|

شمر هم یاحسین، یاحسین می‌گفت

احمد مسجدجامعی

بعد از این عباها، شال‌های کمر، دستارها و شلوارها به‌ترتیب در رنگ‌های مختلف آویزان بودند. مهم‌ترین نکته‌ای که در لباس‌های شبیه‌خوان‌ها باید رعایت شود تناسب رنگ قسمت‌های مختلف لباس همچون عبا، پیراهن، شلوار و دستار است. در کنار این لباس‌ها، بوفه‌ای قرار داشت که تمامی عمامه‌های مورد نیاز شبیه‌خوان‌ها در آن جا گرفته بود. عمامه معمولا در صحنه‌های دربار کاربرد دارد و بیشتر آنها نیز مربوط به سرداران قوم اشقیاست. این عمامه‌ها در رنگ‌های مختلف و برخی از آنها به زیبایی تزیین‌ شده بود. البته برای استفاده از آنها نوع رنگ چندان شرط نبود و به‌جز معدودی از آنها که برای یزید، عبیدالله و ابن‌سعد بود و بسیار زیبا آن را تزیین کرده بودند، بقیه سرداران می‌توانستند با توجه به تناسب آنها با رنگ لباس، هرکدام از این عمامه‌ها را به سر کنند. در کنار این عمامه‌ها، عمامه خاصی وجود داشت که متمایز به‌نظر می‌رسید. آنطور که خسروشمر می‌گفت این عمامه را بازیگر نقش جبرئیل بر سر می‌گذارد. از او پرسیدم جبرئیل در کدام صحنه در تعزیه ظاهر می‌شود. او جواب داد در صحنه‌ای که تمامی اصحاب و فرزندان و نزدیکان و یاران امام به شهادت رسیده‌اند و امام بدون هیچ یارویاوری در اوج خستگی و تنهایی مشغول جنگ است، در این هنگام جبرئیل برای ایشان خبر می‌آورد که جنگ بس است و به‌سوی ما بیا. امام هم در جواب می‌گوید تا تقاص خون اکبر را نگیرم دست از جنگ برنمی‌دارم. جبرئیل هم می‌گوید خداوند منتظر توست و در همین لحظه امام شمشیر ذوالفقار را غلاف می‌کند و در جواب، چشم می‌گوید و این شعر را می‌خواند: چشم. منت می‌کشم سر می‌دهم حنجر نازک‌تر از گل را به خنجر می‌دهم سپس امام نشسته و شعر را ادامه می‌دهد: کوفیان آیید صدچاکم کنید بر سر کوی منا خاکم کنید وقتی که خسروشمر این اشعار را می‌خواند بغضی در صدایش نهفته بود و شنونده را تحت‌تاثیر قرار می‌داد. البته صحبت‌های جبرئیل با امام نیز به‌صورت شعر بیان می‌شود اما خسروشمر این شعر را به یاد نداشت و شخصی هم که نقش جبرئیل را بازی می‌کرد، در حسینیه حاضر نبود که آن را برای ما بخواند. از او پرسیدم در لحظه‌ای که شمر بالای سر حضرت می‌آید تا سر امام را از تن شریفشان جدا کند چه چیزی می‌گوید. او در جواب گفت که عبارت‌های مختلفی بین امام و شمر ردوبدل می‌شود اما آخرین جمله‌ای که شمر به امام می‌گوید این است: بگو شهادت خود را سر از تنت جدا سازم میان سر و تنت طرح دوری اندازم بعد از آن با 10ضربه سر امام را از تن جدا می‌کند. هر ضربه‌ای را که بر گلوی مبارک امام فرود می‌آورد امام نامی را به زبان می‌آورد. در این لحظه خسروشمر از کسی که نقش امام را برعهده دارد خواست که این 10نام را برای ما بگوید: بعد از ضربه اول الله اکبر، بعد از ضربه دوم وا محمدا و به این ترتیب وا علیا، وا فاطمه، وا حسنا، وا زینبا، وا عترتا، وا کلثوما، وا سُکَینه، وا رقیه. بعد از هر ضربه کبوتری به هوا فرستاده می‌شود و به نشانه 10ضربه‌ای که بر گلو فرود می‌آید، 10کبوتر آزاد می‌شود. بعد از آن امام شعری را به این مضمون می‌خواند و به شهادت می‌رسد: روم زشوق کنون جانب رسول‌الله اقول اشهدان لااله‌الاالله محمد است رسول و علی‌ولی‌الله بعد از بریده‌شدن سر حضرت، لشکر اشقیا دورتادور بدن امام را می‌گیرند و در این لحظه بازیگر نقش شمر که خود خسروشمر است، شبیه سری را که به دست او رسانده‌اند بر سر خنجر می‌کند. در این لحظه دیگر طاقت از کف تماشاچیان می‌رود و با سردادن گریه همه با هم حیدر‌حیدر و یاحسین یاحسین می‌گویند. در این بین خود شمر نیز حال طبیعی خود را از دست می‌دهد و بر سر و صورت خود می‌زند و یاحسین یاحسین می‌گوید و با مردم به عزاداری می‌پردازد. بعد از آنکه همه گریه کرده و کمی آرام شدند، عده‌ای وارد صحنه می‌شوند و بدن مبارک امام را (همان بدنی را که خاله ساخته است) روی تابوت گذاشته و از بین مردم عبور داده و به اتاق جنگ می‌آورند و این صحنه به این ترتیب پایان می‌پذیرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.