|

روایت هالیوودی فرار دیپلمات‌های آمریکایی از تهران تصحیح شد

اعتراف «توییتر»ی «سیا» به دروغ فیلم «آرگو»

فرزانه ابراهیم‌زاده، نیما توسلی: «صحنه‌ تعقیب‌وگریز و تیراندازی پایانی فیلم آرگو دروغ است.» این بخشی از خاطرات شش کارمند کنسولگری آمریکا در تهران یا سفیر کانادا نیست؛ یکی از ده‌ها «توییت»ی است که سازمان امنیت آمریکا (CIA) شامگاه جمعه 16 آبان به وقت تهران روی توییتر رسمی خود منتشر کرد؛ «توییت»‌هایی که درست چهارروز بعد از سی‌وپنجمین سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در تهران توسط دانشجویان خط امام منتشر می‌شود. این خبر از سوی برخی رسانه‌های آمریکا و کانادا هم مورد توجه قرار گرفت و «تورنتواستار» و «واشنگتن‌پست» (در وبلاگ) از آن نوشتند. 35سال پیش در چنین روزهایی شش‌نفر از کارمندان کنسولگری آمریکا در تهران در راه خانه سفیر کانادا بودند؛ راهی که با روایت «هالیوودی» «بن افلک» در صحنه پایانی تماما اکشن از تعقیب‌وگریز پیچیده‌ای روی باند فرودگاه تهران به تصویر کشیده شد. نقطه اوج فیلم آرگو صحنه‌ای است که تونی مندز، مامور ویژه «سیا»، به‌همراه شش کارمند سفارت آمریکا که در جریان تسخیر سفارت فرار کرده‌اند در فرودگاه مهرآباد قرار است از جلو ماموران امنیتی بگذرند و سوار هواپیمای سوییس‌ایر شوند. درست همین لحظه است که تصویر جورچین‌شده این کارمندان فراری که توسط دانشجویان از میان خرده‌های اسناد کنار هم قرار گرفته به فرودگاه می‌رسد و ماموران امنیتی که البته با لهجه نامانوسی فارسی صحبت می‌کنند، متوجه می‌شوند این شش‌نفر همان‌هایی‌اند که جایشان در سفارت خالی است. بعد از این صحنه، تعقیب‌وگریزی روی باند با هواپیمای در حال حرکت آغاز می‌شود و ماموران امنیتی به‌جای آنکه از طریق برج مراقبت به هواپیما دستور توقف بدهند روی باند به هواپیما شلیک می‌کنند! این نقطه اوج دروغی «هالیوودی» بود که البته از سوی آمریکایی‌ها مورد توجه ویژه قرار گرفت و جایزه «اسکار» را به بن افلک داد. حالا، درست در روزهایی که بار دیگر صحبت از مذاکرات میان ایران و 1+5 می‌شود، امنیتی‌ترین بخش دولت آمریکا از جعلی‌بودن این روایت خبر داده و اعلام کرده است آنچه در تسخیر لانه جاسوسی (ماجرایی که موضوع اصلی فیلم برنده «اسکار» «آرگو» از «بن افلک» بود) در سال1979 در تهران رخ داد، روایتی درست نیست. آمریکایی‌هایی که تا به امروز در روایت از ایران بعد از انقلاب در فیلم‌هایی چون «بدون دخترم هرگز»، «گلاب»، «سنگسار ثریا» و حتی سریال «خانه پدری»، تصاویر نادرستی را نشان داده‌اند، این‌بار اعتراف کردند که تصویر اشتباهی از ایران نشان داده شده است. چراغ سبز به مذاکرات یا دلجویی از کانادایی‌ها؟ در روایت روز جمعه «سیا» از ماجرای گروگانگیری معروف آرگو البته نکته تازه‌ای دیده نمی‌شود؛ چراکه زمان ساخت این فیلم، هم آن شش کارمند سفارت و هم کانادایی‌ها از واقعی‌‌نبودنش گفته بودند. اما اینکه یک نهاد رسمی آمریکایی بر عدم وفاداری تاریخی موضوعی صحه گذاشته، اتفاق تازه‌ای است. این اقدام سازمان امنیت آمریکا از یک نظر، شاید چراغ سبزی باشد به مذاکرات هسته‌ای ایران؛ هرچند در ظاهر امر و براساس هشتکی که بر این خبر زده نوعی دلجویی دیرهنگام از کانادایی‌هاست. «سیا» روز جمعه در توییترش نقش کانادا را ستود؛ اقدامی که با «توییت»کردن هشتک #ThankYouCanada صورت گرفت. «سیا» تمام تلاش خود را کرد تا نسخه بن افلک از ماجرا را خنثی و تاکید کند این اتفاق رخ نداده: «اولین پرواز موقعی انجام شد که مسوولان هواپیمایی خواب‌آلود و محافظان انقلابی در رختخواب بودند.» «سیا» به شات‌های تیراندازی در برخی صحنه‌های ویژه فیلم اشاره کرده و می‌گوید: «این کانادایی‌ها بودند که بلیت‌ها را برای آمریکایی‌ها خریداری کردند. هیچ مشکلی از این نظر در کانتر یا پست‌های بازرسی رخ نداد. همه وقایع خیلی آرام پیش رفت و کسی در فرودگاه مزاحم ما نشد.»برخلاف هیجان فیلم، «سیا» اینگونه «توییت» کرد که هیچ قهرمان ویژه‌ای از کارگزاران «سیا» یا مواردی در ارتباط با سرعت باند پرواز در این خصوص وجود نداشته است. «سیا» در «توییت» خود حتی نقشه‌هایی کوچک ترسیم و با هشتک #nochase بر این موضوع تاکید کرد: «یک ساعت تاخیر فنی برای پرواز وجود داشت. هرچند این فرار از این بهتر نمی‌توانست باشد.» البته در همان سال2012 کورا لیجیک یکی از شش‌نفر در گفت‌وگویی با مجله وایر گفته بود هیچ تاخیری وجود نداشت: «پاسدار‌ها در فرودگاه بودند، اما آن روزها این نحوه حضور، امری عادی بود و چیز غیرعادی به چشم نمی‌آمد. آمریکایی‌ها با بیم و هراس وارد فرودگاه شدند. خیلی وقت بود که در ملأعام راه نرفته بودند، نزدیک به ۸۰روز. نگرانی‌هایشان هر لحظه بیشتر و بیشتر می‌شد. سه نفرشان در بخش ویزای سفارت آمریکا کار می‌کردند و هزاران ایرانی تا آن‌موقع با آنها روبه‌رو شده بودند و می‌ترسیدند کسی بشناسدشان. بالاخره به گیت رسیدند، اما یک دقیقه بعد افسر گیت و کارکنان آنجا انگار که میانشان ولوله افتاده باشد، غیبشان زد. مندز یک‌لحظه به نظرش رسید کار همه‌شان ساخته شده است، اما دو دقیقه بعد کارمندان بخش گذرنامه فرودگاه با چای برگشتند و برگه‌های زرد و سفید خروج از ایران را جلوی روی این شش‌نفر گذاشتند؛ این‌‌ همان بخش آداب و رسوم ایرانی‌ها و میهمان‌نوازی‌ای بود که به سیاست هم ربطی نداشت.» واکنش کانادایی‌ها اما «سیا» در حالی در توییتر خود روایت «هالیوودی» فرار شش دیپلمات را به چالش کشاند که روزنامه «تورنتو استار» در گزارشی مبسوط به انتقاد از آرگو مبادرت کرده و نوشته است: «جایزه «اسکار» به دلایلی صرفا هنری و سینمایی به این فیلم داده شده، نه دقت و امانتداری تاریخی.» برای مدتی مدید، این موضوع مورد افتخار و غرور سیاسی کانادایی‌ها بود که چگونه سفیر کشورشان، «کین تیلور» و همسرش «پت»، شش آمریکایی گروگان گرفته شده را در بحبوحه حمله انقلابیون ایرانی به خانه خود راه داده و میزبانی کردند و سرانجام آنها را به خارج از کشور فرستادند. بسیاری از کانادایی‌ها از اینکه «بن افلک» در نسخه سینمایی‌اش از این ماجرا نقش تاریخی تیلور را دست‌کم گرفته، ناراضی هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.