|

واعظ وارسته

مصطفی ایزدی

در میان وعاظ و روحانیونی که منبر را برای انتقال آموزه‌های اسلامی به جامعه برمی‌گزینند، افرادی یافت می‌شوند که با انتخاب شیوه‌های موثر در امر تبلیغ، به چهره‌ای استثنایی تبدیل می‌شوند. یکی از این چهره‌های دوست‌داشتنی و مورد احترام مردم نجف‌آباد، حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج‌شیخ ابوطالب مصطفایی بود که هفته گذشته دنیا را واگذاشت و به دیار باقی شتافت. مرحوم‌مصطفایی که در سال1303خورشیدی به دنیا آمده، از جوانی به وعظ و سخنرانی روی آورد و تا سال‌های پایانی عمر پربرکتش آن را ادامه داد. درواقع نزدیک به 60سال، راهنمایی عموم را برای آشنایی مردم با احکام و آداب اسلامی پیگیری می‌کرد. وی فراگیری دروس حوزوی و دینی را از حوزه علمیه نجف‌آباد آغاز کرد و در حوزه‌های اصفهان و قم ادامه داد. در این مدت مراحل گوناگون شاگردی نزد عالمان بزرگ و درس‌آموزی به شاگردان متعدد را طی کرده و جز اینها مراتب وارستگی و شایستگی اخلاقی را گذراند و در ردیف وعاظ وارسته و اخلاقی قرار گرفت. حاج‌شیخ‌ابوطالب، در مدرسه جده‌بزرگ نزد استادان علوم دینی از جمله آیات‌ و حجج‌الاسلام: محمدحسن عالم‌نجف‌آبادی، محمود مفید، محمدعلی حبیب‌آبادی، میرزاعلی‌ آقاشیرازی، صدر کوپایی، ‌عبدالحسین خادمی، ملاهاشم جنتی، سیدعبدالحسین طیب،‌ مرتضی اردکانی، عباس ایزدی، ابراهیم امینی و آقاباقر تدین،‌ تلمذ کرد و با استفاده از استعداد و حافظه و همت بلندی که داشت،‌ خود از استادان دروس اسلامی شد. مصطفایی برای تکمیل آموخته‌های خود و فراگیری بیشتر دروس خارج فقه و اصول، عزم قم کرد و در حوزه علمیه قم پای درس بزرگانی چون آیات‌عظام بروجردی، خمینی، علامه‌طباطبایی، منتظری و نورالهدی نشست و خود را برای علم‌آموزی به طلاب و فضلای جوان‌تر و نیز ارشاد مردم آماده کرد. پس از این آمادگی، به حوزه علمیه اصفهان بازگشت و به تدریس مشغول شد. همزمان در زادگاه خود به منبر می‌رفت. از این پس تا آغاز دهه90 نام «آشیخ‌ابوطالب» به عنوان یک منبری سرشناس و سخنرانی که مخاطبان زیادی داشت، بر سر زبان‌ها بود. این روحانی وارسته، برای سه‌نسل از مردم نجف‌آباد، چهره‌ای آشنا و محبوب بود. شیوه سخن‌گفتن او بر فراز منبر، استثنایی بود و با سایر منبری‌ها تفاوت چشمگیری داشت. همیشه و همه‌جا مخاطبان خود را شاداب نگاه می‌داشت. هرپندوموعظه را با چاشنی طنز و ادبیات خنده‌آور، بر شنوندگان و مومنان عرضه می‌کرد. همین شیوه سخنوری و پندآموزی که در مجالس مذهبی نجف‌آباد و سایر شهرهایی که از او دعوت می‌کردند، منحصر‌به‌فرد بود. بنابراین مجالسی که با حضور او به‌عنوان واعظ تشکیل می‌شد، از جمعیت زیادی برخوردار بود. علاوه‌بر آن به‌دلیل محبوبیتی که در میان جامعه اعم از زن و مرد،‌پیر و جوان داشت، از او بیشتر از واعظان دیگر دعوت به‌عمل می‌آمد. چه‌بسا، وی در یک شب دو یا سه‌مجلس را در مساجد، حسینیه‌ها و منازل متدینین،‌ منبر می‌رفت و با زبان شیرین و نکته‌های لطیف خود، مردم را موعظه می‌کرد. اگر بگویم در دیار ما هیچ واعظ و سخنوری، به دفعاتی که حاج‌شیخ‌ابوطالب مصطفایی منبر رفته، در این موقعیت قرار نداشته،‌ سخن به گزاف نگفته‌ام. مرحوم‌مصطفایی در دوران مبارزات اسلامی مردم ایران برای سرنگونی نظام شاهنشاهی، همراه سایر روحانیون انقلابی و مبارز، در صحنه بود و از هرفرصتی برای بیان حقایق جامعه و آشناکردن مردم با سیاست، استفاده می‌کرد. او در جریان تثبیت مرجعیت امام‌خمینی(ره)، اعلامیه‌های مربوطه را امضا می‌کرد و نام خویش را در کنار نام علمای بزرگی چون آیت‌الله‌حسینعلی منتظری، آیت‌الله‌شیخ‌عباس ایزدی، آیت‌الله‌نعمت‌الله صالحی‌نجف‌آبادی و سایر علما و فضلای منطقه نجف‌آباد، می‌نوشت. در عین‌حال بعضا با بهره‌گیری از زبان و ادبیات ساده و شوخ‌طبع خود، ماموران شهربانی و ساواک را از تعقیب خود دور می‌کرد. با پیروزی انقلاب اسلامی، حاج‌شیخ‌ابوطالب، در پی هیچ‌پست و مقامی نرفت و همچنان به سخنرانی و موعظه در مجالس و محافل مذهبی ادامه داد. در سال1361، فرزند 23ساله آقای‌مصطفایی به نام محمدجواد در جبهه‌های جنگ تحمیلی به شهادت رسید. از آن پس، وی به خانواده‌های شهدا پیوست، بنابراین قصد خدمت به خانواده‌های شهدا کرد و در بنیاد شهید نجف‌آباد، نه به‌عنوان رییس، بلکه در موضع رسیدگی به امور خانواده‌هاوحل‌اختلافات، امور حقوقی و مسایل ارث و میراث آنان خدمت کرد. زندگی ساده و بی‌تکلف این روحانی پارسا که علاوه‌بر اشتغال در تدریس، تحقیق و وعظ،‌به کار کشاورزی نیز می‌پرداخت، به‌گونه‌ای سپری می‌شد که برای دیگران الگو و سرمشق بود. اگرچه روحانیون و علمای نجف‌آباد، عموما از زندگی ساده‌ای برخوردارند. اما چه‌بسا کسانی که از شهرت و آوازه‌ای برخوردارند، بعضا به زندگی خود رنگ و لعابی بدهند. مرحوم‌مصطفایی، نه‌تنها در نجف‌آباد و حومه آن، بلکه در شهرهای دور و نزدیکی که به وعظ و سخنرانی می‌پرداخت، از شهرت خاصی برخوردار بود. این شهرت هرگز وی را از مردم کوچه‌ و بازار جدا نکرد. بازتاب این محبوبیت در مراسم تشییع‌جنازه مرحوم‌مصطفایی بروز پیدا کرد. صبح پنجشنبه 15آبان‌ جاری، مسیر انتقال پیکر این روحانی پرآوازه به جنت‌الشهدای نجف‌آباد برای دفن در مقبره‌العلما، شاهد جمعیت بسیار زیادی بود که آمده بودند با مرحوم‌حاج‌شیخ‌ابوطالب مصطفایی وداع کنند. (اطلاعات شخصی مرحوم‌مصطفایی از کتاب «سیمای دانشوران نجف‌آباد»، تالیف حجت‌الاسلام حسنعلی خزائلی اخذ شده است).

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.