|

گفت‌وگو با محمد بلوری که فردا در «نمایشگاه مطبوعات» تجلیل می‌شود

روزنامه‌نگارها از چله‌نشینی «اینترنت» رها شوند

سعید ارکان‌زاده‌یزدی

محمد بلوری، 78ساله و روزنامه‌نگار پیشکسوت مطبوعات، جمعه 23آبان‌ به نمایشگاه مطبوعات خواهد رفت و مقامات رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از او تجلیل خواهند کرد. او در آستانه انقلاب، دبیر سندیکای نویسندگان و خبرنگاران مطبوعات بود و جرقه اعتصاب بزرگ مطبوعات در روزهای پیش از انقلاب نیز از تحریریه‌ای زده شد که بلوری در آن فعال بود. با او درباره زندگی حرفه‌ای‌اش گفت‌وگو کرده‌ایم. آقای بلوری، روزنامه‌نگاری را از چه زمانی شروع کردید؟ من از 19سالگی و از روزنامه کیهان شروع کردم. در آن سال‌ها، شخصی که تخصصی روی حوادث کار کند وجود نداشت؛ یک‌نفر بود که ضمن کارهای اصلی خودش، حوادث هم می‌نوشت. من اولین خبرنگار در کیهان بودم که حوادث را به‌صورت اختصاصی شروع کردم و بعدتر اطلاعات هم صفحه حوادث به راه انداخت. شما دبیر داشتید یا خودتان مسوول صفحه بودید؟ هم دبیر بودم، هم نویسنده. البته دو خبرنگار دیگر هم آوردیم و این صفحه را رونق دادیم. آن زمان، بعد از کودتای 28مرداد، چون نمی‌توانستیم مسایل سیاسی را پوشش دهیم، تیراژ روزنامه‌ها نزول کرده بود. صفحات حوادث تیراژ را در روزنامه‌ها تضمین می‌کردند. بعد از انقلاب هم در کیهان بودید؟ سال58 من از کیهان بازخرید شدم؛ واقعیتش این است که عده‌ای وارد روزنامه شدند که باب‌میل من نبودند و من بیرون آمدم. بعد از بازخریدشدن چه‌کار کردید؟ مدتی سردبیر چند نشریه بودم و بعد به روزنامه ایران رفتم. این روزنامه آمیخته‌ای از خبرنگاران قدیمی و جدید بود. من مجددا از صفحه حوادث شروع کردم. یادم می‌آید که ماجرای شاهرخ و سمیه را آنجا مطرح کردیم یا تلاش برای آزادی زندانیان بدهکار آنجا شروع شد؛ شب عید، 600 زندانی بدهکار را با کمک‌های مردمی آزاد کردیم. مساله حق معالجه معتادان را مطرح کردیم. یادم است که دکتر ماندگار را که برای اهدای اعضای افراد مرگ مغزی تلاش می‌کرد، مرد سال معرفی کردیم و قبح اهدای اعضای کشته‌شدگان مرگ مغزی از بین رفت. تلاش کردیم که نشان دهیم صفحه حوادث فقط جای قتل و جنایت نیست. ماجرای خفاش شب را مطرح کردیم. در این ماجرا گفته شده بود که قاتل افغان است و حتی داشت افغان‌کشی راه می‌افتاد که من خبرنگارم را فورا به یکی از دهات قوچان فرستادم و شناسنامه‌اش را آورد که او ایرانی است. من در روزنامه ایران بازنشسته شدم و حالا بعد از سال‌ها، دوباره مرا به روزنامه ایران دعوت کرده‌اند و آنجا پاورقی می‌نویسم. نسبت به آن زمانی که جوان بودید و در کیهان کار می‌کردید، روزنامه‌ها چه تغییری کرده‌اند؟ روزنامه‌ها خیلی تحلیل رفته‌اند. طی این 20،10سال هم عارضه‌هایش را داریم می‌بینیم. یکی از علت‌ها این است که اینترنت آمده است. روزنامه‌های ایران باید مثل روزنامه‌های غربی راه‌حلی پیدا می‌کردند. آنها مثل ما اسیر شبکه‌های خبری نشدند و سعی کردند تحلیل و مقاله یا گزارش‌های تکان‌دهنده داشته باشند. اما اینجا، توی روزنامه‌ها همه پشت اینترنت نشسته‌اند و متن همه روزنامه‌ها شبیه هم و خبرها کهنه است. در زمان جوانی ما، کیهان 60 تا خبرنگار داشت و ساعت 10 تحریریه خالی می‌شد چون همه به‌دنبال خبر می‌رفتند. این 60نفر هرکدام یک خبر و گزارش می‌آوردند و روزنامه‌ را پر می‌کردند. برای همین هم روزنامه‌ها متنوع بودند. در گذشته، قدیمی‌ها به افراد جدید کار یاد می‌دادند و تجربه‌ها انتقال پیدا می‌کرد. سخت‌گیری هم زیاد بود؛ بچه‌ها خبرها را می‌آوردند و تا خبرشان چاپ شود، یکی، دو ماه زمان می‌برد. الان این سختگیری‌ها وجود ندارد؟ نه، وجود ندارد. روزنامه‌نگاری یک حرفه است؛ مثل نجاری. با خودآموز که نمی‌توان آن را انجام داد؛ باید استادی در هر روزنامه وجود داشته باشد تا این تجربه‌ها را انتقال بدهد. دانشکده‌های ما هم مثل دانشکده‌های اروپایی و آمریکایی نیست که خودشان یک یا چند روزنامه داشته باشند. شما به آینده روزنامه‌نگاری امیدوار هستید؟ من واقعا آینده خیلی خطرناکی برای روزنامه‌ها می‌بینم. اصلا این روزنامه‌نگاری می‌تواند تاثیرگذار باشد؟ بله؛ خیلی می‌تواند موثر باشد. جاذبه روزنامه را هیچ‌کدام از شبکه‌های خبری و خبرگزاری‌ها ندارند. اما روزنامه باید راهش را پیدا کند. اگر انتقال تجربه‌ها در مطبوعات رایج شود، قدیمی‌ها هم بیایند و تجربه‌های‌شان را انتقال دهند، این نهضت راه خواهد افتاد. اخیرا خانمی جویای کار را دیدم که در رزومه‌اش در عرض دوسال، در 12 نشریه کار کرده بود. معلوم است که این فرد امنیت‌شغلی نداشته. و دلیل دیگر این است که روزنامه‌نگاران درآمد کافی هم ندارند. بله، یک مقدار این طرف کار می‌کند، مقداری آن طرف کار می‌کند تا بتواند زندگیش را اداره کند. این فرد نمی‌تواند مطالعه کند، تجربه کسب کند و دل به کار بدهد. سابقا گزارش که چاپ می‌کردیم، جشن برپا می‌شد و کار ارزش داشت. الان نه؛ همه بی‌تفاوت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.