چرا باید «کوبانی» را نجات داد
زهرا رحیمی
کوبانی را در قیاس با اهداف راهبری ائتلاف علیه داعش به هیچ میخواند و هنوز هفتهای نگذشته که ارسال تسلیحات و تجهیزات را به این شهر کردنشین آغاز میکند. آمریکا که تاکید داشت مراکز فرماندهی، زیرساختها و پالایشگاههای تحت اختیار داعش بر نجات کوبانی ارجحیت دارند و اگر این شهر سقوط کند، چندان مهم نخواهد بود طی چند هفته اخیر دفاع از این شهر را چنان جدی در دستور کار قرار داده که صدای رییسجمهوری ترکیه را هم درآورده است. «رجب طیب اردوغان»، نخستوزیر ترکیه پیش از سفر به لتونی در جمع خبرنگاران گفت: درک نمیکنم چرا کوبانی آنقدر برای آمریکا اهمیت راهبردی دارد زیرا کل جمعیت غیرنظامی این شهر فرار کردهاند. رییسجمهور ترکیه که از دیدن ویدیویی به خشم آمده بود که طی آن شبهنظامیان داعش بخشی از محمولههای هوایی ارسالشده آمریکا برای کردها را تصرف کرده بودند، چنین عملیاتی را غیرقابل توجیه خواند. آمریکا تا چندی پیش از سقوط تقریبا قطعی کوبانی سخن میگفت اما اکنون دفاع جانانهاش از این شهر حتی در آمار و ارقام هم مشهود است. ائتلاف داعش از زمان آغاز عملیات خود تاکنون، بیش از 150بار مواضع داعش در کوبانی را هدف قرار داده که این
رقم با تعداد بمبارانها در تمام مناطق تحت نفوذ داعش در عراق برابری میکند. تغییر موضع آمریکا در فاصله کمتر از دو هفته باعث شد کارشناسان به تحلیل اهمیت کوبانی بپردازند. روزنامه نیویورکتایمز طی مقالهای در این رابطه نوشت: اگر کوبانی نجات یابد، اقدامی غیرمنتظره روی داده است. این شهر در مرز شمالی سوریه با ترکیه که در جنگ با شبهنظامیان داعش گرفتار شده، هفتههاست که در آستانه سقوط قرار دارد. اما کردهای سوریه که کوبانی را خانه خود میدانند همچنان به مبارزهشان ادامه میدهند و یکشنبه گذشته بود که آمریکا تجهیزات و تسلیحات هوایی را برای تقویت آنها ارسال کرد. این شهر که پیش از این از سوی مقامات آمریکایی بیاهمیت خوانده میشد (چندی پیش جن ساکی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفته بود با وجود آنکه ایالاتمتحده نمیخواهد شاهد سقوط کوبانی باشد، اما درعینحال اهداف راهبردی ائتلاف تحت رهبری واشنگتن، مراکز فرماندهی، زیرساختها و پالایشگاههای تحت اختیار تروریستهاست. او تاکید کرده بود: «هیچکس نمیخواهد سقوط کوبانی را شاهد باشد، اما هدف اصلی ما این است که نگذاریم داعش مامنی برای خود به دست آورد. به همین جهت بهدنبال
ساختارهایی که گفتم، میرویم) حال نهتنها به مرکز عملیات آمریکا علیه داعش تبدیل شده، بلکه آزمون استراتژی دولت «باراک اوباما» رییسجمهوری آمریکا محسوب میشود که تا به امروز مبتنی بر حملات هوایی علیه مناطق تحت کنترل داعش در سوریه و تکیه بر نیروهای زمینی محلی برای شکست این شبهنظامیان بوده است. مشکل اصلی این است که نیروهای زمینی داخلی یا به درستی سازماندهی نشدهاند و از نظر سیاسی دارای شکاف هستند یا همانطور که در مورد کردهای کوبانی شاهد بودهایم، خطر دسترسی بیش از اندازه به تسلیحات وجود دارد. شکست در کوبانی بیانگر شکنندگی برنامه آمریکا خواهد بود و پیروزی مهمی را نصیب داعش خواهد کرد. با توجه به موقعیت جغرافیایی کوبانی که در مرز ترکیه قرار گرفته، سقوط این شهر امکان عبور و مرور داعش از مرز و تهدید مستقیم یکی از اعضای ناتو را فراهم میکند و دیگر اعضای این پیمان را مجبور به دفاع از ترکیه خواهد کرد. قطعه گمشده در پازل عملیاتهای آمریکایی، ترکیه است که بیمیلیاش برای کمک به کردهای کوبانی، نقاط ضعف استراتژی آمریکا را برجسته میکند. تصمیم آمریکا مبنی بر تجهیز دوباره کردها، اقدامی ناامیدکننده بود؛ کردها به خطر
افتاده بودند و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه با وجود استدعای مکرر واشنگتن، از کمک به آنها امتناع میکرد. او پیش از سفر به لتونی در جمع خبرنگاران گفت: «من اساسا نمیدانم این شهر چه اهمیت استراتژیکیای برای آمریکاییها دارد که آنقدر برای عدم سقوط آن تلاش میکنند. این شهر خالی از سکنه شده است و هیچ شهروندی آنجا نیست. نزدیک به 200هزارنفر از جمعیت این شهر و روستاهای اطراف آن به ترکیه پناه آوردند و ما با آغوش باز آنها را اسکان دادیم. هماینک حدود دوهزارنفر در این شهر در حال جنگ هستند و ما هم اعلام کردیم به آنها کمک میکنیم و کمک کردیم.» ترکیه در بهترین شرایط هم یکی از اعضای دردسرساز ناتو بوده است. تاکید این کشور بر اینکه بشار اسد، رییسجمهوری سوریه تهدیدی بهمراتب بزرگتر از داعش است و از سوی دیگر روابط پیچیده این کشور با گروههای مختلف کرد، باعث وخامت بیشتر اوضاع شده است. یکی از اهداف اصلی داعش سرنگونکردن رژیم اسد بود و ترکیه مدتها پیش با فراهمکردن امکان عبور شبهنظامیان، تسلیحات و پول از مرزهایش به سوریه، داعش را تقویت کرده است. حال که آمریکا هدایت جنگ علیه این گروه تروریستی را برعهده گرفته، ترکیه
میگوید با آمریکاییها همکاری خواهد کرد. با این حال از کمک به کردهای کوبانی امتناع میکند چرا که چنین اقدامی را تقویتکننده حزب کارگران کردستان (پکک) در داخل ترکیه میداند. این حزب سهدهه است که جنگ جداییطلبانه سختی را علیه دولت ترکیه آغاز کرده است. زمانی که باراک اوباما ماموریت اشتباه و نابهنگام خود را در سوریه آغاز کرد، ناشناختههای بسیاری وجود داشت. ناکامی او در تضمین همکاری کامل یکی از متحدان مهم ناتو، دورنمای پیروزی در جنگ علیه داعش را بهشدت زیر سوال میبرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.