ناشران، امروز رای میدهند
چشمبهراه «اتحادیه» قدرتمند
فرزانه ابراهیمزاده
امروز ناشران که بخش عمده آنها در تهران متمرکز هستند قرار است پای صندوق رای بروند و اعضای هیاتمدیره خود را برای مدت مشخصی انتخاب کنند؛ هیاتمدیریهای که به قول ناشران شناختهشده ایران در صورت قدرت میتواند بدنه نشر ایران را به نشر بینالمللی متصل کند و نشر ایران را به سمت حرفهایترشدن پیش ببرد؛ اتحادیهای که باوجود مشکلاتی که در چندسال اخیر برایش پیش آمد و قدرتهای صنفیاش به نسبت دوران طلایی که اتحادیه داشت کمتر شده اما هنوز بخش مهم صنعت نشر ایران است. کیاییان: تصمیمگیری برای جمع یکی از دغدغههایی که ناشران مستقل به آن اشاره میکنند، حضور حداکثری ناشران و کتابفروشان در انتخابات است. حسن کیاییان، مدیر نشر چشمه با تاکید بر اینکه هرچه تعداد شرکتکنندگان در رایگیری بیشتر باشد منتخبان میتوانند موفقتر باشند؛ به «شرق» میگوید: «طبیعی است که وقتی یک گروه یا جمعیت برای خودشان تصمیمگیری میکنند، بهتر میتوانند مطالبات خودشان را از مسوولان بخواهند. هرچه تعداد کسانی که در این ماجرا مشارکت کنند بیشتر باشد، اتحادیه میتواند دوام بیشتری داشته باشد و منتخبان بهتر میتوانند کار کنند.» مدیر
نشرچشمه که خود سابقه حضور در هیاتمدیره و ریاست اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران را دارد، معتقد است: «هر هیاتمدیرهای که روی کار میآید تواناییهایی دارد که در پیشبرد کارهایش به او کمک میکند. اما از یاد نبریم که هیاتمدیرهها باید در چارچوب قانون نظام صنفی مصوب مجلسشورایاسلامی فعالیت کنند؛ قانونی که بههرحال برای همه مجامع صنفی یکسان است و اختیارات وسیعی را به صنف نمیدهد و نقاط ضعف و قوتی دارد که باید در جای دیگری به آن پرداخت.» به گفته کیاییان: «هر هیاتمدیرهای هم موظف است که براساس مر قانون عمل کند حداکثر در جایی که قانون صراحت ندارد فعالیت کند . هیاتمدیرههای اتحادیه ناشران نیز بر اساس آن قانون تاکنون فعالیت کردهاند. یکی از نکات خاص در اتحادیه ناشران رابطهای است که باید میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و این اتحادیه است. اتحادیه ناشران با اتحادیههای دیگر مثل آهنفروشان متفاوت است و این تفاوت موردی است که در قانون امور صنفی دیده نشده است و این امر طبیعی است... یکسری مسایل خاص وجود دارد که اتحادیه سعی کرده است با برنامهریزی به حل و فصل مشکلات فراروی صنف بپردازد و به آنها عمل کند.» کیاییان با
اشاره به دورههای مختلف اتحادیه میگوید: «هیات مدیرهها دارای نقاط ضعف و قوت زیادی هستند. در این چنددوره هم من خودم شاهد این بودم که هیاتمدیرهها تلاش خودشان را برای تحقق خواستههای صنفی کردهاند و امیدوارم هیاتمدیره بعدی هم بتوانند با توجه به تجربیات حاصله این راه را ادامه دهند و مشکلات و مسایل صنعت نشر و کتابفروشان را مرتفع کنند.» لاهیجی: اتحادیه قوی راه نشر ایران را به جهان باز میکند اما برخی از ناشران معتقدند که اتحادیه در چندسال گذشته عملکرد خوبی نداشته و حتی نتوانسته از حضور حداکثری ناشران استفاده کند. شهلا لاهیجی، مدیر انتشارات روشنگران و مطالعات زنان با بیان اینکه از میان حدود 11هزارناشر که بخش عمدهای از آنها در تهران هستند تنها هزارواندیعضو اتحادیه هستند، به «شرق» گفته: «اینها هم اما کار خاصی نمیکنند و به جلسات نمیروند چون فکر میکنند اتحادیه کاری برایشان نمیکند.» به اعتقاد لاهیجی: «اتحادیه اگر فعال باشد خیلی کارها میتواند انجام دهد و میتواند بسیاری از حقوقی که از ناشران سلب شده را به آنها بازگرداند.» او عدمتعامل با نهادهای بینالمللی بهدلیل عضونبودن در کنوانسیون
برن را یکی از مشکلات عمده نشر ایران میداند که باعث شده حتی نمایشگاه معتبری مانند نمایشگاه فرانکفورت سالها از نشر ایران برای شرکت در این نمایشگاه دعوت نکند: «تا ما عضو بدنه نشر جهان نشویم حرفی برای گفتن نداریم. بخشی از این وظیفه هم معمولا بر عهده اتحادیه است.» او لزوم داشتن یک اتحادیه قوی و منسجم را یکی از مهمترین موضوعاتی میداند که در کشورهای دیگر پاسخ خوبی داده است: «نمایشگاه فرانکفورت به وسیله ناشران اداره میشود. اتحادیه ناشران آلمان بزرگترین نمایشگاه کتاب جهان را اداره میکند، بسیار پرقدرت است و این قدرت را بر نهادهای درونی و سیاسی اعمال میکند. همین اتحادیه ناشران آلمان بود که 10سال نگذاشت ناشران ایرانی در آن شرکت کنند. آنها حتی به ما میگفتند که ما میتوانیم از ناشران بخواهیم که بهصورت سمبلیک از ناشران ایرانی پول گرفته و حق کپیرایت را بگیرند. اینها مسالهشان پول نیست. موضوع اجازهگرفتن برای انتشار کتابهایشان در ایران است. حق کپیرایت برای این است که بتوانند با ایران دیالوگ کنند. دیالوگ قانونی است. اینک این دیالوگ وجود ندارد.» لاهیجی با اشاره به اینکه برای اتحادیه مهمترین نکته فارغ از
اینکه کدام ناشران باشند این است که افراد قوی و قدرتمندی باشند که مرعوب و منکوب نشوند: «معتقدم یکی از نقاطضعف نشر ایران نداشتن یک اتحادیه قوی است. ما منافع داشتن یک اتحادیه فعال را دیدیم. در آن سهسالی که ما نمایشگاه اداره کردیم و اعضای شورای انتخاب کتاب بودند و خوب عمل میکنند.» حسینزادگان: کار سخت بدون مزد امیر حسینزادگان، مدیر انتشارات ققنوس از آن دست ناشرانی است که معتقد است حضور در هیاتمدیره ناشران کار سختی است: «فکر میکنم دوستان و همکارانی که همت میکنند و این کار بدون مزد و پردردسر را قبول میکنند کار مهمی میکنند. این خیلی خوب است که صنوف، یک هیاتمدیره قوی و با رای اکثریت اعضای اتحادیه داشته باشند.» او با ابراز تاسف از حضور کمرنگ برخی ناشران در انتخابات به «شرق» میگوید: «انگار همکاران خود ما تمایلی برای کار صنفی ندارند. البته بخشی از عدمحضور همکاران ناشر در هیاتمدیره اتحادیه بهدلیل مسایل و ضوابط و شرایط عضویت است. اما برخی از دوستان که میتوانند در این هیاتمدیره شرکت کنند از آن امنتاع میکنند. بعد برخی از آنها از کار همکاران گله میکنند که خوب کار نکردند. به نظرم باید
همه مشارکت داشته باشیم.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.