حضور ۱۷ مستندساز زن در بخش مسابقه هشتمین دوره جشنواره سینما حقیقت
مستندهایی به رنگ زنان در جشنواره مستند ایران
الهام نداف: در بخش مسابقه ملی هشتمین دوره جشنواره بینالمللی سینماحقیقت، 17 فیلم از ساختههای بانوان مستندساز ایرانی به نمایش درمیآید که نمایانگر افزایش 55 درصدی به نسبت سال گذشته است. مژگان ایلانلو (زنان فرماندار)، محبوبه هنریان (زیبایی ناشناخته)، نوا رضوانی (عروسکها نمیدانند)، پریسا عشقی (خانه سیمین و جلال)، نیلوفر سعیدی (کافه تهران)، عاطفه محرابی (خواهرم محدثه)، سحر سلحشور (فلکناز)، مریم سپهری (فراتر از رنگ)، فاطمه موسوی (پرسوک- کارگردانی مشترک با رضا فرهمند)، فاطمه طوسی (میلادو)، یلدا قشقایی («ن» بیدردسر)، مینا مشهدیمهدی (نو)، صبا قاسمی (بدون بلیت)، الهام حسامی (61/2/25)، لعیا عباسمیرزایی (و آزادی)، رقیه توکلی (124) و نرگس فلاحپسند (من نوازندهام) از بانوان مستندساز حاضر در بخش رقابتی مهمترین رویداد سینمای مستند ایران هستند. زنان قدرت و مدیریت «زنان فرماندار» به کارگردانی مژگان ایلانلو مستندی است که چهار زن موفق را در مناصب قدرت و مدیریت روایت میکند. این زنان در سیستان و بلوچستان به فعالیت مشغول هستند. ایلانلو درباره انتخاب موضوع این مستند توضیح میدهد:
«اولین بار که خانم سامیه بلوچزهی به عنوان شهردار سیستان و بلوچستان انتخاب شد، حساس شدم که چطور چنین انتخابی صورت گرفته است. بعد از سفر آقای روحانی به منطقه و انتخاب دو فرماندار زن، پیگیریهای لازم را انجام دادم تا بتوانم در این زمینه مستندی بسازم.» «زنان فرماندار» در مدت زمان ۵۲ دقیقه فعالیت چهار شخصیت زن تصمیمگیرنده را در سیستان و بلوچستان روایت میکند. به گفته کارگردان، این فیلم زندگی این شخصیتها را مورد بررسی قرار نمیدهد، چرا که مجالی برای نزدیک شدن به این زنان نبوده است. ایلانلو با تاکید بر اینکه مردم سیستان مدیریت زنان را پذیرفتهاند، اضافه میکند: «سیستان و بلوچستان یکی از محرومترین استانهای کشور است و نکته قابل توجه این است که چطور پذیرفتهاند اداره سیاسی منطقه به خانمها واگذار شود. مدیریت زنان تصویرهای دیدنی خلق کرده است و میتوانم بگویم با دیدن این فیلم ذائقه بصری مخاطب تغییر میکند.» خواهری به نام محدثه عاطفه محرابی فیلمساز جوانی است که با مستند «خواهرم محدثه» در جشنواره سینماحقیقت حضور دارد. مستند او روایتگر زندگی دختر ورزشکاری به نام محدثه است که بعد از یک تصادف، هر دو
پای خود را از دست داده و حالا معنای همهچیز برایش تغییر کرده است. محرابی درباره آشنایی با این سوژه میگوید: «برادر محدثه از دوستان پدرم بود. او را یک بار زمانی که ژیمناستیک کار میکرد دیده بودم. بعد از مدتی متوجه شدم تصادف کرده و هر دو پایش را از دست داده است. به همین خاطر سعی کردم او را نبینم تا تصویری که از محدثه در ذهن دارم تغییر نکند.» وی ادامه میدهد: «هشت سال بعد از تصادف محدثه، متوجه شدم ورزش جدیدی را آغاز کرده و در کار خود موفق است. برایم جالب شد بدانم چطور یک نفر میتواند با سرنوشت خود کنار بیاید. وقتی به خانواده محدثه نزدیک شدم متوجه شدم خواهری دارد که حامی و محرک او در زندگی است؛ لذا تصمیم گرفتم خواهر محدثه روایت فیلم را جلو ببرد.» او تمام تلاشش را میکند تا محدثه روزهای سخت را فراموش کند. به گفته کارگردان، این فیلم قرار نیست از کسی قهرمان بسازد. ممکن است موفقیت چندانی در مستند «خواهرم محدثه» به چشم نخورد، اما مهم تلاشی است که خانواده یک دختر برای بیرون آوردن او از زندگی گذشتهاش میکنند. محرابی در پایان گفت: «محدثه در سن نوجوانی و حساس است. در میان صحبتهایش جلوی دوربین خیلی خودش را پنهان
میکرد؛ به همین خاطر از آن صحنه در فیلم استفاده نکردم. او احساس واقعیاش را بیان نمیکرد و من تصمیم گرفتم راوی زندگی محدثه خواهرش باشد.» پدیده کافهنشینی در تهران نیلوفر سعیدی هم در مستند «کافه تهران» پدیده کافهنشینی را در تهران امروز مورد بررسی قرار داده است. او درباره فیلمش توضیح میدهد: «کافه در حقیقت از غرب به ایران وارد شده است. ما در زمان گذشته قهوهخانههایی داشتیم که پاتوقی برای نشر اخبار هم بود، اما از دهه ۳۰، ۴۰ با رفتن متفکران ایرانی به اروپا و گذار از سنت به مدرنیته، ساختار اجتماعی ایران هم تغییر کرد و پدیده کافه در کشورمان رونق یافت.» سعیدی در «کافه تهران» نگاهی گذرا به تاریخچه کافه در تهران دارد و این مساله را با توجه به ساختار اجتماعی شهروندان تهرانی بررسی میکند. او برای ساخت این فیلم از «خسرو سینایی» به عنوان راوی و محقق کمک گرفته است: «خسرو سینایی از طرفداران فرهنگ کافهنشینی است و در این زمینه اطلاعات فراوانی دارد. ما از اطلاعات او استفاده کردیم.» این کارگردان درخصوص تفاوت کافهنشینی در شهرهای اروپا و تهران نیز میگوید: «میانگین سنی در کافههای تهران پایین است. اینجا
بیشتر جوانان و نوجوانان از هیاهوی خیابانها به کافهها پناه میبرند، اما خارج از ایران بیشتر بزرگسالان و افراد میانسال طرفدار کافهنشینی هستند؛ اما بافت فرهنگی هم در کافههای تهران تاثیر گذاشته است. مثلا در شمال تهران بیشتر کافیشاپ وجود دارد و کافهها مربوط به مرکز شهر است.» دردسرهای یک شبه پولدار شدن! «ن بیدردسر» عنوان مستندی به کارگردانی یلدا قشقایی است که در جشنواره سینماحقیقت روی پرده میرود. ایده اصلی این فیلم علاقه مردم به یکشبه پولدار شدن است. قشقایی درباره مستند خود توضیح میدهد: «مدتی پیامهایی داده میشد که مثلاً گنجی پیدا شده و اگر شهرنشینها آنرا بفروشند، میتوانند بخش زیادی از پول را برای خودشان بردارند. معمولا افرادی که به این پیام اعتماد میکردند یا مال باخته میشدند یا جانشان را از دست میدادند! از آنجایی که برای یکی از اطرافیان من هم این پیام ارسال شد، تصمیم به ساخت این مستند گرفتم.» قشقایی در این مستند با زن و شوهری صحبت کرده که مالشان را به دلیل اعتماد به این پیام از دست داده و مالباخته واقعیاند. مابقی سوژههای او پولی از دست ندادهاند اما هر کدام بهانهای برای
اعتماد کردنشان به قاچاقچیان داشتند.» او خاطرنشان میکند: «این فیلم شاید تلنگری برای افراد زودباور باشد. آنهایی که میخواهند بدون هیچ تلاشی به پول زیاد برسند. امیدوارم بتوانم مستند «ن بیدردسر» را اکران عمومی کنم، چرا که این فیلم باید دیده شود و اکرانش حتی در گروه هنر و تجربه هم میتواند تاثیرگذار باشد.» * مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی سازمان امور سینمایی، هشتمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» را همزمان با ولادت باسعادت حضرت امام موسی کاظم(ع) و طی روزهای ۹ تا ۱۶ آذرماه ۱۳۹۳، با شعار «حقیقت بهترین راهنماست» که از فرمایشات حضرت علی(ع) است، در شهر تهران برگزار خواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.