|

آنچه این سناریو کم دارد

عکس یادگاری «اردوغان» – «بغدادی»

اردشیر زارعی‌قنواتی

قبل از ورود به هرتحلیلی در مورد درگیری‌های شمال سوریه و پرداختن به مقاومت تحسین‌برانگیز دختران و پسران«کوبانی» در مقابل هیولای «داعش» حتما لازم ‌است یک معادله چندمجهولی (اردوغان - اسد - کردهای سوریه) را به‌درستی درک کرد. در حالی‌که در طول بیش از یک‌ماه گذشته کوبانی زیر آتش و هجوم جنون‌آمیز تروریست‌های داعش قرار داشته و تقریبا تمامی افکار عمومی جهان و نیروهای مترقی منطقه خاورمیانه تمرکز نگاه خود را روی نقشه جغرافیایی به این نقطه متمرکز کرده‌اند، شاید کمتر کسی باور می‌کرد که یک‌دولت همسایه و یک‌سیاستمدار مدعی، اینچنین بی‌تفاوت و غیرمسوولانه نه‌تنها در مقابل این جنایت سکوت کند که همه تلاش خود را برای اخلال در روند کمک‌رسانی دیگران هم به مقاومت کوبانی به کار ببندد. اردوغان تا به امروز از هر توجیهی برای سدکردن راه کمک به کوبانی استفاده کرده و در آنجا هم که به‌ناچار مجبور به دخالت یا اظهارنظر شده است یا دوطرف جنگ را متهم به درگیری بین «دوگروه تروریست» کرده یا با طرح شروطی خودخواهانه راه را بر هرگونه حمایت عملی از مدافعان کوبانی مسدود کرده است. به‌نظر می‌رسد برای رییس‌جمهوری ترکیه آنچه بیش از هرچیز دیگری در این میان مهم است سرنگونی «بشار اسد» و تبدیل قلمرو ارضی سوریه به یک حوزه نفوذ و تحقق‌بخشیدن به رویاهای ژئوپلیتیک خود بوده است. بحران سوریه از همان ابتدا در بین انواع بازیگران منطقه و بین‌المللی یک بازیگر منحصربه‌فرد داشت که وقتی گام به این بازی خونین گذاشت، برای رسیدن به پیروزی حتی قوانین غیرمشروع «دوئل» را هم برای خود ناکافی می‌دانست و تمایلات خویش را بر هرچیزی مقدم می‌شمرد. رجب‌طیب اردوغان دقیقا همان بازیگری است که در یک‌بازی جانبدارانه نیز البته با حضور داور، در اولین دقایق بازی حتما با کارت‌قرمز از بازی اخراج می‌شد. فراتر از وضعیت تاریخی و سابقه میدانی بازتولید تروریست بنیادگرای اسلامی در منطقه خاورمیانه بعد از تحولات کشورهای عربی در سه‌سال گذشته که تصویر روشن آن در جنگ داخلی و فرقه‌ای سوریه در قامت داعش و دیگر گروه‌های تروریستی چون «جبهه نصرت» خود را نشان داد، حاکمان ترکیه از این کارت برای تحقق رویاهای ایدئولوژیک و منویات ژئوپلیتیک خود بیشترین بهره ممکن را برده‌اند. هم‌اکنون با رصد دقیق تحولات منطقه و نقشی که دولت آنکارا در این میان بازی می‌کند، باید حتی فراتر از اهداف استراتژیک در حوزه منافع ملی این کشور در نوع برخورد با تحولات جاری، چیزی را جست که شاید بیشتر در حیطه تحمیل «کیش شخصیت» و خصومت شخصی در برخورد با رژیم اسد و موجودیت کانتون‌های کردی شمال سوریه که نزدیکی زیادی به حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) دارند، قابل تحلیل و توجیه باشد. در این چارچوب فکری و رفتاری است که دولت آنکارا در روند حرکتی خود منطق سیاسی و مسوولیت‌های انساندوستانه را در قربانگاه تمایلات شخصی یک‌رهبر متوهم سیاسی ذبح می‌کند. در چنین شرایطی حتی بعضا می‌توان شاهد آن بود که توافقات موردی دولت آنکارا برای همکاری حداقلی در همکاری با ائتلاف ضدتروریستی برای مبارزه با داعش یا توافق اعلان‌شده با اقلیم کردستان عراق برای اجازه عبور پیشمرگه‌های کرد با تجهیزات سنگین خود از خاک ترکیه برای رسیدن به کوبانی در آخرین مراحل عملیاتی خود دچار یک‌سری ‌شروط تازه شده و در نتیجه کوبانی همچنان تنها مانده و باید در زیر چشم جهانیان به خون‌افتادن جوانانش را به نظاره بنشیند. بیش‌از یک‌هفته است که تمام خبرگزاری‌های بین‌المللی و حتی از زبان بعضی از مسوولان ترکیه این خبر مخابره شده که آنکارا با اعزام پیشمرگه‌های اقلیم کردستان عراق برای رسیدن به کوبانی موافقت کرده است. اما آخرین خبرهای موثق و تاییدشده که از منابع کرد به دست آمده و توسط بعضی از مسوولان اقلیم کردستان البته به شرط عدم اعلان رسمی منبع خبری نیز بر صحت آن تاکید می‌شود، نشان می‌دهد اولا هنوز گروه 150نفره اول نتوانسته‌اند از خاک اقلیم خارج شده چرا که آنکارا شروطی را در مقابل کردها قرار داده که بیشتر به یک باج‌خواهی می‌ماند. یکی از این شروط مربوط به جلب موافقت رهبران کرد سوری برای پذیرش ورود حدود 1300نیروی ارتش آزاد سوریه برای ورود آنان به منطقه کوبانی برای به‌اصطلاح مشارکت در کمک به این شهر است. این در حالی است که از همان ابتدای بحث اعزام 1300نیروی ارتش آزاد، رهبران محلی کرد سوری و گروه‌های مدافع خلقی کوبانی با خواندن دست اردوغان بلافاصله مخالفت خود را نشان داده و این گزینه منطقی را مطرح کردند که ما به کمک مستقیم آنان نیاز نداریم و بهتر است این واحد موردحمایت آنکارا در صورت صداقت خود یک‌جبهه مستقل در منطقه شمال باز کرده و با داعش درگیر شوند. ظاهرا رهبران اقلیم کردستان نیز که به‌تازگی بیشتر به نیات و اهداف مخرب دولت اردوغان واقف شده‌اند، تاکنون زیر بار این شرط تحمیلی آنکارا نرفته‌اند. یکی‌دیگر از شروطی که دولت اردوغان در مقابل رهبران اقلیم کردستان قرار داده، موضوع تعیین زمان دقیق حضور این نیروها در کوبانی و تضمین به‌موقع جهت بازگشت از منطقه جنگی کوبانی به اقلیم است که با توجه به ماهیت جنگ کنونی و غیرقابل پیش‌بینی‌بودن بازه زمانی نبرد اصولا فاقد عنصر عقلانی جهت سپردن تعهد قانونی است. در حالی‌که کوبانی زیر فشار روزافزون داعش، بی‌منطقی فاجعه را تجربه می‌کند، آقای‌اردوغان در این شطرنج سیاسی همواره در حال آزمودن سناریوهای مخرب خود برای تسلط بر اوضاع و تغییر جهت حوادث در مسیر اهداف ایدئولوژیک - ژئوپلیتیک خود است و هرگام خود را به مقتضای تحولات جاری در این چارچوب برمی‌دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.