|

توقف بنیادگرایی در تونس

انتخابات پارلمانی تونس پیروزی روشن مردم این کشور را بر گروه‌هایی به اثبات رساند که در داخل و خارج از تونس از آنها به‌عنوان گروه‌های تروریستی یاد می‌شود. میزان مشارکت در این انتخابات فراتر از 60درصد بود و نشان داد تونسی‌ها دیگر به صندوق‌های رای‌اعتماد کرده‌اند و آن را تنها معیار برای انتخاب کسانی می‌دانند که باید حکومت کنند. آنان همچنین با روی‌آوردن به انتخابات درواقع به راه‌حل‌های خشونت‌آمیز اعم از کودتا و یا هرشکل دیگری از آن پشت‌پا زده‌اند. کمااینکه اثبات کردند انتخابات یک راه‌حل مدرن، اصیل و استوار در محیط تونس تلقی می‌شود. جامعه تونس نسبت به غرب رویکردی باز دارد و جغرافیا، نظام آموزشی و حضور اقلیت‌ها نیز از دیرباز به این امر کمک کرده است. نکته جالب‌توجه اینکه دو نهاد امنیتی و نظامی تونس نیز نقش مهمی در موفق‌کردن پروسه انتخابات در هردو دوره‌ای که بعد از انقلاب برگزار شد، داشتند. تنها برای تامین امنیت انتخابات اخیر بیش از 80هزار نیرو بسیج‌شده بود که تقریبا در کشور بی‌سابقه بود. اینها همه بیانگر ناکام‌ماندن گروه‌های تروریستی در تونس بود که قصد داشتند اوضاع را به تشنج بکشانند. بسیج نیروهای امنیتی تا حدی زیاد بود که گاه در حوزه‌های رای‌گیری تعداد ماموران از کسانی که می‌خواستند رای بدهند، بیشتر می‌شد. اما به‌لحاظ سیاسی، وقتی نتایج انتخابات اعلام شد و یکی از بزرگ‌ترین احزاب اصولگرای تونس را در رتبه دوم نشاند، گویی شوکی برای بنیادگرایی در کل منطقه بود. با این حال تجربه دوران انتقالی تونس که به رهبری حرکت «النهضه» و هم‌پیمانانش «تکتل» و «موتمر» جریان یافت، ‌الگوی خوبی را ارایه داد و احزاب میانه‌رو را در جهان عرب و به‌خصوص در تکوین جوامعی دموکراتیک آشکار کرد. حزب النهضه با تجربه دو دولتی که داشت، نشان داد از مهارت کمتری برخوردار است تا آنجا که وقتی به قدرت مخالفان از قدرت کنار زده شد مردم این کشور نفس راحتی کشیدند. همین امر موجب شد تا رای‌دهندگان نیز کمتر به این حزب اقبال داشته باشند. حال اینکه آیا رییس‌جمهور فعلی قدرت معرفی فردی از بین حزب پیروز برای نخست‌وزیری را دارد یا باید صبر کرد تا انتخابات ریاست‌جمهوری هم یک‌ماه دیگر برگزار شده و بعد نخست‌وزیر معرفی شود، به بحث ما چندان ارتباطی ندارد. آنچه قطعی است اینکه نخست‌وزیر آینده از درون حزب رقیب اصولگرایان، یعنی حزب «ندای تونس» خواهد بود. کاهش اقبال به اصولگرایان در تونس، همزمان است با شکست نظامی گروه‌های تندرو در لیبی که تا حدودی با اخوان‌المسلمین و شاخه‌های سیاسی آن یعنی حزب «عدالت و سازندگی» در ارتباط هستند. این حزب نیز اکثریت خود را در بنغازی از دست داد. موفقیت‌های سیاسی به‌دست‌آمده در تونس تا حدود زیادی اصولگرایان را در تونس و مصر به تنگنا خواهد انداخت. وقتی مرزهای الجزایر هم به روی این افراد بسته باشد آنها چاره‌ای جز این نخواهند داشت که به نیجر یا مالی بروند. یکی دیگر از پیامدهای انتخابات تونس می‌تواند بطلان رویکردی را نشان دهد که از مدت‌ها پیش براین باور بود که می‌شود بین اصولگرایی و لیبرالیسم تفاهمی ایجاد کرد. دیدگاهی که تا‌کنون در واقعیت‌ها کمتر موفقیت‌آمیز بوده است. از آن گذشته می‌توان نتیجه گرفت که انتخابات تونس دوباره توازن را به عرصه سیاسی این کشور بازگرداند. به‌خصوص اینکه در انتخابات قبلی حرکت «النهضه» پیروزی بی‌سابقه‌ای به‌دست آورده بود و می‌رفت تا تونسی‌ها را به دو گروه تقسیم کند. آن زمان بسیاری این باورها را پذیرفتند و کار داشت به جایی می‌رسید که حزب حاکم در مرکز قدرت قرار گرفته و بقیه احزاب به حاشیه رانده شوند. حزب حاکم نیز داشت باورش می‌شد که عصای سحرآمیزی در دست دارد. آخرین نکته اینکه تجربه انتخابات تونس نشان داد دوران حکومت انتقالی تروییکا (2013-2011) دوحزب مهم را در خود غرق کرده است؛ دو حزبی که با النهضه ائتلاف کرده بودند اما در انتخابات اخیر دیگر هیچ جایگاهی برای آنان وجود نداشت و در نتیجه کمترین رای‌ها را به‌دست آوردند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.