمله وجود دارد که می‌گوید «من سیاسی نیستم؛ می‌خواهم زندگی کنم.» اتفاقا نکته اصلی هم در همین‌جاست؛ همین انگاره تفاوت زندگی و سیاست. اینکه خاستگاه این دیدگاه چیست، احتمالا ریشه در تاریخ این سرزمین دارد که عاقبتِ سیاسیون در مقایسه با سایر اقشار اجتماعی چندان بی‌دردسر نبوده است. منتها در این دیدگاه یک تناقض ذاتی نهفته است؛ زندگی اگر به سیاست کاری نداشته باشد، سیاست با زندگی‌ها کار دارد. هیچ عرصه‌ای جدا از سیاست و تاثیرات آن نیست. آنکه به‌خاطر زندگی، از سیاست دست می‌کشد، درواقع اجازه می‌دهد سیاست برای همه‌چیزش تصمیم بگیرد. توسعه‌یافتگی مرهون نشانه‌هایی است؛ یکی از مهم‌ترین آن شاخص‌ها میزان و کیفیت مشارکت عمومی در عرصه‌های مختلف است. از این زاویه یکی از مهم‌ترین نشانه‌های فاصله‌داشتن با وضعیت دموکراتیک همین است که شهروندان در برابر آنچه پیرامونشان می‌گذرد احساس مسوولیت نکنند. به‌عبارت دیگر هر اندازه شهروندان در برابر مسایل جامعه بیشتر بازیگر باشند به همان اندازه می‌توان امیدوار بود که دموکراسی پایاتر و عمیق‌تر است. در این سیستم سیاسی، ادبیات هم پیرو تمایلات شهروندان سامان می‌یابد. این نوشتار بر سر آن نیست که همه شهروندان باید سیاسی باشند، سهل است که چنین چیزی واقعی هم نیست، ولی حداقل از جامعه نخبگان انتظار می‌رود که مناسبات اجتماعی را چنانکه باید ببینند و به‌کار بندند. روشن است که این نکته با سیاسی‌بودن متفاوت است. برای دستیابی به فرهنگ دموکراتیک، ما نیازمند پالایش در ادبیات سیاسی هستیم و برای آن باید برخی دیدگاه‌های رایج اصلاح شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.