|

فصل مشترک «داعش» و «طالبان»

بهاره محبی

بیش از یک‌دهه پیش، زمانی که دولت افغانستان به دست طالبان سقوط کرد و افراط‌گرایان مذهبی «محمد نجیب‌الله» رییس‌جمهوری وقت این کشور را در ملأعام‌ دار زدند و تصاویری از ضرب‌و‌شتم زنان و سنگسار آنان در ورزشگاه‌ها و اندازه‌گرفتن ریش مردان در خیابان‌ها به جهانیان مخابره شد، اصطلاح «طالبان» به‌عنوان نماد تحجر و ارتجاع شناخته شد. اکنون و با ظهور پدیده داعش، گرچه با جست‌وجویی ساده می‌توان مقالات و یادداشت‌های زیادی را درباره شباهت‌ها و تفاوت‌های طالبان و داعش یافت، اما واقعیت این است که گذشته از برخی قوانین به‌اصطلاح حکومتی، این دوگروه تفاوت‌های بنیادینی در زمینه ایدئولوژی سیاسی - مذهبی دارند. از جمله اینکه برخلاف طالبان در افغانستان، داعش یک جنبش قومی ساکن نیست که در آرمان‌ها و نارضایتی‌های بخشی از مردم محلی ریشه داشته باشد. داعش جنبشی تروریستی است که مرزهای ملی را درنوردیده و در هر منطقه‌ای که ثبات سیاسی و اجتماعی نداشته باشد خود را تکثیر می‌کند. طالبان اما یک جنبش بومی افغانی است که مبارزان آن اغلب افغان و پشتو بوده و هستند و هدفشان به‌دست‌گرفتن حکومت افغانستان است. با این حال برخی رسانه‌ها، گزارش‌ها و تصاویری مشابه از قوانین حکومتی این گروه‌های ارتجاعی را منتشر کرده‌اند. فصل مشترک قوانین حکومتی داعش و طالبان را می‌توان در مخالفت آنان با موسیقی و تضییع حقوق زنان به بدترین شکل ممکن دانست. سختگیری طالبان و داعش نسبت به اجرای مراسم مذهبی موردقبول خودشان و نفی مراسم غیر از آنچه مورد تایید آنهاست هم کاملا مشابه یکدیگر است. به گزارش رسانه‌های عربی از جمله الجزیره، داعش پس از تصرف شهرهای مختلف در سوریه پخش موسیقی در اماکن عمومی و نصب برخی عکس‌ها و چهره‌ها در پنجره‌های فروشگاه‌ها را ممنوع و اعلام کرد که فروش لوح‌های فشرده موسیقی و پخش موسیقی مبتذل در خودرو‌ها و فروشگاه‌ها اکیدا ممنوع است. هرکس که بر فروش این محصولات اصرار داشته باشد، باید همه دارایی‌اش سوزانده شده و بر اساس قوانین شریعت مجازات شود. در مورد تضییع حقوق زنان البته داعش از طالبان پیشی گرفته است. اگر طالبان خروج زنان از خانه را بدون وجود یک محرم مرد ممنوع کرده، مدارس دخترانه را تعطیل و پوشیدن چادر و نقاب را اجباری کرده و می‌کنند، داعشی‌ها علاوه‌بر تشدید این محدودیت‌ها از جمله ممنوع‌کردن پوشیدن کفش پاشنه‌بلند، زنان را برای جهاد نکاح هم استخدام می‌کنند، تا جنگجویان مرد بتوانند بهتر بجنگند. حتی برخی گزارش‌ها از ممنوعیت استفاده از صندلی در یکی از مناطق سوریه توسط زنان حکایت می‌کنند. ممنوعیت پوشیدن شلوار جین برای زنان و مردان کمرباریک، کوتاه‌کردن مو، نمایش لباس‌های زنانه در ویترین و کارکردن مردان در فروشگاه لباس زنانه، ورود مردان به مغازه‌های لباس خیاطی زنانه، تبلیغ آرایشگاه‌های زنانه، مراجعه زنان به دکتر زنان و زایمان، شانه‌کردن موی سر و صورت برای مردان، کشیدن سیگار و قلیان نیز از جمله قوانینی است که داعش همچون طالبان در مناطق تحت کنترل خود به اجرا درآورده است. قطع برق در برخی از مناطق برای جلوگیری از تماشای تلویزیون نیز از جمله اقداماتی است که شباهت زیادی به اقدام طالبان در افغانستان داشت. طالبان هم پس از ورود به شهر‌ها تلویزیون‌ها و رادیو‌ها را شکسته و استفاده از ابزارهای اطلاعات جمعی را شدیدا ممنوع کردند. شیوه برخورد داعش نسبت به شیعیان و ایزدیان کرد هم با حرکات طالبان شبیه است. داعشی‌ها نیز همچون طالبان که با پیروان مذاهب دیگر از جمله سیک‌ها و هندوان به‌سختی برخورد کرده و از آنان جزیه می‌گرفتند، پیروان مذاهب دیگر را مجبور به پرداخت جزیه یا تغییر مذهب می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.