|

ادبیات آزادی است

«در عین حال» با عنوان فرعی «رمان‌نویس و استدلال اخلاقی» مجموعه‌ای از مقالات سوزان سانتاگ است که با ترجمه رضا فرنام، از سوی نشر ثالث منتشر شده است. سوزان سانتاگ که قریب به نیم‌قرن در زمره روشنفکران طراز اول آمریکایی بود، در حوزه‌های بسیاری قلم ‌زده است؛ از ادبیات و تئاتر و سینما گرفته تا جامعه و سیاست و اخلاق. کتاب «درباره عکاسی» او تا به حال دوبار به زبان فارسی منتشر شده است و مقاله مشهور او «علیه تفسیر» را بیش 10بار به فارسی ترجمه کرده‌اند. سانتاگ فیلمساز و رمان‌نویس هم بود. بیش از دودهه با بیماری، سرطان دست‌وپنجه نرم کرد و تاملات او درباب بیماری بسیار خواندنی است. در این باب، داستان کوتاهی از او با عنوان «حالا این هم از زندگی ما» پیش از این به فارسی ترجمه شده است. از این‌رو، کتاب «در عین‌ حال» -چنان که انتظار می‌رود- مقولات متعددی را دربر می‌گیرد. وجه غالب مقالات درباره ادبیات است. در بین این مقالات دومقاله «1926... پاسترناک، تسوتایوا، ریلکه» و «دوست‌داشتن داستایفسکی» فوق‌العاده خواندنی‌اند. گذشته از ادبیات، چندمقاله از کتاب نیز به 11سپتامبر و مقولاتی از قبیل شکنجه، آزادی بیان و اخلاق، اختصاص دارد. متن برخی از سخنرانی‌های سانتاگ نیز در کتاب آمده است. سه‌بخش از کتاب - «وجدان کلمات»، «درباره جرات و مقاومت» و «ادبیات آزادی است»- متن سخنرانی است که سانتاگ به هنگام دریافت جوایز ادبی ایراد کرده است. مقدمه کتاب متعلق به دیوید ریف فرزند سانتاگ است که پیش از این گزارش، او از نبرد جانفرسای مادرش با بیماری به فارسی ترجمه و منتشر شده است. در این مقدمه، دیوید ریف مادرش را زنی معرفی می‌کند که به همه مقولات اشتیاق داشته است و در برابر سد محکمی به اسم تخصص سر تسلیم فرود نمی‌آورده است. علاوه بر این، سیر تحول اندیشه‌های سانتاگ در نسبت بین اخلاق و هنر نیز در همین مقدمه به تفصیل آمده است. جذابیت مقدمه آمیختگی آن با لحظه‌ای از زندگی شخصی سانتاگ است. سانتاگ گذشته از شأن نظری‌اش، فعال سیاسی هم بود. در دوره‌های مختلف سیاست آمریکا در قبال ویتنام، فلسطین و عراق از مهم‌ترین دغدغه‌های سانتاگ به‌حساب می‌آید. مقدمه پسر در مجموعه مقالات مادر با جملاتی برگرفته از مقاله «جهان به‌مثابه هند» خاتمه می‌یابد: «نویسنده در وهله اول خواننده است. از خواندن است که من معیارهایی را که با آن کار خود را می‌سنجم و مطابق با آن به‌طرز اسفناکی احساس عقب‌ماندن می‌کنم، استخراج می‌کنم. حتی پیش از نوشتن، از خواندن بود که من بخشی از جامعه ادبی شدم، جامعه‌ای که نویسندگان مرده‌اش بیش از نویسندگان زنده آن هستند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.