|

چشم‌به‌راه تازه‌های پدربزرگ 90 ساله

امیرحسین سیادت: «مرتضی احمدی». یادم نیست نامش را اولین‌بار کی و از زبان چه‌کسی شنیده‌ام. گویی همیشه می‌شناختمش؛ از آغاز؛ از بدو تولد. مگر کسی می‌داند اولین‌بار کی نام نزدیکانش را شنیده؟ و چه‌کسی از او نزدیک‌تر به آنهایی است که سال‌ها روزوشب با صدایش زندگی کرده‌اند؟ صدایی گرم، نزدیک و خویشاوند خودشان، از جنس کوچه و بازار و حامل میراثی کهن. دهه 60 بود و دوران جنگ و او که سنت نمایشی ایران را در گذر سالیان زیسته بود، دمادم وجه طربناک آن را همچو حلقه مفقود زمانه در نوار قصه‌هایش برای کودکان یادآوری می‌کرد. همه‌چیز عوض شده بود و متولدین زمانه نو می‌بایست با قواعد دگردیسی بزرگ سازگار می‌شدند. او اما‌ سازی دیگر می‌نواخت؛ «48 داستان‌» او و دوستانش را دست‌به‌دست به امروز رساند تا فضای مجازی، همیشگی‌‌شان کند. برای کودکان و نوجوانان دهه 60 حکم پدربزرگ را داشت و «شکرستان» نشان داد که همچنان قصه‌گویی‌ است بی‌همتا؛ و شاید آخرین قصه‌گو؛ آخرین نقال. هنر و نمایش را با پیش‌پرده‌خوانی شروع کرد و از نخستین‌های رادیو بود. شخصیت‌هایی آفرید از آنچه در گوشه‌وکنار دیار محبوبش -تهرون- می‌دید و می‌شنید. جذبه جادویی صدایش، کلمات را طوری به ذهنت می‌دوخت که نمی‌توانستی از یادشان ببری، پس سال‌های‌سال آواز ‌خواند؛ و همیشه شاد و پرنشاط. در روزگاری که فرهنگ سنتی داشت زیر چرخ‌دنده‌های تجددی معیوب خرد می‌شد، از آواز کوچه‌باغ گفت و روحوضی‌ها را بازخواند و سال‌ها این در و آن در زد تا یکی‌یکی از زیر خاک بیرونشان بکشد و نگذارد این اندک‌یادمان‌های شادی‌آور مفت از یادمان بروند؛ ترانه‌های کهنه‌ای که می‌گوید - و می‌دانیم - «همیشه نو» هستند و مواجهه با آنها همیشه برایمان تجربه‌ای‌ است پر از طراوت و تازگی. چیزی شبیه به مواجهه با خود مرتضی احمدی؛ کهنسالی که همچنان حرف‌هایش تازه‌اند و شنیدنی. بعد از انتشار زندگینامه‌ و دو کتاب درباره تهران قدیم، «پیش‌پرده و پیش‌پرده‌خوانی» اثر تازه‌اش -که تاریخچه هنر پیش‌پرده‌خوانی و ترانه‌های فکاهی است- را نشر ققنوس همین چندروز پیش منتشر کرد؛ اما انگار ناگفته‌ها تمامی ندارند. او کماکان از گردآوری‌ها و قصه‌هایی می‌گوید که در راهند و نگران آوازهایی ا‌ست که هنوز مجال انتشار نیافته‌اند و ما در این زمانه بی‌افسون تهی از نغمه و قصه، مشتاق شنیدن‌ و چشم‌به‌راه تازه‌های اوییم. پدربزرگ 90ساله شد. او هنوز قصه دارد. زادروزش خجسته باد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.