نان و کتاب
محمدرضا حکیمی
در این نوشته درصدد آنیم، که دو امر مهم را به یادها آوریم و صاحبرسالتان را، به تحقق بخشی به این دو امر فراخوانیم و بسیج کنیم، بدان امید که خداپسند باشد و با نتیجه و نجاتآفرین برای انسان بیپناه، پس ای: نویسندگان و صاحبقلمان! شاعران و هنرمندان! محققان و دانشوران! کارگردانان و فیلمسازان! واعظان و تربیتگستران! مربیان حوزهای و مدرسان! امروز اجتماع ما گرایشی درخور به کتاب و کتابخوانی ندارد؛ یعنی به گرسنگی روحی خود- بههیچروی- پی نبرده و درصدد سیرکردن آن برنیامده است و به تحولی که در این بخش از حیات انسانی (کسب آگاهی و شناخت)، پیش آمده است، عطف توجهی نکرده است! از اینجا نظر خویش را بیشتر به کتابهای انسانی و اسلامی معطوف میداریم. فرهنگبانان مسوولیتشناس جامعه امروز، 1باید در پنج امر بهگونهای راستین و پیگیر کوشش کنند و در ایجاد مقتضی و رفع مانع آنها بکوشند: 1) تهیه کتابهای خوب و مفید و خوشخوان، برای گروههای مختلف سنی و فکری و اجتماعی. 2) شناسایی و بهکارگیری مولفانی که صلاحیتهای انجام کار دارند. 3) عرضه کتاب در همه جامعه، حتی در میان کوهنشینان و صحراگردانان. 4) قیمت گذاری هرچه ارزانتر روی کتاب و
کوتاهکردن دست گروهی تعهدناشناس، از این شغل مقدس. 5) ترویج و تشویق- و بلکه تعلیم- بیامان کتابخوانی، با همه وسایل ممکن و در همه جاها و وقتهای میسور. باید برای تالیف مجموعهای از کتابهای انسانی و اسلامی، مجموعهای کامل، زیبا، خوشچاپ، متناسب، ارجمند، غنی، دارای نثری صحیح و روحپرور و جاذبهدار... تلاشی اصولی و پیگیر و دامنهدار به عمل آید؛ تلاشی که بیگمان بهثمررسیدن آن، نیازمند کمک طبقات بسیار است، از جمله کمک فراوان گروههایی که یاد کردیم. درباره ردهبندی سنی و تحصیلاتی و محیطی این کتابها، باید کارهایی مفصل و دقیق و کارشناسانه انجام پذیرد. در مورد قیمت کتاب، باید گستردهترین کوششها صورت یابد، تا کتاب به ارزانترین قیمت در دسترس مردم- در همهجا- قرار گیرد. این هزینههای فراوان و اغلب نالازم، بلکه گاه زیانآوری که دولت (در سفرها، سفرهها، بناها و...) از اموال و حقوق انسان محروم و ایتام مظلوم، خرج میکند، چرا مبالغی از آنها را به امور یادشده اختصاص نمیدهد؟ و اگر در برخی موارد هزینهگذاری میکند، چرا میگذارد در این امر مقدس، دزدی، رانتخواری و خیانتکاری شود؟ تا کی باید بگوییم و بنویسیم و ناامید
نشویم؟ البته رمز ناامیدنشدن، امید به این و آن و چگونگی اداره کشور نیست، تکلیف اقتضا میکند که بگوییم. اینجانب از سالهایسال پیش از این، معتقد بودم که دوچیز باید در سراسر جامعه رایگان شود: 1) نان 2) کتاب یعنی آنچه مایه قوام و برپایی و سلامت جسم مردم است و آنچه عامل عمده سلامت و قوام روح مردم. و چون موضوع را با برخی از اقتصاددانان شریف و متعهد و دارای تجربههای ممتد و گوناگون، در میان گذاشتم، میگفتند، رایگانکردن نان، برای حاکمیت مشکل چندانی ندارد و این اقدام بسیار مهم، با درنظرگرفتن ثمرات جنبی مثبتی که دارد، با هزینهگذاری نهچندان سنگین (و کاهش محسوس تضییع و مصرف و اسراف) کاملا عملی است. بنابراین حاکمیت- اگر بخواهد میتواند برای رایگانشدن نان و کتاب- بهصورتی مناسب- هزینهگذاری کند. 2 و البته در این اقدام باید صادق باشد و باز مرکزی برای سوءاستفاده پدید نیاید. و روشن است که مقصود از «نان» - در اینجا- چندگونه نان متعارف است، چنانکه مقصود از کتاب نیز- افزونبر «کتابهای درسی» - این دسته از کتابهاست (نه مخطوطات نفیس و امثال آنها): 1) کتابهای لازم دینی (برای عموم) 2) کتابهای لازم سیاسی (برای عموم) 3)
کتابهای لازم اجتماعی و اخلاقی (برای عموم) 4) کتابهای لازم تاریخی و انقلابی (برای عموم) 5) کتابهای لازم ورزشی و نظامی و تعلیمات دفاعی و چریکی. این کتابها باید- چنانکه گفته شد- برحسب سن، تحصیلات و شرایط محیطی مردم و توجه به نیازهای جامعه، بهوسیله مولفانی واجد اهلیتهای لازم، تنظیم و تدوین شود. 1- اگر «فرهنگبانی» چند داشته باشیم و «مسوولیتشناسی»... . 2- میتوان، کار را آزمونی نیز آغاز کرد: با هفتهای یکروز، نان، در سراسر کشور، رایگان... یا در برخی (مناطق محروم)، رایگان.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.