|

دایناسورهای ایران کجا هستند؟

با اینکه حتی اجداد اولیه انسان‌ها هم با این موجودات همدوره نبودند، اما امروز مشهورترین حیوانات زمین برای ما دایناسورها هستند؛ موجوداتی که میلیون‌هاسال از انقراض‌شان می‌گذرد. کاوش‌های دیرینه‌شناسی و علم فسیل‌شناسی در یک‌قرن اخیر باعث شده تا انواع‌واقسام این موجودات شناسایی شده، نحوه زیست و شکل ظاهری‌شان بازسازی و حدود تقریبی محل زیست هرگونه‌ای در سرتاسر زمین مشخص شود. اما سهم ایران در این میان چیست؟ دایناسورها در کجای این سرزمین که امروز ایران نام دارد، می‌زیستند و چه گونه‌هایی از این جانوران در این سرزمین وجود داشتند؟ 45سال از کشف نخستین آثار حیات این جانداران در ایران می‌گذرد و امروز با توجه به کاوش‌های کمی که در بعضی مناطق ایران صورت گرفته، هنوز هم پاسخ روشنی برای این پرسش‌ها نداریم. با اینکه مطالعات یک‌دهه اخیر، پرده از رازهای زیادی درباره محل زندگی و انواع دایناسورهای ایران برداشته، اما به‌‌دلیل عدم‌دسترسی عمومی به این مطالعات، علاقه عمومی در این زمینه برانگیخته نشده است. متاسفانه در سال‌های اخیر، عده‌ای سودجو نیز با نمایش سنگ‌هایی با اشکال مختلف و نسبت‌دادن آنها به اسکلت یا تخم دایناسورهای ایران، مطالعات علمی را بیشتر از نظرها پنهان نگاه داشته‌اند. در این میان عده‌ای هم حدس‌وگمان‌ها درباره گونه‌های مختلف دایناسور در ایران را به قطعیت تبدیل کرده و با این کار، فهرستی از انواع دایناسورهای موجود در ایران درست کرده‌اند. این در حالی است که محققان حتی درباره وجود یک گونه مشخص از دایناسور هم در ایران به توافق نرسیده‌اند و نمی‌توانند با قطعیت نام گونه‌های این جانداران در ایران را مشخص کنند. دستاوردهای نیم‌قرن کاوش 45ساله 1348: نخستین کشف نشانه‌ای‌ از دایناسور در ایران، ردپایی روی سنگ در منطقه «دره نیزار» کرمان. 1350: اولین برنامه پی‌جویی دایناسور در ایران به سرپرستی «آلبرت دولاپارن» در دره نیزار. 23ردپا در این پی‌جویی یافت شد که به گفته «دولاپارن»، متعلق به دایناسورهای گوشتخوار و علفخوار بوده است. 1351: ردپای یک‌دایناسور در سازند یا تشکیلات «شمشک» در منطقه «زیرآب» مازندران توسط دکتر«نوگل سادات» کشف شد. «دولاپارن نام ایران و منطقه «زیرآب» را روی این گونه‌ جدید دایناسور گذاشت: Iranosauripus zerabensis 1381: پس از 30سال، دومین برنامه مدون پی‌جویی دایناسور در ایران به سرپرستی «الکساندر کلنر» و با حضور «مجید میرزایی‌عطاآبادی» و «عرفان خسروی» آغاز شد. در این برنامه، چنداثر ردپا در منطقه «دره نیزار» کرمان یافت شد که مطالعات نشان داده متعلق به گوشتخواران بوده است. این گروه در منطقه «آب‌بید» در شمال کرمان، برای نخستین‌بار خرده‌استخوان‌ها و یک دندان دایناسور را یافتند. 1385: مطالعه آثاری از منطقه هرزویل، به سرپرستی دکتر«نصرالله عباسی» موجب کشف ردپاهایی از دایناسورهای کوچک می‌شود. 1388: در خانه یکی از اهالی «دشت خاک» تخته‌‌‌سنگی با اثر 25ردپا یافت می‌شود که احتمالا مسیر عبور پنج‌دایناسور گوشتخوار بوده است. 1389: دکتر«نصرالله عباسی» در منطقه «بلده» مازندران، 160ردپای متعلق به گله‌ای از دایناسورها و ردپاهایی از دایناسوری عظیم‌الجثه را یافت. 1390: «کلنر» دوباره به ایران می‌آید ولی کاوش موفقی ندارد. او تابستان این سال، مطالعات خود درباره کاوش‌های سال1381 را منتشر می‌کند. 1392: «مارتین کوندرات» دیرینه‌شناس اسلوواک ساکن سوئد، دور جدیدی از پی‌جویی دایناسورها در ایران را آغاز می‌کند. در سفرهای او به ایران، «مجید میرزایی‌عطاآبادی»، «عرفان خسروی» و «نصرالله عباسی» در کنار «مارتین کوندرات» به مناطق مختلفی از البرز مرکزی سفر کردند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.