|

چشم‌ها را باید شست

مینو‌ مرتاضی‌لنگرودی

شاید هیچ حادثه و خشونتی حتی مرگ نتواند به‌اندازه اسیدپاشی، سلامت جسم و روان و حال و آینده قربانی و خانواده‌اش را بی‌رحمانه از او بستاند. به‌ویژه در جوامع جوانی که روابط اجتماعی مبتنی بر احساسات و غلیان‌های عاطفی است. در چنین جوامعی معلولان و قربانیان حوادث طبیعی و اجتماعی به‌ویژه قربانیان اسیدپاشی که اغلب جوانند، شانس ادامه زندگی عادی با مردم را از دست می‌دهند و به جرم گناه ناکرده، به‌‌تنهایی و انزوای دردآلودی دچار می‌شوند. شاید دریافت حدیث‌هایی از دل‌های دردمند دو دختر جوان به ما در یافتن راه‌هایی برای کاهش و ترمیم رنج و اندوهی که این مظلومان می‌برند کمک کند. در یکی از سالن‌های همگانی ورزش با دختر نابینای ورزشکاری که به‌دلیل بیماری در کودکی از دو چشم نابینا شده و اکنون از قهرمانان پرتاب وزنه بانوان ایران است، آشنا شدم. من که مبهوت توانمندی و قدرت بدنی او در دویدن و دقت ستودنی‌اش در پرتاب وزنه شده بودم، مشتاق صحبت با او شدم و ضمن تبریک به او به‌خاطر توانمندی و مهارت‌هایش، درباره نحوه رفتار مردم با او پرسیدم. می‌گفت هرچند دیگر اعتنای چندانی به رفتار‌های ناپسند و حتی متلک‌های برخی ندارم ولی به آنها عادت هم نکرده‌ام و از این‌رو، تنهایی را ترجیح می‌دهم به‌خصوص چیزی که بیش از هر رفتار دیگران، من را ناراحت می‌کند این است که بعضی از آنان هنگامی که از کنارم رد می‌شوند، با صدای بلند خدا را شکر می‌کنند. من با خودم فکر می‌کنم لابد برای اینکه چون من نابینا به دنیا نیامده‌اند، شاکرند. من هم برای مواجه‌نشدن با این‌قبیل آدم‌ها، معمولا شب‌ها برای قدم‌زدن می‌روم. در ملاقات دیگری هم که چندسال پیش با آمنه بهرامی داشتم از او شنیدم که می‌گفت اوایل درد‌های ناشی از سوختگی و داغ اسید و نابینایی برایم قابل‌تحمل‌تر از سروصدا‌هایی بود که برخی از مردم هنگام دیدن من از خودشان درمی‌آوردند. آمنه برای نشنیدن این صدا‌ها با روبنده به بیمارستان یا مطب دکتر مراجعه می‌کرده. او که به‌راستی اسوه مقاومت و شجاعت است، می‌گفت وقتی برای معالجه چشم‌هایش به اسپانیا سفر کرده در طول راه و در هواپیما و فرودگاه و بیمارستان و دفتر پزشکی که قرار بوده او را عمل کند تماما روبنده بر چهره داشته است. وقتی نزد دکتر اسپانیایی می‌رود تا از درد‌هایش بگوید و درمان شود، دکتر از او می‌پرسد برای چه نقاب زده است؟ آمنه می‌گوید به او گفتم برای اینکه مردم از دیدن چهره‌ام ناراحت نشوند و دکتر با مهربانی به آمنه می‌گوید دخترم این نقاب را کنار بگذار. اینکه مردم از دیدن چهره‌ات ناراحت شوند یا نشوند مساله آنهاست نه تو که قربانی بی‌گناه خشونت هستی و آمنه گفت که تازه آن‌موقع فهمیدم که برخی از ما تا چه اندازه می‌توانیم نسبت به یکدیگر و آنها که به هر دلیل از ما ضعیف‌ترند، بی‌رحم باشیم. این حدیث دل‌های دردمند را گفتم تا به خود آییم و از خود بپرسیم هر یک از ما به‌غیر از محکوم‌کردن خشونت اسیدپاشی، چه کارهای دیگری می‌توانیم در جهت کاهش آلام و ترمیم رنج‌ها و زخم‌های این داغدیدگان مظلوم و بی‌گناه انجام دهیم که تا به حال از انجام آنها کوتاهی کرده‌ایم. هرچند همه ما به‌خاطر داریم هرگاه وجدان‌جمعی ملت ایران به درد آمده مردم و به‌ویژه جوانان ایرانی خلاقیت‌ها و ابتکارات زیبایی در دفاع از قربانیان بی‌گناه از خود بروز داده‌اند. مثلا دختران جوان و زیبایی که به همسری رزمندگانی درآمدند که در جنگ و جبهه دچار آسیب‌های جدی روانی و جسمی و شیمیایی شده بودند؛ زنانی که زندگی و نشاط و جوانی خود را با قربانیان خمپاره و امواج بمب‌های شیمیایی و غیرشیمیایی و قربانیان مین تقسیم کردند تا مبادا آنها که قربانی جنگ ناخواسته شدند تنها و بی‌کس بمانند تا مبادا دردشان چندبرابر شود. از این‌رو به نظر می‌رسد یکی از موثر‌ترین راه‌های بی‌اثرکردن عمل جنایتکارانه اسیدپاشان این است که قربانیان را تنها نگذاریم و اجازه ندهیم سوزش آن، سراسر زندگی‌شان را در خود ذوب و حل کند. بسیار طبیعی است که ملت جوان ایران؛ زیباپسند و زیبابین باشند. اما در جست‌وجوی زیبایی، تنها به‌ ظاهربینی اکتفا نخواهند کرد و باطن زیبا و توانمند زنان قربانی اسیدپاشی را نیز درخواهند یافت. مسوولان کشور هم می‌توانند با اولویت‌دادن به قربانیان اسیدپاشی در اشتغال و استخدام، نقشی در التیام دردهای آنان داشته باشند. از طرفی؛ فعالان مدنی نیز همچنانکه به دیگر خشونت‌دیدگان اجتماعی کمک می‌کنند باید به یاری زنان و دخترکان آسیب‌دیده از اسید بشتابند و با تشکیل نهاد‌های خاص و حمایت از انجمن‌های دفاع از قربانیان اسیدپاشی اجازه ندهند تا افکارعمومی و مسوولان آنها را از یاد ببرند و مسوولیتشان را فرو بگذارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.