|

بورسیه‌های تقلبی به مثابه منکرات

آمنه شیرافکن

یکی از بندهای طرح جنجالی نمایندگان در امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر، پیشنهاد دیرهنگام «امر‌به‌معروف» مدیران و مسوولان کشور است؛ اتفاقی که اگر سال‌های پیش دنبال می‌شد، شاید امروز با حجم انبوه پرونده‌های اختلاس و رانت و تخلف مالی مواجه نبودیم. حالا دولت حسب آموزه‌های امر‌به‌معروفی مندرج در این طرح به وعده‌اش عمل کرده و در ماجرای بورسیه‌ها حرف ناگفته‏ای باقی نگذاشته، اما افشاگری دولت در ماجرای بورسیه‌ها در همین فاصله یک‌روزه، موجی از انتقادها را به‌دنبال داشته؛ موج عجیبی از اعتراض نمایندگان -اغلب- عضو کمیسیون آموزش مجلس. جالب اینکه نمایندگانی به این اقدام دولت اعتراض کرده‌اند که مدافع سرسخت هرگونه امر‌به‌معروف در جامعه‌اند اما گویا امر‌به‌معروف موردنظر آنها بیش از آنکه مفهومی بسیط باشد، مفهومی فروکاسته به امر «حجاب» است که اگر نبود شاید بسیاری از پرونده‌های تخلف مالی در دولت گذشته شکل نمی‌گرفت و اگر می‌گرفت در همان بدو امر با برخی توصیه‌‏های دلسوزانه از مسیر خلاف خارج می‌شد. برخی نمایندگان از همان لحظه انتشار جزییات پرونده بورسیه‌ها از سوی وزارت علوم، مدام در مسیر تهدید دولتند که تخلف بورسیه‌ای در دوره «کارگزاران» و «اصلاحات» هم فراوان بوده و اینکه دولت باید از افراد بورسیه‌شده عذرخواهی کند و جزییات تنها شامل حال یک‌درصد پرونده‌ها می‌شده و عجایبی از این قبیل. حالا پرسش‌های بی‌پاسخ فراوان پیش‌روی یکایک شهروندان ایرانی این است که چطور دیوان محاسبات دست‌کم دوسال پیش به جزییات بورسیه‌های غیرقانونی دولت «محمود احمدی‌نژاد» پی برد و نمایندگان مجلس نه. مگر نه‌اینکه ابزار نظارت همیشه یکی از ابزارهای کلیدی در اختیار نمایندگان بوده، مگر همین نمایندگان عزیز مجلس نهم نمی‌توانستند افتخار افشای خبر اهدای رانتی فرصت‌های دانشگاهی به برخی خواص را رسانه‌ای کرده و نقطه‌ای درخشان از فعالیت خویش در تاریخ پارلمان ایران به‌ثبت برسانند. پس چه شد که به‌یک‌باره وزیر علوم دولت روحانی به‌سمت افشای تخلف بورسیه‌ها رفت و حالا همین اقدام او با شماتت حداکثری از سوی نمایندگان مجلس مواجه شده است. مگر نه‌اینکه «رضا فرجی‌دانا» به‌دنبال امر‌به‌معروف بود و نهی‌از‌منکر؛ امر‌به‌معروف مسوولان در زمینه بازداری از حراج فرصت‌های علمی و نهی‌از‌منکر هولناکی که در فاصله بی‌توجهی‌ها به عملکرد دولت دهم برای کشور و جامعه علمی ما اتفاق افتاده بود. رفتار امروز نمایندگانی که از افشای جزییات پرونده بورسیه‌ها ابرو در هم کشیده‌اند، این نکته را تداعی کرده که آنها به شکلی از امر‌به‌معروف‌های موسمی و فصلی دل بسته‌اند، گویی اگر آداب امر‌به‌معروف در مقام رصد همیشگی رفتار دولتیان بود، نه امروز خبری از هزاران فرصت علمی بر‌بادرفته بود و نه گزارش رسانه‌ای این‌همه غارتگری‌های علمی. در پاسخ آن دوستانی که تهدید به افشای بورسیه‌های غیرمجاز در دولت‌های «اصلاحات» و «کارگزاران» می‌کنند هم همین‌بس که اگر چشمان بینا و سنت‌حسنه امر‌به‌معروف پیش از اینها در نهاد مسوولان و نمایندگان عزیز نهادینه شده بود، چه‌دلیلی بود بر افشای این مسایل پس از چنددهه؟ ‌ای‌کاش، همان‌روزها مچ تخلف‌های صورت‌گرفته در دولت «اصلاحات» و «کارگزاران» را می‌گرفتید تا دست‌کم حالا پس از سال‌ها عبور از آن تاریخ این ذهنیت در شهروند ایرانی شکل نگیرد که تهدیدهای شما نوعی واکنش به افشای جزییات پرونده بورسیه‌هاست. البته با وجود سکوت فرجی‌دانا در روز استیضاح، ارایه نکات کلیدی از تخلف‌های مختلف در ماجرای بورسیه‌ها کافی بود تا وجدان آگاه به فاجعه‌ای پی ببرد که در طول سال‌ها حضور محمود احمدی‌نژاد، کرسی‏‌های علمی کشور را نشانه گرفته است. نقدهای فراوانی به حسن روحانی، به‌ویژه در مسایل مربوط به توسعه «جامعه مدنی» وجود دارد اما جسارت‌بیان جزییات پرونده بورسیه‌ها، برگ‌زرینی است که در کارنامه دولت یازدهم خواهد ماند. شاید؛ این تلنگر، فرصتی باشد برای بازگرداندن اعتماد نسل‌جوان به وزارت علوم و به‌ویژه ادامه تحصیلات‌عالیه در وطن. شاید تلنگری باشد برای خیلی‌ها که قرار نیست همه‌چیز از نظرها پنهان بماند و بورسیه ازمابهتران هم روزی افشا خواهد شد. امید این است که در دولت حسن روحانی، جزییات پرونده امثال بابک زنجانی و سعید مرتضوی نیز برای مردم روایت شده تا کارنامه دولت یازدهم در پایان کار، کارنامه قابل‌قبولی برای افکارعمومی باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.