|

ریشه‌های باغ

این‌روزها داستانی از یرژی کوشینسکی با عنوان «بودن»، با ترجمه مهسا ملک‌مرزبان به فارسی منتشر شده است. کوشینسکی نویسنده‌ای قرن بیستمی است که در لهستان به دنیا آمد و خانواده‌اش از قربانیان هولوکاست جنگ جهانی دوم بودند و خود او نیز در کودکی و بر اثر ماجراهای جنگ توان صحبت‌کردن را از دست داد و مدت‌ها طول کشید تا دوباره بتواند حرف بزند. جنگ باعث شد که کوشینسکی به کارهای مختلفی بپردازد و در نهایت بعد از مشکلاتی که با دولت لهستان داشت، تن به مهاجرت داد و راهی آمریکا شد. در آمریکا توانست تحصیلاتش را ادامه دهد و بعد به‌صورتی جدی‌تر به نویسندگی بپردازد. رمان «بودن» توسط خود نویسنده به فیلمنامه هم تبدیل شد و در بخشی از مقدمه ترجمه فارسی کتاب در این‌باره آمده: «کوشینسکی فیلمنامه‌نویس، رمان «بودن»اش را به فیلمنامه تبدیل کرد که پیتر سلرز، شرلی مک‌لین، مریلین داگلاس و جک واردن در آن بازی می‌کردند و همان سال جایزه بهترین فیلمنامه را از اتحادیه نویسندگان آمریکا و آکادمی هنرهای سینما و تلویزیون انگلیس، بافتا، گرفت. ضمنا در فیلم سرخ‌ها ساخته وارن بیتی نیز نقش گریگوری زینوفیف را بازی کرده است. منتقدی درباره کوشینسکی نوشت: «او آنقدر کم می‌نویسد که انگار هر کلمه‌اش هزاران دلار می‌ارزد و یک کلمه نابجا یا عبارت غلط به قیمت جانش تمام می‌شود.» البته درست می‌گفت. سه‌سال طول می‌کشید تا کوشینسکی یک رمان بنویسد و ده‌ها بار آن را بازنویسی می‌کرد: در نهایت بعد از انجام تصحیحات لازم حجم رمان را به یک‌سوم کاهش می‌داد. ناشرین آثارش معتقد بودند که همین سختگیری و وسواس بالاست که باعث می‌شود رمان‌های کوشینسکی تاثیر منسجم و شاخص بر خوانندگان داشته باشد». همچنین در این مقدمه از قول خود کوشینسکی درباره داستان‌نویسی او آمده: «داستان‌نویسی ذات زندگی من است، هرکار دیگری که می‌کنم بر محور این تفکر استوار است که: می‌توانم، باید، یا می‌شود از این در رمان بعدی‌ام استفاده کنم؟ چون من فرزند، خانواده، خویشاوند، کار یا ملکی ندارم که از آن حرف بزنم، برای همین کتاب‌های من تنها دستاوردهای معنوی من محسوب می‌شود». داستان‌های کوشینسکی به زبان‌های زیادی ترجمه شده‌اند و علاوه‌بر این او جایزه بهترین کتاب خارجی فرانسه را برای کتاب «پرندگان رنگی»، جایزه کتاب داستان ملی را برای کتاب «پله‌ها» و جایزه امریکن آکادمی و انستیتوی ملی هنر و ادبیات را دریافت کرد. داستان «بودن» طنزی قابل‌توجه دارد و روایتی از زندگی باغبانی است که تمام زندگی‌اش در مرزهای باغ گذشته و انگار هیچ‌وقت پایش را از دیوار باغ آن‌سوتر نگذاشته. اما با مرگ صاحبکارش مجبور می‌شود باغ را ترک کند و با جهان بیرون مواجه شود و این اتفاق برای او و دیگران تجربه‌ای عجیب است. در بخشی از رمان «بودن» می‌خوانیم: «باغ امن و آرامی بود و دیوار بلند آجر قرمز پوشیده از عشقه آن را از خیابان جدا می‌کرد، حتی صدای عبور ماشین‌ها هم آرامش را برهم نمی‌زد. چنس به خیابان محل نمی‌گذاشت. انگار هیچ‌وقت پایش را از خانه و باغش بیرون نگذاشته بود، درباره زندگی آن سوی دیوار کنجکاوی نداشت. قسمت جلوی خانه که پیرمرد در آن زندگی می‌کرد بخشی از دیوار خیابان به حساب می‌آمد. نمی‌دانست کسی آنجا زندگی می‌کند یا نه. پشت طبقه همکف مقابل باغ پیشخدمت زندگی می‌کرد. اتاق چنس و حمامش در یک طرف هال بود و راهرویی داشت که به باغ منتهی می‌شد. مهم‌ترین حسن باغ این بود که چنس روی باریکه راه‌ها یا بین بوته‌ها و درخت‌ها که می‌ایستاد می‌توانست گم شود، هیچ‌وقت نمی‌فهمید دارد جلو می‌رود یا عقب، نمی‌دانست باید عقب برود یا جلو. مهم حرکتش بود، مثل گیاه در حال رشد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.