پیشرفتهای دارویی در درمان «اماس»
حمیدرضا ترابی . متخصص مغز و اعصاب عضو کمیته علمی انجمن اماس ایران
1 با توجه به قرارگرفتن ایران در مدار 32درجهشمالی عرض جغرافیایی، باید دارای شیوع متوسط جهانی بیماری اماس (20نفر در صدهزارنفر) باشد، این در حالی است که شیوع این بیماری در کشور به حدود 50 تا صدنفر در صدهزارنفر رسیده است. طبق آمار رسمی، 40هزارنفر در ایران به اماس مبتلا هستند، این در حالی است که طبق گزارشهای رسیده از مراکز درمانی، تعداد مبتلایان به اماس 60هزارنفر است. 2 با توجه به پیشرفتهایی که در سالهای اخیر صورت گرفته، امروزه شاهدیم داروهای خوراکی نیز در دسترس مبتلایان به اماس قرار گرفته است. لازم به ذکر است اولین داروهای بیماران مبتلا به اماس در 1993میلادی ساخته شد و هدف آن، پیشگیری از عود و پیشرفت بیماری بود. این داروها اینترفرونها بودند که جنبه تزریقی داشتند. در سال2000میلادی دارویی به نام «متوسانتران» ساخته شد که نوعی داروی شیمیدرمانی و در مبتلایان به اماس که کنترل بیماری آنها دشوار است، کاربرد دارد. سال2006میلادی آمپول «تایسابری» به بازار آمد که خوشبختانه بهتازگی نیز در ایران ارایه شده است. این دارو ویژه کسانی است که در سیر پیشرفت بیماری هستند یا به اینترفرونها مقاوم شدهاند. در
2010میلادی اولین قرص خوراکی به نام «فینگولیمود» (جیلینا) وارد بازار شد که در ایران نیز ساخته شده و حدود یکسال است بیماران مبتلا به اماس از آن استفاده میکنند و بیش از هزاربیمار تحتپوشش این دارو هستند. از سال2013میلادی مصرف سهداروی دیگر توسط سازمان بهداشت جهانی مورد تایید قرار گرفته است این داروها «تکفیدرا» (BG12)، «فوماراد» (دیمتیل فوماراد) و «تریفلونوماید» (آباجیا) هستند. «فوماراد» بسیار ایمن است و کمترین عارضه را دارد. خوشبختانه طی ماههای آینده این دارو توسط شرکتهای داروسازی ایرانی تولید میشود. همچنین داروی «تریفلونوماید» احتمالا ظرف ماههای آینده وارد کشور میشود. «آلن توزوماب» (لمترادا) تزریقی و عوارض آن بیشتر از داروهای دیگر است، اما برتری آن در نحوه مصرف آن قلمداد میشود چرا که فرد مبتلا به اماس دوبار در سال این دارو را تزریق میکند. گفتنی است استفاده از داروهای تزریقی و خوراکی در مبتلایان به اماس بر اساس روند سیر بیماری و تشخیص پزشک که نشاتگرفته از شرایط بیمار و سیر بیماری است، تعیین میشود. داروی دیگری که مانند اینترفرونها مورد قبول بوده و تاثیر خوبی بر بیماران دارد،
«گلاتیرامراستات» است که در ایران نیز موجود بوده و در درمانهای پیشگیرانه از روند پیشرفت اماس جلوگیری میکند. 3 در پایان ذکر این نکته ضروری است که نمیتوان گفت بیماری اماس بهطور قطعی درمان میشود چراکه در سببشناسی آن نیز نمیتوان دلیلی قطعی برای ابتلا به آن عنوان کرد، اما با توجه به پیشرفتی که در زمینه تولیدات داروهای کندکننده سیر بیماری و عدم عود مجدد صورت گرفته است، میتوان امیدوار بود بیماران به نتایج مثبتی در درمان خواهند رسید. (در شرایطی که بیمار از مصرف اینترفرونها نتیجه خوبی به دست میآورد، بهتر است دارو تغییر پیدا نکند و در صورتی که فرد نسبت به اینترفرونها مقاوم شده یا سیر بیماری وی پیشرفت بیشتری داشته است، با نظر پزشک میتواند از سایر داروها مانند داروهای خوراکی استفاده کند.)
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.