|

ایران و چین تعمیق روابط در آب‌های آزاد

ترجمه: نزهت امیرآبادیان

ماه گذشته بازدیدکنندگان در بندرعباس - شهری ساحلی واقع در جنوب ایران - شاهد حضور بی‌سابقه دوناو نیروی‌دریایی چین در این بندرگاه بودند. این اتفاق می‌تواند آغازی بر همکاری دریایی روبه‌رشد میان ایران و چین باشد که از اقیانوس آرام تا خلیج‌فارس گسترده شده است. فرماندهان ایرانی و چینی هفته گذشته اعلام کردند برنامه‌ای برای گسترش همکاری دریایی با یکدیگر دارند. اگرچه جزییات این همکاری مشخص نیست اما واضح است که دو طرف اهدافی بلندپروازانه‌ دارند؛ توسعه دستیابی ناوهای دریایی‌شان به آب‌های دور و بنادر جدید، همزمان نمایش دادن قدرت خود به ایالات‌متحده و نیروی‌دریایی قدرتمندش. برای چین همکاری دریایی با ایران از یک‌سو قدمی روبه‌جلو در راه افزایش دستیابی به آفریقا و از سوی دیگر گسترش روابط تجاری با ایران است. چین به گاز و نفت ایران نیاز دارد و ایران خوشحال است که می‌تواند از این طریق راهی برای جبران تحریم‌های غرب بیاید. عمیق شدن همکاری دریایی ایران و چین می‌تواند برای تهران یک پیروزی فوق‌العاده باشد. این کشور معمولا به طرح‌هایش برای ارتقای ناوگان‌ خود مباهات می‌کند. اگرچه ناوگان دریایی ایران در مقایسه با ناوگان نیروی دریایی آمریکا چندان پیشرفته نیست، متخصصان چینی می‌توانند به اهداف ایران برای تجهیز ناوگان‌ به قابلیت شناسایی و حمله همزمان به هواپیماهای بدون سرنشین کمک کنند. اما هیچ‌کس واقعا در مورد آنچه می‌تواند اتفاق بیفتد صحبت نمی‌کند. نشست روز پنجشنبه بین فرمانده نیروی‌دریایی ایران دریادار «حبیب‌الله سیاری» و همتای چینی او دریاسالار «وو شنگلی» چند ویژگی داشت. توافقنامه بر اساس «همکاری عملگرایانه بیشتر و تقویت روابط نظامی دوطرفه» تنظیم شد. «شینهوا»، خبرگزاری دولتی چین این خبر را بدون بیان جزییات منتشر کرد. ایران و چین به وضوح مشخص کردند که به‌دنبال افزایش ظرفیت نیروی دریایی‌شان در آب‌های آزاد هستند تا بتوانند سفرهای دریایی بلندمدت داشته باشند. اما انگیزه دوکشور متفاوت است. چین یک‌قدرت دریایی روبه‌رشد بوده و امیدوار است که بتواند مانع از حضور نیروی‌دریایی آمریکا در آسیا شود. ایران به‌دنبال این است که از طریق نیروی دریایی‌اش به واشنگتن یادآوری کند نفوذش بر آب‌های بین‌المللی زیاد نیست. در سال‌ گذشته ناو هلیکوپتربر ایرانی‌ها، پس‌از سفری 40روزه در بندری در نزدیکی شانگهای لنگر انداخت. در اوایل سال 2011دوکشتی نیروی‌دریایی ایران توانستند از کانال سوئز به دریای مدیترانه عبور کنند که از سال1979 تاکنون برای اولین‌بار اتفاق افتاد. این موضوع برای اسراییل که ایران دشمن قدیمی‌اش است یک‌هشدار بود. سیاری، فرمانده نیروی‌دریایی ایران بارها قول داده است که کشتی‌های جنگی ایران به اقیانوس اطلس و آب‌های ساحلی آمریکا خواهند رفت، تهدیدی که هنوز به وقوع نپیوسته است اما نکته‌ای که باید در نظر گرفته شود این است که اگر نیروی‌دریایی ایالات‌متحده می‌تواند ناوگان پنجم دریایی خود را در بحرین مستقر کند، نباید تعجب کند از اینکه روزی کشتی‌های ایرانی را در سواحل خود ببیند. سیاری در سال2011 با استفاده از عبارتی استهزا‌آمیز برای توصیف آمریکا گفته بود: «همانگونه که استکبار جهانی در حال حاضر در نزدیکی مرزهای دریایی ما حضور دارد ما هم در آینده حضوری قدرتمند در نزدیکی مرزهای دریایی آمریکا خواهیم داشت.»سیاری پیش‌تر وعده داده بود که ایران در حال توسعه نیروی دریایی خود است. البته ایران تا دستیابی به قابلیت‌های جهانی فاصله زیادی دارد. با این‌حال، ایران بلندپرواز است. کشتی‌های جنگی‌ای که برای مقابله با دزدان دریایی به سواحل سومالی فرستاده شده، با انجام گشت‌زنی عملا وارد همکاری با ائتلاف بین‌المللی در این سواحل شدند. انجمن مطالعات جنگ در گزارشی در ژوئن سال2013 اعلام کرد: تمام این شواهد نشان می‌دهد که فعالیت‌های نیروی دریایی ایران در حمایت از اهداف استراتژیک این کشور برای افزایش نفوذ و قدرت منطقه‌ای‌‌اش در حال رشد و رو به گسترش است و در حال تضعیف نیست. «ناوشکن چانگچون» و «ناوچه شانگزو» دو کشتی جنگی چینی که ماه گذشته در ایران لنگر انداختند نیز از گشت‌زنی برای حفاظت از خطوط حمل‌ونقل در خلیج عدن و سومالی در حال بازگشت بودند. این به‌معنای گسترش آب‌های آشنا برای چین است. سرمایه‌گذاری در آفریقا نیز به طور پیوسته و در راستای سیاست‌های بلندمدت پکن افزایش یافته است. دیدگاه پکن به آفریقا، سرزمینی پربرکت برای یافتن متحدان قابل‌اطمینانی است که می‌توانند در اهداف بین‌المللی به چین کمک کنند؛ برنامه‌هایی مانند مخالفت با تایوان و ادعاهای ارضی مختلف. اخیرا چین به نیروی دریایی تانزانیا پیشنهاد تقویت روابط نظامی در اقیانوس هند را داد. اما هدف اصلی چین در آب‌های آزاد حضور نظامی در اقیانوس آرام است. تا جایی که بسیاری از تحلیلگران نظامی غربی معتقدند هدف پکن این است که یک‌روز بتواند پایگاه‌های ایالات‌متحده را تحت فشار قرار دهد. در سال گذشته، رسانه‌های استرالیایی از سرهنگ‌لیو مینگفو، عضو دانشگاه دفاع ملی چین نقل کردند که چین می‌خواهد منافع ایالات‌متحده را از شرق تا خط مرکزی اقیانوس آرام تحت فشار قرار دهد و از منافع قدرت‌های منطقه‌ای نیمه‌غربی حفاظت کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.