«داعش» به آسیا میرود؟
مترجم سمیه بهادریفر
همانطور که ایالاتمتحده آمریکا همچنان بهدنبال ایجاد ائتلاف بینالمللی برای مبارزه با گروه تروریستی است، مناطقی روزبهروز با تهدید مستقیم توسط گروههای تندرو مواجه میشوند که بیشتر در خاورمیانه و اروپا قرار دارند، اما دیگر نقاط جهان هم به همان اندازه، نگران داعش هستند و بیش از همه آسیای جنوب شرقی. حکومتهای این مناطق، نگرانی خود را با صدای خیلی بلند به اطلاع عموم نمیرسانند؛ اما آنها واقعا آگاهند که داعش یک تهدید است. نگرانی عمده آنها، آن است که ایدئولوژی افراطی جذابیتی برای بسیاری از مسلمانان منطقه خواهد داشت؛ فریبی که برخی از آنها را به خاورمیانه میکشاند و در نهایت وقتی این شبهنظامیان به خانه برگردند، آنها نیز به منطقه وارد شدهاند. الگوی آشکاری برای این سناریو وجود دارد. در طول دهه۸۰ میلادی بسیاری از جوانان مسلمان از آسیای جنوبشرقی برای به اصطلاح حمایت از مجاهدین افغان در برابر اشغال شوروی به پاکستان رفتند. بسیاری از این افراد جذب شده پس از آن در منطقه ماندند و با مسلمانان همفکر از تمام مناطق در معرض ایدئولوژی القاعده قرار گرفتند. در نهایت بسیاری از آنها به آسیای جنوب شرقی بازگشتند و از طرف
گروههای افراطی متعلق به خودشان، مانند سازمان بدنام مرتبط با القاعده که مسوول چندین حمله تروریستی در گذشته بود، همکاری کردند. شیک رادیکال شرایط سنگاپور نشان میدهد که چند تن از اتباعش راه خود را به خاورمیانه از طریق نبرد با داعش یافتهاند. فیلیپین نیز اعلام کرد که هواداران محلی داعش در تلاش برای جذب نیرو از میان جمعیتهای «بنگ سامارو» در جزایر جنوبی کشور هستند، اما بزرگترین نگرانی از طرف اندونزی و مالزی است. اندونزی، پرجمعیتترین کشور مسلمان جهان، در حال حاضر تایید کرده که بیش از ۵۰تن از شهروندانش در حال حاضر در سوریه و عراق در حال مبارزه هستند. مالزی هم میگوید که بین ۳۰ تا ۴۰ مالزیایی همین کار را انجام میدهند. در هر دو مورد، تعداد واقعی میتواند بسیار بیشتر از این ارقام باشد. مقامات اندونزی در حال حاضر اعلام کردهاند چند تن از اتباعشان برای مبارزه با داعش در سوریه کشته شدهاند. در ۲۶ماه می یک بمبگذار انتحاری مالزیایی در یک حمله برای داعش، خودش را کشت. جالب اینجاست که همچنین سهزن مالزیایی ادعا کردند که کشور را به قصد سوریه و برای راه انداختن «جهاد نکاحی» ترک کردهاند. داعش بنا به
عوامل متعددی به آسیای جنوب شرقی میرسد: نخست آنکه، برخی از مسلمانان، گرایش دینی نسبت به این گروه شبهنظامی دارند. تحقیقات نشان میدهد که این چشمانداز در اندونزی و مالزی با وجود افراد تندرویی همچون «امان عبدالرحمن» در حال رشد است، هرچند او در زندان است اما نظراتش از طریق اینترنت و ترکهای رادیکال گسترش مییابد. دلیل دیگر برای ظهور داعش، فرقهگری این گروه است. چالش داعش در برخی محافل بهمثابه شکاف میان سنی و شیعه دیده میشود. در بسیاری از موارد، ستیزهجویی داعش در عراق، به مثابه نتیجهای از شکایت سنیها علیه دولت «نوری المالکی»، نخستوزیر سابق عراق به نظر میرسد؛ بنابراین سوال درباره چگونگی عضوگیری داعش در آسیای جنوبشرقی نمیتواند خارج از چارچوب بزرگتری مانند بحران انسانی در سوریه قلمداد شود. همدردی جمعیت قابل توجهی از مسلمانان در جنوب شرقی آسیا با مردم سوریه باعث شده تعداد زیادی از ماموریتهای بشردوستانه به این منطقه برای پایاندادن به بحران دمشق باشد. مقایسه غلط از بسیاری جهات، به نظر میرسد آسیای جنوب شرقی شاهد تکرار تجربه افغانستان در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ نیز است. در سال۲۰۱۲ داعش
برای رشد در میان گروههای جامعه مدنی اندونزی و مالزی در سیاستهایش تجدیدنظر کرد. در یکسال، چندین واعظ متعهد به خلافت داعش در اندونزی شدند و حدود نیمی از ۱۲فارغالتحصیل مدرسه شبانهروزی اسلامی «نگروکی» اندونزی به این باور رسیدند که به جهاد در سوریه بپیوندند. داعش همچنین بهطور فعالی در مالزی از طریق گروههای مطالعه اسلامی عضوگیری میکند. به همین دلیل هنوز بهطور دقیقی میزان تاثیر آنان بر اعضای این گروه مشخص نیست، اما واضح است که داعش توانسته برای ترویج جهاد خود از طریق هواداران متصل به شبکهها و جوامع اسلامی محلی عمل کند؛ کاری که فقط شبهنظامیان افغان در دهههای قبل انجام داده بودند. حفظ آرامش با وجود سرمایهگذاریهای بزرگ توسط دولتهای عربی، بهویژه عربستان سعودی، در آموزش و پرورش اسلامی در سراسر آسیای جنوب شرقی در طول سهدهه گذشته، اصطلاحات جوامع مسلمان منطقه نه عربی، بلکه مالایی و اندونزیایی باقی ماند؛ در حالی که اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان در این منطقه به اندازه کافی سواد عربی برای درک تبلیغات داعش را دارند، اما کمتر به مبارزان داعش در سوریه و عراق میپیوندند. همچنین بلافاصله بعد
از منازعه افغانستان در دهه۱۹۹۰، عضوگیری تروریستی در آسیای جنوبشرقی امروزه مزیتهای تاکتیکی شگفتآورش را از دست داده است. با امنیت منطقهای و هشدار سازمانهای اطلاعاتی به تهدید بالقوه ناشی از عراق و سوریه، شرایط بهطور قابلتوجهی برای نوعی از عضوگیری مخفی که دودهه پیش به کار میرفت، سختتر شده است. دو عامل آموزنده دیگر در این زمینه وجود دارند: دولت اندونزی امروزه با همه کاستیهایش، به اندازه اواخر دهه۹۰میلادی ضعیف نیست؛ یعنی زمانی که گروههای رادیکال بعد از سقوط دولت «محمد سوهارتو»، رییسجمهوری سابق اندونزی رونق گرفتند. پس قابل درک است که دولتهای منطقه نگران آن باشند که داعش ممکن است نسل جدیدی از رهبران جهادی، مبارزان و نظریهپردازان را در منطقه تشکیل دهد. افغانستان هنوز هم تاثیرات شگرفی بر تحولات آسیای جنوبشرقی دارد، اما سیاستگذاران منطقهای ممکن است تنها این شرایط را بفهمند و شباهتهای موجود میان درگیریهای گذشته و منازعات امروز را درک کنند اما تفاوتهای بیشماری نیز وجود دارد که درک آنان بسیار بااهمیت است.
منبع: فارن افرز
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.