|

باور نکنید!

کریم ارغنده‌پور

ظاهرا فرقی نمی‌کند عصر دیجیتال و سرعت در گردش اطلاعات باشد یا عصر پارینه‌سنگی. بسیاری از اخبار همچنان بدون منبع معتبر پخش می‌شوند. از نظر من که هویتم به روزنامه‌نگاری تکیه دارد، یکی از ویژگی‌های برجسته جامعه توسعه‌یافته این است که مردمش وقتی خبری دریافت می‌کنند پیش از هرچیز به اعتبار آن نگاه و بعد درباره محتوای آن چندوچون کنند. گاهی کسالت همه وجودم را فرامی‌گیرد وقتی می‌بینم خبری - اگر بااهمیت باشد که دیگر وااسفا- با هیجان این طرف و آن‌طرف شورمندانه نقل می‌شود در حالی که بدون کمترین تحقیقی روشن است که یک جای اصل خبر اشکال دارد. این وضعیت اگر درباره اهل فن یعنی فعالان عرصه رسانه یا فرهیختگان کشور اتفاق بیفتد وضعیت، وخیم‌تر است. متاسفانه باید عرض کنم فضای مجازی به دلیل سهولت در انتشار متن و عکس، مشحون از چنین مطالبی است. عزیزی در بین آشناهای ما هست که هروقت او را می‌بینیم با آه و افسوس سری تکان می‌دهد و خبری تکان‌دهنده را نقل می‌کند. من با آنکه ناگفته می‌دانم منبع او فضای مجازی است باز می‌پرسم که خبر را از کجا دریافت کرده؟ پاسخ البته روشن است. سخن من هم همیشه تاکید بر همین نکته است که هرآنچه در آنجا نوشته می‌شود دلیل بر درستی‌اش نیست. حالا اگر مثلا در جامعه بگردی و نزد کارگر و کارفرما، توانگر و فقیر، متخصص و عامی و امثال آن بروی و آنها هم شبیه همین را بگویند باید چه کرد واقعا؟! اگر از من بپرسید که پس چه خبری معتبر و قابل‌اعتماد است؟ عرض می‌کنم فقط خبری که از منبع معتبری ‌نقل شده باشد. اعتبار یک منبع با کمی تامل قابل تشخیص است ولی نهایتا پذیرش آن به خود مخاطب بستگی دارد. در یک نگاه کلی اصلی وجود دارد که به منابع ناشناس اصلا نباید اعتماد کرد. به رسانه‌های بی‌ارزش و اشخاصی که پیش از این بارها اخبار نادرست نقل کرده‌اند هم همچنین. باورتان را به دست بازار مکاره‌ای که عروس هزارداماد است نسپارید. وقتی از منابع نامعتبر خبری می‌شنوید اصل را بر تردید بگذارید مگر آنکه خلافش ثابت شود. تردید نکنید که از این راه هم شما و هم جامعه بیشتر سود خواهند برد. من در این مختصر به‌علل رونق‌گرفتن اخبار نامعتبر در پاره‌ای مقاطع - و در صدر آنها شایعه- اشاره‌ای نکردم. همین اندازه عرض می‌کنم که محدودیت‌های ناهنجار، جامعه را تشنه کسب اخبار مگو می‌کند. وقتی تقاضا وجود داشته باشد عرضه هم به هر تقدیر جست‌وجو می‌شود. بهترین راه آن است که طبق قانون رسانه‌ها امکان پرسشگری داشته باشند و قانون هم آنها را در برابر تهدیدها و خطرات ناشی از کارشان حمایت کند. چنین باد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.