|

«سعید معیدفر» از سخنان منتسب به کوروش می‌گوید

نقش مشکلات در تقویت «نوستالژی»

عسل عباسیان: سخنان حکیمانه‌ای از «کوروش کبیر» که منبع مشخصی هم ندارند، در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌چرخد و نماد مفتخربودن ایرانیان به آریایی‌بودنشان شده است! هفتم‌آبان را روز ورود کوروش به بابل و صدور «منشور حقوق‌بشر» می‌دانند. به همین بهانه سراغ «سعید معیدفر»، استاد بازنشسته گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران رفتیم تا درباره ریشه‌های علاقه مردم به کوروش و سخنان منتسب به این پادشاه هخامنشی بپرسیم. ‌تاریخ ما بزرگان زیادی به خود دیده است اما انگار کوروش محبوبیت خاصی میان مردم دارد. چرا؟ توجه به کوروش از چندجهت اهمیت دارد. یکی اینکه او یک‌حاکم و فرمانروا بوده و موقعیت او برای مردم پراهمیت است. به عبارتی او می‌تواند در ذهن مردم ما مدل یک فرمانروای خوب باشد. کسی که شناخته‌شده به اینکه منشوری به نام منشور حقوق‌بشر تدوین کرده که اولین سند حقوق‌بشر تاریخ بشر است. رویکرد دنیای امروز و جامعه ما نیز به مساله حقوق بشر افزایش یافته است؛ بنابراین، توجه مردم به کوروش به‌عنوان یک «حکمران خوب»، بیش از گذشته است. نکته دوم این است که از سال‌های دور شخصیت‌های شاخص تاریخی در حوزه‌های علم و فرهنگ داشته‌ایم اما شاید شخصیت شاخص سیاسی که موقعیت ممتازی هم داشته باشد خیلی زیاد نداشته‌ایم و شاید در میان آنها کوروش یک شخصیت بارز تاریخی به‌حساب می‌آید. ‌اما چه چیزی سبب شده تا نوستالژیک باشیم؟ تاریخ ما تاریخ استبدادزده‌ای است که همواره مورد ظلم پادشاهان بوده و در فراخنای چنین تاریخی شاید فقط در بین پادشاهان، کوروش را داشته‌ایم که پادشاهی بوده که ملتش را با تنوع قومی و مذهبی به‌رسمیت‌شناخته، از همین‌رو او تبدیل به چهره‌ای مهم برای مردم شده است. کوروش یک‌شخصیت جهانی است و امروز به‌دلیل منشورش در دنیا، چهره‌ای شاخص است، چون این منشور، سند معتبری از گذشته ماست. در برخی ادوار تاریخی هم به‌دلایل شرایط و برخی مشکلات موجود، نوستالژی گذشته، حالت مبالغه‌آمیزی به خود می‌گیرد و شخصیت‌های پیشین را می‌ستایند. شاید این نوعی واکنش باشد به آنچه در سالیان دراز تاریخ، بر آن شخص رفته است. ‌با این حال چه‌چیز سبب می‌شود مدام سخنان حکیمانه بدون منبعی مشخص به‌نقل از کوروش در وایبر و سایر شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست بچرخد؟ مردم عموما آرمان‌‌اندیش‌اند. همین باعث ایجاد خیال‌پردازی می‌شود. از همین رو به مرور شروع می‌کنند به ساختن افسانه‌هایی درباره آنچه دلشان می‌خواسته داشته باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.