|

عربستان، امارات و بحرین سفرای‌شان را به قطر بازمی‌گردانند

آتش اختلافات فروکش کرد

قیام‌های خاورمیانه و موضع‌گیری‌های قطر، سال گذشته شکافی میان کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس ایجاد کرد؛ شکافی که اگرچه به ماه‌ها بحث و جدل منجر شد، اما عمق آن کمتر از آن بود که به بن‌بستی بی‌بازگشت ختم شود. هشت‌ماه پیش عربستان، امارات و بحرین در اقدامی بی‌سابقه و در اعتراض به سیاست‌های دولت قطر در حمایت از «اخوان‌المسلمین» مصر، سفرای خود را از دوحه فراخواندند اما اواخر روز یکشنبه و در پایان نشست اضطراری از پیش اعلام‌نشده، این سه کشور در عربستان بالاخره اختلافات خود را کنار گذاشتند و اعلام کردند سفرایشان را به قطر بازمی‌گردانند. در بیانیه منتشرشده در وب‌سایت رسمی شورای همکاری خلیج‌فارس آمده است این توافقنامه با هدف همبستگی و اتحاد سیاسی بین اعضای شورا امضا شده و امید می‌رود فصل جدیدی در روابط سیاسی بین کشورها گشوده شود به‌ویژه در زمانی که کل منطقه درگیر شرایط حساس و ویژه است. در این بیانیه همچنین تاکید شده است در چنین شرایطی «باید تلاش‌های مضاعف» برای تامین امنیت منطقه صورت بگیرد. اگرچه این دولت‌ها، قطر را به حمایت از اخوان‌المسلمین و گروه‌های اسلامی دیگر متهم می‌کردند، اما برخی از کارشناسان بر این باورند که این تنها بخشی از اختلافات این کشورها بوده است. «جوزف کشیشیان» نویسنده ارشد «گالف‌نیوز» در گفت‌وگو با «الجزیره» مشکل را فراتر از اختلافات بر سر اخوان‌المسلمین دانست و گفت: «مسایل خطرناک دیگری وجود دارند. اختلاف اصلی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، مساله افزایش افراط‌گرایان یمن، سوریه و مصر بوده است. این کشورها در این زمینه اختلاف‌نظرهای عمیقی داشتند و در مواردی هم تصمیماتی برای مصالحه گرفته شده است.» اخیرا برخی کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس از تشکیل ائتلاف جدیدی علیه افراط‌گرایان لیبی و یمن خبر دادند و برخی بر این باورند که با حل اختلافات این شورا با قطر احتمال این وجود دارد که این کشور ثروتمند نیز به این ائتلاف بپیوندد. در همین حال، رسانه‌های دولتی و مفسران نزدیک به حکومت در کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس خواستار پایان اختلاف‌های سیاسی و اتحاد در مواجهه با گروه موسوم به داعش شده‌اند. کارشناسان دیگری نیز بر این باورند که علت اصلی فراخوانی سفیران عربستان، امارات و بحرین از دوحه دستیابی به مدارکی است که نشان می‌دهد قطر از گروه‌هایی که در راستای براندازی حکومت در عربستان و نیز از حوثی‌ها در جنوب عربستان که با ارتش ریاض در جنگ و گریزند، حمایت مالی می‌کند. با این حال، بسیاری از ناظران همچنان رویکرد قطر در برابر اخوان‌المسلمین را مهم‌ترین محل اختلاف کشورهای همکاری شورای خلیج‌فارس می‌دانند. هشت‌ماه پیش این کشورها، دولت قطر را متهم کرده بودند که با حمایت از گروه اخوان‌المسلمین و گروه‌های اسلامی دیگر، امنیت داخلی این کشور‌ها را به خطر انداخته است. دولت‌های عربستان سعودی و امارات‌متحده‌عربی، همراه با حکومت‌های مصر و بحرین همگی اخوان‌المسلمین و سایر گروه‌های اسلامگرا را «تروریست» و دشمن قلمداد می‌کنند. این در حالی است که در آن زمان حکومت قطر به میزبانی از این گروه‌ها و پخش سخنرانی‌های یکی از رهبران آن علیه حکومت امارات‌متحده عربی متهم شده بود. اما بعد از گفت‌وگوهای بسیار و ماه‌ها فشار سیاسی، قطر اخیرا حاضر شد اعضای ارشد اخوان‌المسلمین در دوحه را وادار به ترک این کشور کند. اکنون به نظر می‌رسد با انعطاف‌پذیری قطر و بالاگرفتن بحران‌های خاورمیانه، کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس، مهیای همبستگی می‌شوند. بیانیه عربستان، قطر و بحرین پس از نشست اضطراری این سه کشور نیز گویای این مدعاست؛ بیانیه‌ای که هدف از بازگشت سفرای آنی سه کشور به قطر را، حفظ همبستگی و اتحاد بین اعضای سازمان همکاری‌های خلیج‌فارس بیان می‌کند. در این بیانیه آمده. است: «توافق برای بازگشت سفرا به دوحه، نویددهنده گشایش فصلی جدید در مناسبات، به‌ویژه با توجه به شرایط حساس منطقه است.» بحرین، امارات و عربستان همراه با عمان، کویت و قطر، شش کشور شورای همکاری‌ خلیج‌فارس را تشکیل می‌دهند. سردشدن روابط این کشورهای نفت‌خیز، بر فعالیت‌های این شورا نیز تاثیر گذاشته بود. در این میان برخی بر این باورند که ایالات‌متحده نیز برای ازمیان‌برداشتن شکاف میان این کشورها میانجیگری کرده است. ایالات‌متحده از متحدان نزدیک شش کشور پادشاهی شورای همکاری خلیج‌فارس و قطر نیز میزبان یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه است. تنش میان قطر و عربستان به سال1992 و اختلافات مرزی میان دو کشور بازمی‌گردد. محور اصلی اختلافات نوار 25 کیلومتری جنوب قطر و خلیج‌ سیلفا در جنوب‌غرب قطر است. در آن سال نیروهایی از عربستان به خاک قطر حمله برده و پایگاه مرزی الخفوس را اشغال کردند. در پی این بحران، کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس و ایالات‌متحده وساطت کردند، اما این اختلافات همچنان پابرجاست. از دیگرسو در سال1995 در جریان کودتا علیه امیر وقت قطر، مسوولان قطری از ردپای سعودی‌ها در این ماجرا پرده برداشتند. یک‌دهه بعد و در سال2002 شبکه الجزیره قطر برنامه‌ای درباره ملک عبدالعزیز، موسس رژیم آل‌سعود پخش کرد که این برنامه موجب شد، سعودی‌ها «صالح الطعیمی» سفیر خود را از دوحه بدون اعلام قبلی فرا بخوانند. بهبودی روابط میان این دو کشور، سال‌ها طول کشید اما ابرهای بی‌اعتمادی هیچ‌گاه کنار نرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.