«سیدی»های محرم هم بدون «کپیرایت»
سعید برآبادی: هرسال مداحهای جدیدی به فهرست آنهایی که صدای نوحهشان را از ماشینهای روان در خیابانهای محرم میشنویم، اضافه میشوند. این صداهای جدید از کجا میآیند؟ کدام سیستم دقیقی میتواند یکشبه کار تولید انبوه و تکثیر سیدیهای محرمی را انجام دهد؟ استودیوهای رسمی و غیررسمی، بزرگترین تولیدکنندگان سختافزاری نوحههای محرمی هستند؛ سیدیهایی که باید یکشبه صدابرداری، تصویربرداری و تدوین شده و فردا در حجم وسیع به مخاطب برسد. اینروزها که سر هر چهارراهی، سیدیهای مذهبی و نوحه خریدوفروش میشوند و در بسیاری مغازهها میشود آنچه از بهروزترین مداحیها وجود دارد را خریداری کرد، حسینزاده، مسوول «استریویفدک» که از بچگی در کار تهیهوتوزیع سیدیهای مذهبی بوده به «شرق» میگوید: «در نبود قانون کپیرایت، بسیاری از زحمتهای کشیدهشده بهباد میروند.»سختی کارش در محرم است: «قبل از همه به مراسم وارد میشویم، تجهیزات را آماده میکنیم و بعد از همه بیرون میآییم» و تازه کارشان شروع میشود: «باید تصاویر را تدوین، بعد باید آن را تکثیر کنیم.» خودشان کار تکثیر در حجم انبوه را انجام میدهند با این نگرانی
که نکند دیر شده و سیدی بیات شود: «بدون هیچ حمایتی ضبطوپخش میکنیم. الان سیدی فیلمهای خارجی یکهفتهای میرسد ایران، چرا ما نوحه و سوگواری اماممان را زود بهدست مردم نرسانیم؟» و در پاسخ به این سوال که چقدر این کار درآمد دارد، میگوید: «بحث اقتصادی هم دارد، اما نمیشود گفت که همهاش برای پول است، سود چندانی ندارد، قانون کپیرایت هم که الحمدلله در ایران نیست و زحمتی که میکشیم، خیلی زود بههدر میرود.» اما تاکید میکند که موتور محرکه این کار، عشق به اهلبیت است: «این کار، یککار عشقی است، از پدر به ما رسیده، من خودم کارمندم، ماهمحرم این کار را انجام میدهم، در بقیه سال هم هفتهخوانی داریم، آموزش مداحی هست اما در محرم فشار کار بیشتر است.»
هزینههای کارشان بالاست و بازارشان نامطمئن: «قیمت مواد اولیه هست، استهلاک دوربین را هم حساب کنید، هزینه سیدیهای خام و رایتشان، هزینه تصویربرداری و تدوین.» با همه اینها او و همکارانش برای «ترویج فرهنگ» این کار را میکنند و اتفاقا سکوی شهرت مداحان نسلهای بعد میشوند: «خیلی از مداحها توسط ما و همکاران ما معروف شدهاند. تا به حال هیچ مداحی نبوده که بخواهد مداحیهایش در اختیار مردم قرار نگیرد. البته یکسری مداحان هم هستند مثل کریمی و حداد که یک تیم ویژه دارند و ما حق ورود به برنامههایشان را نداریم، خودشان ضبط میکنند و میفرستند توی بازار. الان مداحانی هستند که حاضرند پول بدهند تا مراسمشان را ضبط کنیم. از آن طرف هم مداحانی هستند که برای مداحی، طلب پول میکنند.» مشتریهایشان هم بیشتر خواهان نوحهخوانی هستند تا روضه و پذیرفتن این موضوع برای او که از کودکی در دستگاه امامحسین(ع) بوده، سخت است: «الان اکثرا طوری شده که طرفداران مداحی بیشتر است. البته مداحی آذری فرق میکند، مداحان آذری مطلب میخوانند و سعی میکنند مخاطب مداحیشان از این نوای محزون نتیجهای بگیرد.» از کل کاری که میکنند، هر سیدی تصویری را
سههزارتومان و هر سیدی صوتی را دوهزارتومان میفروشند و باید آنقدر این کار را بهسرعت انجام دهند تا از سیستم توزیع اینترنتی سبقت بگیرند؛ وگرنه کار بیات میشود، دستبهدست میشود در اینترنت و رایگان دانلود میشود. آنهایی که بهصورت غیرمجاز تولیدات محرمی را تکثیر میکنند یا در سایتهای مختلف به اشتراک میگذارند هم به همین اندازه در گلکردن یک مداح یا یک مداحی خاص یا یک سخنرانی شبهای سوگواری سهیم هستند. آگهیها، از چندروز مانده به محرم شروع میشود اما آنهایی که بازار این کار را از سالها پیش در دست دارند، راه و چاه را بهتر بلدند: «یکسری سایت پربازدید هست که در محرم بازدید میلیونی دارند؛ مثلا سایت رسمی مداحان اهلبیت یا وبلاگ نوحهخون. اینها از چندروز مانده به محرم پر از مداحیهای جدید میشوند و به همین خاطر زودتر از دیگر سایتها میتوانند آپدیت جدیدی را به مخاطب برسانند.» این حرفهای ولی یاوری است؛ مردی که از 10سال پیش تا امروز، کار رایت سیدی محرمی را در پاساژی نزدیک به پاساژ مهستان در خیابان کارگرجنوبی انجام میدهد. منتقدان کار او میگویند اینکه هر سیدی مداحی را به قیمت 500تومان بفروشند، موجبات
ورشکستگی این صنف را پدید میآورند، اما یاوری میگوید این دستگاه برای هیچکس اقتصادی نیست و همه سعی میکنند در عزاداری محرم مردم شریک باشند: «آن فردی که در شهرستان باید یکحسینیه را با نذورات اداره کند چرا باید برای هرسیدی، سههزارتومان بدهد و آخرش هم مداحیهای توی گوشی زنجیرزنان آپدیتتر از آن باشد؟» و ادامه میدهد: «قیمت ارزان، صدای مداح را به همه دنیا میرساند، الان دانلودکنندههایی از افغانستان، عراق و کویت داریم، اینها اگر رایگان نباشد، نمیآیند از محصول ما دانلود کنند، اینطور فرهنگ عاشورا به دنیا میرسد نه با تکفروشی و گرانفروشی. من و همکارانم مداحیهای مختلف را به همه میرسانیم و ارزانترین قیمت را در نظر میگیریم.» در کنار نیت پاکی که او از آن حرف میزند، مشکل تکثیر انبوه سیدی هنوز یکچالش اساسی میان وزارت ارشاد، سازمان تبلیغات و موسساتی است که پسوند فرهنگی دارند و اگرچه مایل به کنترل این بازار هستند، اما ترجیح میدهند وارد میدان نشوند چرا که بازار شکلگرفته، سالها طول میکشد تا به قاعدهها تن بدهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.