کشورهای اروپایی و آینده مذاکره هستهای
اروپای مشتاق
علی بیگدلی . استاد دانشگاه و کارشناس مسایل بینالملل
آمریکا براساس اعلامیه «مونرو» در سال1823 یک نوع سیاست انزواگرایانه را در پیش گرفت، اما دخالت آنها در جنگهای جهانی اول و دوم به نفع متفقین، این کشور را به یک قدرت جهانی تبدیل کرد. پس از جنگجهانیدوم، آمریکاییها سهاستراتژی را در پیش گرفتند. در آن زمان حدود 28درصد از کل سرمایههای فعال در اروپا، متعلق به سرمایهداران آمریکایی بود. از نظر سیاسی آمریکا خود را بهعنوان «بزرگتر دموکراسی» دنیا معرفی کرد و بر این اساس با کشورهای اروپای غربی متحد شد و از سوی دیگر «ناتو» را به وجود آورد. این سهاستراتژی، به آمریکا این برتری را داد که کلام آنها از نفوذ فوقالعادهای برخوردار شود. از طرف دیگر، یکی از تاکتیکهای سیاست خارجی آمریکا این است که اگر بخواهد با موضوعی مبارزه کند آن را بهسرعت به یک پدیده بینالمللی تبدیل میکند تا وجاهت بیشتری به آن بدهد. این مساله در جریانات اخیر مثل «سوریه»، «روسیه» و «پرونده هستهای ایران» عیان بود. در مورد پرونده هستهای ایران با توجه به همین سوابق، آمریکاییها تلاش کردند که ضمن همراهکردن پنجعضو دایم شورای امنیت، آلمان را هم ضمیمه این پنجعضو کنند تا «آلمان»، «انگلیس»، «فرانسه»،
«روسیه» و «چین» تحتفشار و تحمیل آمریکا از یک سیاست واحد برابر ایران تبعیت کنند. از کشورهای 1+5، پنجکشور منهای آمریکا منافع مستقیمی در مساله هستهای ایران ندارند ولی ناچارند بهدلیل سرمایهگذاریها و سیاستهای مذکور، از نظر آمریکا در این پرونده حمایت کنند؛ مانند مسایل بینالمللی دیگری که در آنها از سیاستهای آمریکا تبعیت تام میکنند. حتی «اولاند»، رییسجمهوری فرانسه نیز با توجه به اینکه سوسیالیست است، از «واشنگتن» تبعیت میکند، بنابراین مساله هستهای ایران، ارتباط تنگاتنگی بین سیاستهای خارجی ایران و سیاستهای آمریکا دارد و اروپاییها بهعنوان تکمیلکننده یا حمایتکننده آمریکا در این پرونده حضور دارند و هیچ تاثیری در موافقتها و مخالفتها ندارند. به همین دلیل هم در دو دور آخر بهخصوص دور هشتم کشورهای 1+5 غیر از آمریکا در سطح مدیران سیاسی شرکت کردند و وزیر خارجه ایران با همتای آمریکایی خود و خانم «اشتون» مذاکره کرد. بنابراین سایر کشورها، هیچ دخالت مستقیمی ندارند. بهطورکلی «اتحادیه اروپا» بهخصوص سهکشور «آلمان»، «انگلیس» و «فرانسه» با ایران روابط سنتی داشتهاند، اما این اتحادیه تحت فشارهای آمریکا ناچار
شد تحریمهایی علیه ایران اعمال کند و امروز نرمشهای بیشتری نسبت به ایران از سوی «اتحادیه اروپا» به چشم میخورد. این اطمینان وجود دارد که شورای «اتحادیه اروپا» و حتی پارلمان این اتحادیه، آمریکا را برای پایان مذاکرات همراه با توافق، تحتفشار قرار دهد تا با توجه به بحران اقتصادی که «اتحادیه اروپا» را فراگرفته، تیمهای مذاکرهکننده اقتصادیشان را به ایران اعزام کنند؛ چراکه ایران کشوری صاحب نفت و گاز و ثروتمند با جمعیتی 76میلیونی است که میتواند بازار مناسبی باشد تا فشار بحران اقتصادی را از «اتحادیه اروپا» بردارد. باوجود فشارهایی که لابیهای صهیونیستی در اروپا و آمریکا بر مقامات تصمیمگیر وارد میکنند، ولی بازهم «اتحادیه اروپا» خودش را برای حل سریعتر مساله هستهای آماده کرده است. در بین سهکشور دخیل در مذاکرات و حتی کل «اتحادیه اروپا»، ایران بیشترین حجم مبادله را از طریق آلمان دارد. آلمان تبعیت تامی نسبت به سیاستهای آمریکا ندارد و هنوز هم روابط ایران با آلمان همان رابطه گذشته است که حتی حجم مبادلات فیمابین افزایش هم پیدا کرده است. دلیل این امر سیاستهای مستقل آلمان در «اتحادیه اروپا» و در سطح بینالمللی
فارغ از فشارهای آمریکا است که در زمان خانم «مرکل» مشهودتر شده است، بنابراین از بین کشورهای اصلی «اتحادیه اروپا»، آلمان روابط تجاری بسیار نزدیکی با ایران دارد. در مورد انگلیسیها باید گفت که بهدلیل تبعیت نژادی که از آمریکاییها دارند، در مسایل بینالمللی از آمریکا تبعیت زیادی میکنند که در پرونده هستهای ایران هم مشهود است. در مورد فرانسه چون «اولاند» رییسجمهور و «فابیوس» وزیر خارجه این کشور، هر دو یهودی هستند و از طرف دیگر، بهدلیل فشار لابیهای صهیونیستی و اینکه بیشترین یهودیان اروپا در فرانسه ساکن هستند، آنها ناچار هستند مانند دور دوم مذاکرات «ژنو» عکسالعمل نشان دهند. شاید بتوان گفت که فرانسه بیش از دیگر کشورهای «اتحادیه اروپا» تحت تاثیر تحولات در منطقه قرارگرفته است. در سفری که «اولاند» به منطقه داشت، عربستان سعودی وعده خرید 30میلیارددلار سلاح از فرانسه را داد تا پاریس دو کار انجام دهد: نخست «کمک فرانسه به سرنگونی حکومت بشار اسد» و دوم «ازبینبردن تمامی امکانات هستهای ایران. » ولی این کار به این دلیل که آمریکاییها و شخص رییسجمهور «باراک اوباما» در مقابل حربه کشورهای مخالف ایران مثل سعودی و
اسراییل ایستاد، عملی نشد؛ بنابراین میتوان گفت که سیاستهای منطقهای سیاستهای تعیینکننده نبوده است. این سهکشور (بهخصوص آلمان) که در حقیقت سهپایه اصلی «اتحادیه اروپا» هستند، تلاش میکنند تا هرچه سریعتر موافقتنامه امضا شود. اقدام اخیر «دیوید کامرون»، نخستوزیر انگلیس که ششمورد حقیقی و حقوقی ایرانی را از فهرست تحریمها خارج کرد، نشاندهنده گرایش «اتحادیه اروپا» به حل مسالمتآمیز مساله هستهای ایران است. «کامرون» برای مرتفعکردن سخنان زشت و زنندهاش در مجمععمومی، دست به اقدامات نمادینی زد تا نشان دهد که «اتحادیه اروپا» برای رسیدن به توافق و خاتمه این موضوع و ورود کارشناسان اقتصادیشان به ایران کاملا آماده است. اطمینان دارم «اتحادیه اروپا» هم مقامات آمریکا و هم نهادهای آمریکایی را برای رسیدن مذاکرات به نتیجه مطلوب تحتفشار میگذارند و نتیجه همه این موارد، رسیدن طرفین به نقطهای است که در آستانه امضای موافقتنامه به آن رسیدهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.