|

پیام «داعش» برای عربستان

به نظر می‌رسد رهبران گروه تروریستی داعش قصد ندارند تشکیلات خود را در یک‌جا و بدون حرکت نگه‌دارند. در پیام صوتی اخیر که به مدت 17‌دقیقه پخش‌ شد و در آن ‌فردی که گمان می‌رود «ابوبکر البغدادی»، رهبر این گروه باشد سخن می‌گفت، داعش توجه خود را به عربستان‌سعودی معطوف کرد؛ سرزمینی که زادگاه اسلام بوده و یکی از بزرگ‌ترین تولید و صادرکنندگان نفت در جهان به ‌شمار می‌رود. فردی که در این ویدیو سخن می‌گفت به پادشاهی عربستان‌سعودی با همین نام اشاره نمی‌کرد؛ نامی که از خانواده حاکم بر این کشور یعنی «آل‌سعود» ریشه گرفته است، بلکه به آن «بلاد‌الحرمین» می‌گفت که در واقع اشاره‌ای به مکه و مدینه بوده و ضمنا بیانگر آن است که رهبران داعش حکومت آل‌سعود را قبول ندارند. رهبر داعش با خطاب قرار‌دادن پیروان این تشکیلات در عربستان‌سعودی کوشید تا فهرستی از اهداف را برای آنها ردیف کند تا بتوانند در آینده به آنها حمله ‌کنند. این هدف‌ها از شیعیان شروع و به بقیه موارد ختم می‌شد. شیعیان یک‌اقلیت مذهبی در عربستان به شمار می‌روند که اکثر آنها در منطقه «الشرقیه» زندگی می‌کنند؛ منطقه‌ای سرشار از منابع نفتی. این در حالی است که سلفی‌های بنیادگرای افراطی آنها را «بدعت‌گذار» در دین توصیف می‌کنند. بعد از شورش‌هایی که در عراق به‌وجود آمد شکاف‌های مذهبی و فرقه‌ای در خاورمیانه تشدید شد. به‌گونه‌ای که اکنون بسیاری از شهروندان سعودی احساس می‌کنند اعضای تشکیلات داعش نه یک گروه تروریستی، بلکه یک‌مشت جنگجوی شجاعی هستند که از مذهب اهل سنت دفاع کرده و با متعرضان به این مذهب مقابله می‌کنند. مقامات سعودی بارها نسبت به این امر هشدار داده‌اند که دولت‌شان یکی از اهداف اصلی تشکیلات داعش است. با این حال بسیار بعید به نظر می‌رسد عربستان‌سعودی شاهد یک حمله مستقیم از سوی این تشکیلات باشد. البته تابستان گذشته، وقتی گروه داعش در موصل اعلام خلافت کرد، تقریبا این مساله حتمی بود که این گروه دیر یا زود به بزرگ‌ترین و مهم‌ترین دولت منطقه یعنی عربستان‌سعودی توجه خواهد کرد. از همان زمان مقامات دینی رده‌بالای عربستان‌سعودی و مفتی‌های این کشور، تشکیلات داعش را به‌عنوان «دشمن نخست اسلام» معرفی کردند. یکی از سعودی‌های نزدیک به دولت اخیرا در مقاله‌ای در روزنامه «نیویورک‌تایمز» نوشت: «عربستان‌سعودی تنها دولتی در منطقه است که هم توان و هم مشروعیت لازم را برای غلبه بر گروه داعش دارد.» با این‌همه بسیاری مقامات سعودی را متهم به نقش‌داشتن در ظهور تشکیلات داعش می‌کنند و می‌گویند این کشور در اصل سرمایه‌گذار و صادرکننده نوعی تفکر افراطی اسلامی است که می‌تواند به‌مثابه نقطه شروعی برای تفکرات جهادی و جریان‌های خشونت‌طلب تلقی شود. اما عربستان‌سعودی به طور قاطع این اتهامات را رد کرده و می‌گوید ظهور گروه‌هایی مانند داعش ناشی از هرج‌و‌‌مرجی است که جنگ داخلی سوریه و سیاست‌های تبعیض‌آمیز علیه اهل‌سنت عراق به‌وجود آورده است کما‌اینکه عربستان می‌گوید با شورش القاعده در کشورش در سه‌سال گذشته مقابله کرده و تاکنون صدها‌سعودی در این راه جان خودشان را از دست داده‌اند. بنابراین امروزه عربستان خود را در وضعیت دشواری می‌بیند؛ زیرا نیروی هوایی این کشور در ائتلاف ضد‌داعش به‌ رهبری آمریکا شرکت دارد و علیه پایگاه‌های داعش در سوریه دست به حملات هوایی می‌زند. این در حالی است که بسیاری از شهروندان این کشور چنین اقدامی را قبول ندارند. در برخی گزارش‌ها نیز تخمین زده می‌شود بیش از دو‌هزار‌شهروند سعودی تاکنون به تشکیلات داعش پیوسته‌اند، اینها کسانی هستند که اندیشه «تکفیری» را پذیرفته و با چنین رویکرد شکاکانه و افراطی‌ای به بخش‌های مختلف جامعه عربستان می‌نگرند. همچنین مقامات سعودی، در کنار قطر و کویت تلاش می‌کنند مانع کمک مالی افراد ساکن در کشورشان به گروه‌هایی مانند داعش شوند. از همه اینها گذشته، عربستان در مرزهای جنوبی خود با یمن شاهد مشکلات زیادی نیز است چرا که گروهی از سعودی‌ها با فرار به یمن به تشکیلات القاعده در این کشور پیوسته‌اند. دولت عربستان قصد داشت با برنامه‌هایی، اینگونه افراد را در داخل نگه‌داشته و کاری کند که دست از خشونت بکشند، اما در این کار موفق نبوده است. پس می‌توان‌گفت عربستان در داخل مرزهایش با تهدیدهایی جدی روبه‌روست؛ تهدیدی‌هایی که کاملا رنگ خشونت به خود گرفته و هر‌لحظه ممکن است به‌صورت یک عملیات انفجاری یا شلیک گلوله یا ربودن کسی که می‌تواند محکی برای دستگاه‌های اطلاعاتی این کشور باشد، خود را نشان دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.