داستان مردی که «تحتتعقیبترین تروریست جهان» را کشت
از پیکموتوری درآمریکا تا قتل «بنلادن» در پاکستان
بهاره محبی
«وقتی سهگلوله به سرش شلیک کردم، صدای آخرین نفسش را شنیدم. من آخرین کسی بودم که شلیک کردم و او را از پای درآوردم.» رابرت اونیل، تفنگدار سابق نیروی دریایی، خود را قاتل اصلی «اسامه بنلادن» رهبر سابق سازمان تروریستی القاعده، معرفی کرده است؛ تحتتعقیبترین رهبر تروریستی جهان که پس از سالها جستوجو سرانجام در منطقه نظامی ابیتآباد پاکستان در عملیاتی کاملا محرمانه توسط تفنگداران آمریکایی در اقامتگاه شخصی و اتاقخواب خود کشته شد. رابرت اونیل که ادعایش درباره کشتهشدن بنلادن، جنجال رسانهای عظیمی بهپا کرده بود، سرانجام 11نوامبر با نشستن جلو دوربین شبکه تلویزیونی فاکسنیوز جزییات ادعاهای خود را تشریح کرد. او در این مصاحبه دوقسمتی که (قسمتدوم 12نوامبر) منتشر شد، گفت: «اگر به اندازه کافی گویا باشد، باید بگویم که من آخرین کسی بودم که بنلادن دید.» رابرت اونیل فاش کرد پیش از شلیک به بنلادن، مستقیم در چشمان او نگاه کرده است. اونیل گفته است: «بر روی دوپایش مقابل من ایستاده بود و از شانههای یک زن گرفته بود و میخواست در عقب این زن نه به جانب من، بلکه از کنار من به سمت راهرو برود. گویی هزارانبار چهره او را دیده
بودم. با خودم فکر کردم: تمام شد، او را گرفتیم و جنگ را تمام کردیم.» زنی که رابرت اونیل از آن صحبت کرده، «امل» جوانترین خانم بنلادن بوده است. روزنامه انگلیسی دیلیمیل مینویسد تفنگدار سابق آمریکایی در این مصاحبه که به نظر میرسید روزها و ساعتها برای پاسخدادن به پرسشهای آن تمرین کرده بود، با لحنی نمایشی از راه دورودرازی که از یک پیکموتوریبودن در پیتزافروشی در شهر «بوت- سیلور باو» در ایالت «مونتانا» تا پیوستن به تیم تفنگداران دریایی «گروه شش» طی کرده، سخن گفت؛ گروه نظامی کارآزمودهای که بهطور دراماتیکی جان کاپیتان ریچارد فیلیپس را نجات دادند. فیلیپس، کاپیتان کشتی آمریکایی، توسط دزدان دریایی سومالی ربوده شده بود که در آوریل۲۰۰۹ توسط تفنگداران دریایی نجات یافت. رابرت اونیل، 38ساله، در این مصاحبه از ساعات پرالتهاب نزدیکشدن به زمان آغاز ماموریت «کشتن اسامه بنلادن» گفته و اینکه چگونه با پدرش آخرین تماس را گرفته و به همسر سابق و فرزندانش نامه نوشته است. اونیل گفته مطمئن بوده که در این عملیات پرخطر که دوم ماه می2011میلادی به دستور شخص «باراک اوباما» رییسجمهوری آمریکا، انجام گرفت یا کشته میشد یا به
اسارت درمیآمد. او در این مصاحبه از روزهای پس از عملیات میگوید؛ اینکه گرچه سهشلیک او به زندگی کسی پایان داد که مسوول مرگ هزارانآمریکایی در برجهای دوقلوی تجارت جهانی بود؛ افرادی که هریک خانواده و عزیزانی داشتند اما او هرروز عذاب وجدان سختی را تحمل میکرد. اونیل در گفتوگو با فاکسنیوز گفته است: «هنوز و پس از گذشت سهسال تلاش میکنم بفهمم این کار (کشتن بنلادن) بهترین کاری بود که در زندگیام انجام دادم یا بدترین کار.»این تفنگدار سابق اگرچه افتخار میکند که نقشی بزرگ در عملیاتی موفقیتآمیز داشته که به سلطنت ترس و ترور اسامه بنلادن پایان داده، اما هنوز درباره تاثیر این واقعه بر ادامه زندگیاش مردد است. او میگوید نگران تاثیر بلندمدتی است که این اقدام بر زندگیاش خواهد داشت. اونیل گفته است: «نمیدانم چه اتفاقی خواهد افتاد. من کاری کردهام که مجبورم هرروز با آن زندگی کنم.» به نوشته دیلیمیل، اونیل سال گذشته هم با مجله آمریکایی اکسکوایر (Esquire) درباره عملیات کشتهشدن اسامه بنلادن مصاحبه کرده بود. اونیل در این مصاحبه بدون اینکه نامش فاش شود تحت نام مستعار «تیرانداز» از تاثیر مخرب این عملیات بر زندگی
مشترکش و ازهمپاشیدن آن و در نهایت بازنشستگی پیش از موعدش حرف زده بود. اما در مصاحبه اخیرش با فاکسنیوز کاملا با افتخار از این عملیات صحبت کرده و جزییات آموزش خود در بخش تفنگداران دریایی را با رضایت کامل تشریح میکرد. اونیل میگوید در سال2011 به همراه تیمی از تفنگداران دریایی در میامی بوده که طی تماسی به او گفته میشود برای عملیاتی ویژه اعزام خواهد شد. اونیل میگوید در ابتدا فرماندهان نظامی به او و دیگر همقطارانش قبولانده بودند که قرار است برای دستگیری «معمر قذافی» دیکتاتور لیبی، به این کشور اعزام شوند. (عملیات کشتهشدن اسامه بنلادن با جریان بهارعربی در برخی کشورهای خاورمیانه از جمله لیبی همزمان بود.) اما در نهایت زمان آغاز عملیات به تیم گفته میشود که هدف آنان بهمراتب بزرگتر از معمر قذافی است؛ کسی است که نزدیک به یکدهه تحت تعقیب بوده: اسامه بنلادن. روزنامه دیلیمیل مینویسد تیم عملیات به ابیتآباد پاکستان اعزام میشود؛ جایی که تصور میشد اسامه بنلادن پنهان شده است. نقشه این بود که تیم به سهبخش تقسیم شود؛ یک دسته از تفنگداران مسوولیت ساکتکردن افراد داخل مخفیگاه را داشتند؛ دسته دیگر مسوولیت خارج
از مخفیگاه و دستهسوم باید به روی بام بلندترین ساختمانهای منطقه رفته و از امنیت ساکنان منطقه اطمینان حاصل میکردند. با توجه به تقسیم اولیه وظایف، رابرت اونیل مسوول نیروهایی بود که باید در محوطه خارجی محل اقامت بنلادن مستقر شده و امنیت بیرون ساختمان را در جریان اجرای عملیات تامین میکردند. اما زمانی که اونیل از طریق یکی از ماموران سازمان سیا متوجه شد که اسامه بنلادن ممکن است در فوقانیترین طبقه باشد، داوطلب شد تا رهبری تیم تحت کنترل خود را به فردی دیگر واگذار کند و خود پرخطرترین بخش ماموریت را برعهده بگیرد؛ به بالکن طبقهسوم برود، نگهبانی که احتمالا در این قسمت وجود داشت را از پای درآورد و وارد ساختمان شود. اونیل میگوید تمام کسانی که در تیم عملیات حضور داشتند تقریبا مانند او ایمان داشتند که دیگر به خانه بازنخواهند گشت. چیزی که به ما گفته بودند و ما آن را باور داشتیم، این بود عملیاتی که آغاز کردیم، یک عملیات یکطرفه، با این حال بهگفته اونیل، نگاه او و همقطارانش به این عملیات کاملا مثبت بود چرا که باور داشتند کار ارزشمندی است که میتواند منجر به سقوط اسامه بنلادن برای همیشه شود. اونیل میگوید: «این
عملیات برای ما چیزی بیشتر از «رفتن برای مردن» بود و ما فکر میکردیم که این راه خوبی برای مردن است... چراکه بهخاطر این فرد (بنلادن) ما در جنگ بودیم و اکنون میرفتیم که او را به دام بیندازیم.» بهنوشته دیلیمیل، اونیل در نامهای که پیش از عملیات برای همسر و فرزندانش نوشته بود، بهخاطر مرگ در عملیاتی که او از آن بهعنوان یکی از مهمترین عملیاتهای نظامی آمریکا یاد کرده بود عذرخواهی کرده بود. او همچنین برای فرزندانش آرزوی خوشبختی کرده و از آنان خواسته بود که از مادرشان مراقبت کنند. او بهخاطر اینکه در زمان بزرگشدنشان در کنارشان نخواهد بود از آنان عذرخواهی کرده و نوشته بود که متاسف است که نمیتواند به وظایف خود بهعنوان یک پدر عمل کند. اونیل گفته پس از بازگشت از ماموریت، نخستین کاری که انجام داده پارهکردن نامهها بوده است. او میگوید هنوز مطمئن نیست که پارهکردن نامهها و کلماتی که بیانگر احساس عمیق او به خانوادهاش در آن شرایط دشوار بوده، درست بوده است یا خیر. او با این حال گفته است: «بههرحال پس از بازگشتم، آن نامهها دیگر نامربوط و غیرضروری به نظر میرسیدند. نمیخواستم آنها را دوباره بخوانم. نمیخواستم
هیچکس دیگری هم آنها را بخواند چراکه بهجای اینکه اتفاق وحشتناکی رخ بدهد عملیات با موفقیت بزرگی به پایان رسیده بود و من هنوز زنده بودم.» بهگفته مقامهای آمریکایی، پس از این عملیات جسد بنلادن برای شناسایی به افغانستان انتقال داده و سپس به دریا انداخته شد. قاتل بنلادن کیست؟ رابرت اونیل از اهالی شهر بوت-سیلور باو ایالت مونتاناست که بهگفته خودش پس از گذراندن یکسال تحصیلات دانشگاهی در کالجی در این شهر، بهدلیل بههمخوردن نامزدیاش و فشار روانی این شهر را در اواسط دهه1990 میلادی ترک میکند. او میگوید، وقتی به مرکز استخدام نیروی دریایی رفته در یک پیتزافروشی بهعنوان پیک موتوری کار میکرده و امیدوار بوده که بتواند راهی برای رفتن به نزدیکترین مرکز نیروی دریایی پیدا کند چراکه آنان بهترین یونیفورم را در ارتش داشتند. ولی افسر مسوول استخدام نیرو او را متقاعد میکند که به تفنگداران دریایی بپیوندد. افسر مسوول استخدام به اونیل میگوید که میتواند یک تفنگدار دریایی باشد بدون اینکه بگوید آموزشهایی که برای نیروهای انتخابشده این بخش در نظر گرفته شده است تا حدی دشوار و طاقتفرساست؛ بهویژه اینکه
مهارت اونیل در شنا بسیار ابتدایی بود. او سرانجام در ژانویه 1996میلادی به کمپ آموزش عمومی نیروی دریایی میرود و سپس آموزشهای دشوار ویژه نیروهای تفنگدار دریایی را پشتسر میگذارد که از جمله شامل آزمونهای شنا در شرایطی بود که حرکت دستوپای فرد تحت آموزش بسیار محدود است. با این حال اونیل میگوید بدترین بخش آموزشی، تلاش برای شناکردن در جهت خلاف مسیر آب، آنهم به طول 5/5 مایل بوده است. اونیل گفته است: «در طول زندگیام این خبیثانهترین کاری بود که کسی از من میخواست تا انجام بدهم.» رابرت اونیل در جریان 16سال خدمت خود در ارتش در 400 ماموریت از جمله در برخی مناطق جنگی در اقصینقاط جهان حضور داشته است. او میگوید که سالهای نخست حضورش در بخش تفنگداران دریایی ارتش با هیچ حادثه مهم و جدیای همراه نبود تا اینکه صبح 11سپتامبر 2001 همهچیز تغییر کرد. اونیل میگوید که در آن زمان در آلمان مستقر و در حال خواندن ایمیلهایش بوده که ناگهان متوجه خبر فوری تلویزیون در اتاق عملیات میشود. او میگوید که تنها 30ثانیه پس از اصابت دومین هواپیما به ساختمان تجارت جهانی، نام اسامه بنلادن را از گوشهوکنار شنیده است. «میدانستیم که
همهچیز تغییر کرده اما نمیدانستیم که چه اتفاقی خواهد افتاد. مشخص بود که ضربه دردناکی بود؛ ضربهای که دردش بیشتر خواهد شد.» به نوشته دیلیمیل، پس از حمله 11سپتامبر رابرت اونیل و همقطارانش مشتاق بودند که برای هدفقراردادن عناصر تروریستی فراتر از مرزهای آمریکا به افغانستان اعزام شوند اما تیم او اغلب برای ماموریتها به نقاط دیگری اعزام میشدند. به همین دلیل اونیل تصمیم گرفت تا به تیم تفنگداران موسوم به «گروه شش» منتقل شود که حوزه عملیاتیاش مشخصا خاورمیانه بود. روایت دیگری از مرگ رهبر القاعده روایت رابرت اونیل اما تنها روایتی نیست که چگونگی مرگ رهبر القاعده را بیان میکند. داستان دیگری هم وجود دارد. اونیل پیشتر به مجله ایسکوایر گفته بود که در میان سه سرباز حاضر در صحنه او تنها شلیککنندهای بود که توانست بنلادن را هدف قرار دهد. به گفته او، هرچند «سرباز مقدم» (سربازی که ماموریت داشت تا بنلادن را به ضرب گلوله بکشد) باید شلیک میکرد، اما تیرهای او به خطا رفت. سپس «سرباز مقدم» دو زنی که در اتاق حضور داشتند را به راهرو انتقال داد و او وارد اتاق خواب شد و به بنلادن شلیک کرد. اما «مت بیسونت»
دیگر شخصی که در این عملیات حضور داشته است، روایت دیگری از این عملیات دارد. او در کتاب خود با عنوان «روزی که آسان نبود» با نام مستعار «مارک اووین» شرح متفاوتی از این ماموریت دارد. به گزارش دویچهوله، بیسونت که به افشاسازی اسرار دولتی متهم شده و خودش این اتهام را رد کرده است، در این کتاب میگوید که سرباز مقدم به بنلادن شلیک کرد و او را هدف قرار داد. به گفته او، احتمالا بنلادن در اثر این شلیک زخمی شده بود. بیسونت نوشته است که بعد از آن، او وارد اتاق خواب شد و باز هم به بنلادن شلیک کرد تا اطمینان حاصل کند که او کشته شده است. بیسونت در رابطه با روایت متفاوت اونیل از این ماموریت میگوید: «دو مرد متفاوت دو داستان متفاوت را برای دو هدف متفاوت بیان میدارند. هرچیزی که او میگوید، مربوط به خودش است. من کاری به آن ندارم.» قهرمان یا ضدقهرمان؟ اقدام اونیل و بیسونت اما در فاشکردن هویت خود سبب نارضایتی برخی نیروهای ویژه ارتش و بازنشستهها شده است، چراکه به گفته آنها کسب شهرت فردی با اعلام جزییات عملیاتهای سری دستهجمعی، میتواند تبدیل به یک رویه شود و دیگر ماموران ویژه نیز که در عملیاتهای مهم و
مخفی دستاوردهایی کسب کردهاند با شکستن سکوت خود بهدنبال کسب محبوبیت فردی باشند. روزنامه دیلیتلگراف با اشاره به انتقادهای بیشمار از رابرت اونیل بهدلیل فاشکردن هویت خود بهعنوان قاتل اسامه بنلادن، به نقل از «جاناتان گیلیام» تفنگدار دریایی سابق، مینویسد: «احمقانه است که اونیل تلاش کرده تا اعتبار شلیک گلولههایی را از آن خود کند که احتمالا هیچگاه حقیقت را درباره آن نخواهیم فهمید و اصلا نیازی به فهمیدن این موضوع نخواهیم داشت. او همواره کار خود را بهخوبی انجام میداد از زمانی که شروع کرد تا از این نقش خود برای پولدرآوردن و کسب اعتبار استفاده کند و خود را سخنگوی تیم عملیاتی جا زد در نظر ما از «عرش به فرش» رسید. این اقدام او نیل حقیقت تلخی را برای ما آشکار کرد، اینکه او برای ما هیچ احترامی قایل نیست.» اما دردسرهای رابرت اونیل تنها به انتقاد روسای سابقش ختم نمیشود. یکروز پس از مصاحبه او با شبکه فاکسنیوز، گروه تروریستی داعش و دیگر گروههای افراطی و تکفیری، اونیل را تهدید به مرگ کردند. همچنین سایت «رادار آنلاین» (RadarOnline) اعلام کرد که بر اساس اسناد و مدارکی که به دست آورده است، رابرت اونیل علاوهبر
آنچه که درباره خود گفته، یک گذشته پنهان و تاریک هم دارد. به نوشته این سایت، براساس گزارش پلیس، رابرت اونیل پیش از اعزام به پاکستان و قتل اسامه بنلادن، در ایالت «ویرجینیا» به دلیل ایجاد ناامنی و آزار و اذیت همسایگان در حالت مستی در دسامبر 2004 بازداشت شده که سپس در دادگاه به پرداخت جریمه نقدی و هزینههای دادگاه محکوم شده است. اما داستان به همینجا ختم نمیشود؛ او بار دیگر در ماه مارس 2011 به اتهام رفتار خشن و توهین در جریان نزاعی در سال2010 در یک رستوران بازداشت میشود که البته چندی بعد از اتهامات خود مبرا میشود. بههرحال داستان رابرت اونیل واقعی باشد یا نه، یک چیز مشخص است و آن اینکه زندگی او با رفتن نامش به صفحه نخست بیشتر روزنامهها و تلکسهای خبری، برای دومینبار پس از مرگ اسامه بنلادن دستخوش تغییری بزرگ شده که پایانش مشخص نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.