|

آنجا که عقاب پر بریزد...

وحید معتمدنژاد . فعال فرهنگی

عقاب طلایی با همان سرعت و چابکی، اما نه با پرواز که با پاهای قدرتمند، سرزمین کهن ایران را درنوردید و با چشمان تیزبین خود، افق جدیدی را در گردشگری کشوری متمدن، به روی جهانیان گشود. این به آن معناست که عقاب گردشگری ایران بعد از یک دوره فطرت پرریزی به دوران پرواز جدید خود روی آورده است. فرآیند دگرگونی در توسعه، از پایه‌های اصلی «اندیشه تحول‌گرا» در جامعه‌ای است که قصد رشد و پیشرفت داشته و برای رسیدن به آن، سعی در به‌روزکردن شرایط یکنواخت گذشته دارد. شرایط امروز ایران، این را برمی‌تابد تا در کنار شرایط سیاسی موجود، از روزنه گردشگری، آفتاب فرهنگ بر کویر سایه‌های تاریخی آن بتابد و لایه‌‌های فراموشی را روشن کند. ورود قطار عقاب طلایی از اروپا از یک طرف و نویسنده جوان آمریکایی «مونیکا برن» از طرف دیگر به ایران خارج از اغراض سیاسی، در جای خود قابل تامل و تعمق است به‌ویژه آنکه هرکدام از این دو طیف گردشگر، حاوی پیام‌های ارزنده‌ای از مشاهدات خویش بوده و فصل مشترکی با مضمون «تصویر رسانه‌ها از ایران اشتباه است» را به جهانیان مخابره می‌کنند و از سوی دیگر، راهی متفاوت را پیش‌روی دست‌اندرکاران صنعت گردشگری کشور گشود که هنوز می‌توان در دریای متلاطم سیاسی به ورود گردشگر مبادرت ورزید. اگر بپذیریم که بسیاری از زوایای تاریک فرهنگ این دیار فرهنگی، از طریق مشاهدات همین گردشگران خارجی در قالب سفرنامه‌های تاریخی به رشته تحریر درآمده است، راه را نه‌تنها بر ورود آنها نبسته، که ما نیز به نوبه خود فانوس‌به‌دست، به‌دنبال آنها خواهیم گشت. اگر امروز این قطار فرهنگی اروپایی و آن نویسنده آمریکایی پا به خاک ما نهادند و از صفات ایران و ایرانی به نیکی یاد کردند، به کجای سیاست ما برخورد یا در کجای سیاست ما خدشه‌ای وارد شد که از آن بوی «غرب‌گرایی» به مشام برسد، که بر عکس، بیشتر در گفتارشان ترغیب به «شرق‌گرایی» و «ایران‌گرایی» بود که فرهنگ به‌عزلت‌نشسته ما، سال‌ها در انتظار «فرهنگ‌بروزی و فرهنگ‌نمایی» است. چه آنجایی که این نویسنده آمریکایی اقرار می‌کند: «مردم معمولا از چیزی که نمی‌دانند هراسان هستند، اما از نظر من به عنوان نویسنده، غرق‌شدن در چیزهایی که جدید است و از ناآگاهی‌ام برمی‌آید، جذاب است» و چه آنجایی که می‌افزاید: «پیش از آنکه سفری به ایران داشته باشم، می‌دانستم زیبایی‌ای مثل گل دارد که از دور قابل دیدن بود، رنگ و بوی آن را از دور احساس می‌کردم؛ اما حالا که به ایران آمده‌ام، وسط این گل قرار گرفته‌ام و از آن لذت می‌برم» و یا جایی دیگر که- چه به درست و چه به غلط- اضافه می‌کند: «در طول سفرم با موضوع قابل توجهی برخورد کردم، وقتی با مردم ایران ارتباط دیداری برقرار می‌کردم یا لبخند می‌زدم، هیچ جواب یا تبسمی پس نمی‌گرفتم. مردم ایران ارتباط دیداری برقرار نمی‌کنند. این اتفاقی است که در آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر رخ می‌دهد و در‌ آنجا ارتباط دیداری به‌خوبی برقرار می‌شود» به‌راستی چرا دنیا را مسیری طولانی می‌انگاریم که پیمودن آن در طاقت ما نیست و خود را از هر نوع ارتباط محروم کرده‌ایم؟! امروزه اصالت مهم گردشگری، در ارتباط جوامع و نزدیک‌شدن آنها و همچنین تاثیرپذیری فرهنگی به جهت تعامل و پذیرش اجزای مشترک بین آنهاست، در غیر این صورت تنها در حد بازدید از آثار تاریخی و فرهنگی کشورها، آن هم در حد ثبت خاطره‌ها باقی می‌ماند. یا به عبارتی، ارتباطات در دنیای امروز همان برخورد، آشنایی و گفت‌وگوی تمدن‌هاست که برخلاف تعبیر نادرست سیاسی آن، موجب اتحاد و یکپارچگی جوامع در تشریک مساعی فرهنگی و اجتماعی در بهره‌بردن از اهداف اقتصادی سالم و شکوفایی توسعه‌ سیاسی است. که در این بین چه بخواهیم، چه نخواهیم مسیر فرهنگی ایران در جوامع بین‌المللی راه خود را جسته و ورود عقاب طلایی به ایران زمینه‌ساز چنین مسیری است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.