|

«پوتین» اجلاس «گروه۲۰» را ترک می‌کند

اقتصاد زیر سایه کابوس سیاست

نویدنزهت:جنگ‌سرد شاید بهترین کلیدواژه برای توصیف مناسبات کشورهای عضو گروه20 باشد که از روز گذشته در «بریزبن» استرالیا گردهم آمده‌اند. تنش در روابط روسیه با ایالات‌متحده آمریکا و هم‌پیمانان اروپایی آن پیرامون مناقشه اوکراین به حدی‌ است که اجلاس سالانه گروه20 (G20) را تحت‌الشعاع قرار داده است. البته این نخستین‌بار نیست که مسایل امنیتی موضوع اصلی گفت‌وگوی سران 19کشور عضو و اتحادیه اروپاست که به‌طور سنتی حول هماهنگی سیاست‌های اقتصادی در سطح بین‌الملل می‌چرخد. اجلاس سال گذشته گروه20 که در سنت‌پترزبورگ روسیه برگزار می‌شد، شاهد این مدعاست. به‌کارگیری سلاح‌های شیمیایی در جنگ داخلی سوریه که جان بسیاری از شهروندان سوری را گرفت، همان مبحثی بود که سبب شد سران گروه20 پیرامون ضرورت جمع‌آوری سلاح‌های شیمیایی در آن کشور جنگ‌زده به توافق برسند. اما به شکل طعنه‌آمیزی، امسال و در اجلاس بریزبن تیغ تند انتقادات سیاسی-امنیتی متوجه «ولادیمیر پوتین» رییس‌جمهوری روسیه است که به باور «جان کرتون» بنیانگذار گروه تحقیقاتی گروه20، مسوول اصلی گنجاندن مساله سوریه در دستور کار هشتمین اجلاس این گروه بود. با این حال، به نظر می‌رسد پوتین امسال برای متقاعدکردن رهبران جهان با مشکلات بیشتری دست‌‌به‌‌گریبان خواهد بود. توافق غیرمنتظره روز چهارشنبه ایالات‌متحده با چین پیرامون کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، تغییرات اقلیمی را که انتظار می‌رفت یکی از موضوعات اصلی گفت‌وگوها در بریزبن باشد را از اولویت انداخته است. این امر شاید خوشایند «تونی ابوت» نخست‌وزیر استرالیا باشد که در پی لغو مالیات بر کربن در آن کشور، از گنجاندن مساله تغییرات اقلیمی در دستور کار اجلاس خودداری می‌کرد، اما مطمئنا هدف برگزارکنندگان استرالیایی اجلاس مبنی بر تمرکز مذاکرات پیرامون رشد اقتصاد جهانی و شناسایی اصلاحات موردنیاز برای افزایش دودرصدی نرخ رشد اقتصادی تا سال2018 را نیز برآورده نخواهد کرد. آنطور که پیداست، هیچ موضوعی، حتی به کشندگی ابولا نیز یارای رقابت با منازعات دیپلماتیک روسیه و کشورهای غربی در اجلاس دوروزه گروه20 را نداشته باشد؛ به‌خصوص حالا که حضور یک ناوگان کوچک دریایی روسیه متشکل از چهارکشتی در کرانه‌های شمالی استرالیا، حتی یک‌هفته پیش از آغاز اجلاس بر تنش‌های از پیش‌ موجود مابین سران دوطرف افزوده است. سه‌روز پیش بود که تونی ابوت و رییس دوره‌ای گروه20، حضور نیروی دریایی روسیه در نزدیکی مرزهای آبی استرالیا را بخشی از رویه تاسف‌‌برانگیز و رو به‌ رشد ماجراجویی‌های نظامی آن کشور دانست. اما این موضع‌گیری از سوی نخست‌وزیر استرالیا تنها بخشی از منازعات دیپلماتیک بین دوکشور است. ابوت وعده داده بود تا در حاشیه اجلاس بریزبن، پوتین را در رابطه با سقوط هواپیمای مالزیایی MH17 در اوکراین که حامل 38 شهروند استرالیایی بود، مورد بازخواست قرار دهد؛ وعده‌ای که به نظر می‌رسد هنوز عملی نشده باشد. استرالیا پیش از این اعلام کرده بود اطلاعاتی در دست دارد که نشان می‌دهد هواپیمای مالزیایی ماه جولای گذشته توسط موشکی روسی هدف قرار گرفته بوده که از مناطق تحت‌ سلطه جدایی‌طلبان اوکراینی در شرق آن کشور پرتاب شده است. نخست‌وزیر استرالیا سه‌شنبه پیش و پس از دیدار با پوتین در حاشیه اجلاس همکاری‌های اقتصادی آسیا-اقیانوسیه به خبرنگاران گفته بود تمام تلاش خود را کرده تا به رییس‌جمهوری روسیه نشان دهد کشورش چطور می‌تواند با بدل‌شدن به یک ابرقدرت صلح‌جو، آزادی‌طلب و رفاه‌محور جذابیت خود را بازیابد؛ جذابیتی که به گمان ابوت و همتایان غربی وی، به‌واسطه تلاش روسیه برای بازگشت به شکوه عصر تزاریسم و شوروی سابق در قالب مداخلات نظامی در اوکراین کاملا از دست رفته است. رهبران غربی بر این باورند اعزام سرباز و تسلیحات به مناطق بحران‌زده شرقی اوکراین که در تسلط شورشیان هوادار روسیه قرار دارد، یکی از محکم‌ترین گام‌های آن کشور در راستای تحقق اهداف ژئوپلیتیک خود است. «دیوید کامرون» نخست‌وزیر بریتانیا که هفته پیش ماجراجویی‌های نظامی روسیه را یادآور راهبرد‌های آلمان نازی خوانده بود، روز جمعه در کنفرانسی خبری تحرکات آن کشور را غیرقابل‌قبول دانست و از احتمال وضع تحریم‌هایی سنگین‌تر علیه آن کشور سخن گفت. گزارش‌ها حاکی از آن است که دیدار روز گذشته این دومقام روس و بریتانیایی نیز نتوانسته راه‌حلی برای برون‌رفت از این بحران به‌ دست دهد. از این‌رو بناست امروز، پنج‌رهبر اتحادیه اروپا با «باراک اوباما» رییس‌جمهوری آمریکا پیرامون مناقشه اوکراین و راهکارهای احتمالی آن، از جمله اعمال تحریم‌های بیشتر، دیدار کنند. این در حالی است که وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز روز دوشنبه جهت تبادل‌نظر پیرامون بحران اوکراین گردهم می‌آیند. «هرمن ون‌رامپوی» رییس شورای اروپا، روز گذشته با اعلام این خبر گفت روسیه باید تمامی توان و نفوذ خود را برای تثبیت توافقنامه مینسک به‌ کار گیرد. او ضمن درخواست از مسکو برای توقف ارسال سلاح و نیرو به شرق اوکراین و بازگرداندن تمامی نیروهایی روسی که در حال حاضر در خاک آن کشور حضور دارند، از عزم اتحادیه اروپا برای حل سیاسی بحران اوکراین خبر داد. با تمامی این اوصاف و در حالی‌که خاورمیانه در جنگی خانمان‌سوز با تبهکاران داعش می‌سوزد، بعید است دستورکار امنیتی اجلاس گروه20 به مناقشه اوکراین محدود بماند. همین حالا نیز زمزمه‌هایی از رایزنی مقامات اروپایی برای پیوستن روسیه به ائتلاف ضدداعش به گوش می‌رسد؛ زمزمه‌هایی که شاید با توجه به انتشار خبر ترک زودهنگام احتمالی اجلاس از سوی پوتین، رنگی از واقعیت نداشته باشند. از سوی دیگر، چین نیز که در ابتدای اجلاس به‌خاطر توافق محیط‌زیستی با ایالات‌متحده به‌شدت مورد تقدیر قرار گرفته بود، از انتقادات سیاسی و امنیتی کشورهای گروه20 بی‌نصیب نماند. باراک اوباما که بر تعهد اقتصادی کشورش به شرکای راهبردی خود در آسیا-اقیانوسیه تاکید داشت، در لفافه چین را به خاطر مناقشات دریایی خود با ژاپن مورد ملامت قرار داد. رییس‌جمهوری آمریکا خواستار آن شد تا کشورهای آسیایی بر پایه همکاری‌های دوطرفه امنیتی و نه تهدید و خشونت، به مناقشات پایان داده و نظم امنیتی را در این قاره پهناور برقرار کنند. از همه گذشته، با توجه به اثرگذاری ناچیز اجلاس20 اقتصاد بزرگ جهان که به تنهایی 85درصد از تولید ناخالص جهانی و 80درصد از حجم تجارت جهانی را به خود اختصاص می‌دهند، شاید هیچ‌گاه درنیابیم این اجلاس سالانه در حل مشکلات اقتصادی موفق‌تر است یا رفع بحران‌های سیاسی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.