باوجود کاهش ۷۶درصدی توزیع «کمباین» روی داد
جهش عجیب در ضریب مکانیزاسیون
شرق: جهش عددی اینبار در رشد مکانیزاسیون بخش کشاورزی بهصورت ملموسی قابل مشاهده است. از سال 80 بهبعد با وجود آنکه تعداد تراکتور و کمباین توزیعشده بین کشاورزان بهشدت کاهش یافته است اما در جداول ارایهشده از سوی وزارت جهادکشاورزی دولت دهم ضریب مکانیزاسیون با جهش عجیبی نمایش داده میشود. توزیع تراکتور در این سالها 26درصد و کمباین 76درصد کاهش یافته است. مکانیزاسیون در بخش کشاورزی با هدف غلبه بر محدودیتهای فنی و زمانی امکان افزایش سطح زیرکشت، تولید و بهرهوری در بخش کشاورزی را میسر میکند. در ایران از چندیندهه گذشته ماشینآلات کشاورزی وارد مراحل مختلف عرصه تولید و جزءلاینفک ساختار کشاورزی شده است. اما در سالهای گذشته فرآیند تامین ماشینآلات کشاورزی با مشکلات و فرازونشیبهای بسیاری مواجه شده است. از جمله مسایلی که طی این دوران به وجود آمده است عدم تکافوی عرضه ماشینآلات کشاورزی نسبت به نیاز بخش کشاورزی و اثرات منفی آن بر پیکره این بخش است. عرضه ناکافی ماشینآلات نهتنها باعث عدم تحقق برنامههای مکانیزاسیون بخش کشاورزی شده است بلکه در بسیاری مواقع حتی جوابگوی میزان استهلاک ماشینآلات نیز نبوده است. در
سال 85 با توجه به تعریف جدید مکانیزاسیون و افزایش نسبی طول عمر ماشینهای مولد نیرو، ضریب مکانیزاسیون 82/0 که با احتساب سایر ماشینها همانند انواع سمپاشهای موتوری، انواع چاپرها، نشاکارها و انواع ماشینهای تخصصی برداشت و... ضریب مکانیزاسیون 92/0 برآورد شد. روند افزایش ضریب مکانیزاسیون بین سالهای 1380 تا 1384 دارای روند طبیعی و متناسب با تعداد کمباین و تراکتور توزیعشده بود. در سال 85 با تغییر تعریف ضریب مکانیزاسیون یک جهش عددی در مکانیزاسیون بخش کشاورزی به وجود آمد. هرچند از سال 1385 بهبعد تعداد تراکتور و کمباین توزیعشده به شدت کاهش یافت اما همچنان ضریب مکانیزاسیون افزایش یافت. به بیان سادهتر هرچه تعداد تراکتور و کمباین توزیعشده کمتر شد اما ضریب مکانیزاسیون افزایش یافت. البته تغییر در تعداد تراکتورها میتواند با توجه به نیروی اسب بخار آن توجیه شود. مثلا اینکه تراکتور با 75 اسب بخار معادل تراکتور با 110اسب بخار نیست یا میتوان ضریب مکانیزاسیون را مرتبط با تعداد تراکتور یا کمباین ندانست و نقش ماشینآلات دیگر مانند سمپاشها را پررنگتر کرد یا فعالبودن ماشینآلات یا تعداد غیرفعال آن و همچنین تغییر در
تعاریف مثلا سن ماشینآلات و... را عامل موثر در تغییر ضریب مکانیزاسیون اعلام کرد. اما برای مقایسه با گذشته، استفاده از یک تعریف برای همه سالها یا تبدیل ضرایب همه آن سالها متناسب با تغییر تعریف ضروری است. در همه این سالها که جداول آماری وزارت جهادکشاورزی ارقام عجیبوغریب را در دل خود جای میداد، توامان مسوولان این وزارتخانه نیز بر دستیابی به اهداف پیشبینیشده در برنامه تاکید میکردند. مجید خلیلیخشنود، معاونت وقت امور تولیدات گیاهی وزارت جهادکشاورزی، از جمله این مسوولان بود. او در رسانهها بارها تاکید کرد که نزدیک به 88 درصد اهداف برنامه چهارم توسعه در بخش مکانیزاسیون کشاورزی محقق شده است. وی همچنین عنوان کرده بود که ضریب مکانیزاسیون در سال 1383، 63/0اسب بخار بوده که این رقم تا پایان سال 1388 به 05/1اسب بخار افزایش یافته است. بهگفته این مقام مسوول، ضریب مکانیزاسیون در بخش کشاورزی در برنامه پنجم توسعه 5/1اسب بخار و درجه مکانیزاسیون 80درصد مشخص شده که 15درصد از تراکتورهای مطرحشده در این برنامه نیمهسنگین و سنگین، 50درصد متوسط و 35درصد باغی، سبک و شالیزاری تعیین شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.