چرخش سیسی بر مدار مصر مبارک
جواد قربانیآتانی
در ۱۱فوریه۲۰۱۱ آتش انقلاباتی که از تونس به مصر سرایت کرده و آن زمان به بهارعربی معروف شد، حسنیمبارک را از مسند قدرت سرنگون کرد. آن زمان امید در جامعه مصر موج میزد و جوانانی که در میدان تحریر گرد آمده بودند، نوید فردایی روشن را به هم میدادند. اما با روی کارآمدن محمد مرسی، به نمایندگی از جماعت اخوانالمسلمین، بهسرعت این امیدها تبدیل به یأس و خیابانهای قاهره و سایر شهرهای بزرگ مصر، مجددا صحنه درگیری و اعتراض و کشتار شد. اما تمام این ناآرامیها هرگز به آنچه که در لیبی و سوریه اتفاق افتاد، منجر نشد. علت اینکه چرا وقایع در مصر به جنگ داخلی و از همپاشیدن بنیادهای جامعه منجر نشد را باید در چندنکته مهم دید. اولین و مهمترین این نکات، نوع برخورد مبارک با خواست مردم مصر بود. مبارک خیلی سریع متوجه شد عمر سیاسیاش به پایان رسیده و دیگر پایگاهی در جامعه ندارد. بنابراین پیش از اینکه انقلاب رادیکال شود، از قدرت کنارهگیری کرد. نکته بعدی به عملکرد بد اخوانالمسلمین بازمیگردد. این گروه بلافاصله پس از رسیدن به قدرت، در این توهم فرورفت که توانسته است قدرت را قبضه کند بنابراین خواهد توانست آنچه را برای دههها حسرتش
خورده است، اکنون به منصه اجرا بگذارد. نکته سوم، خواست قدرتهای بزرگ خارجی بود. مصر مهمتر از آن بود که بهراحتی به حال خود رها شود. بنابراین این کشورها و بهخصوص آمریکا، با توجه به درسهایی که از انقلاب ایران گرفته بودند، تلاش کردند این بحران را مدیریت کنند و ارتش را تا موعد مناسب از دخالت در سیاست بر حذر داشتند. اوج ناامنی و چشمانداز ناامیدکنندهای که در پی بحرانهای پیدرپی و بیکفایتی دولت محمد مرسی به وجود آمده بود، سبب اقبال روزافزون ارتش در میان جامعه شد؛ آنچه که سبب شد نهایتا این ارگان که به طور کامل ساختارش را حفظ کرده بود، از فرصتسنجیاش نهایت بهره را ببرد و نهایتا به طور ضربتی از محاق خارج شده و قدرت را به دست گیرد. قطعا ژنرال عبدالفتاح السیسی در انتخاباتی دموکراتیک به ریاستجمهوری مصر رسید، زیرا مردم مصر نه به او که به امنیت رای دادند، زیرا کشورهای همسایه خود را میدیدند که در چه بحران عمیق و فلاکتباری فرورفتهاند. جالب آنکه سیسی پیش از انتخابات اعلام کرده بود، اگر او برنده انتخابات شود گروه اخوانالمسلمین دیگر وجود خارجی نخواهد داشت. هرچند سیسی تا حدود زیادی به این وعده جامهعمل پوشاند،
اما مصر در بحران عمیق اقتصادی-سیاسی فرورفته است. آینده مصر در گرو سهعامل خواهد بود: اول رویکرد خود سیسی که آیا همچون دیگر ژنرالها در نیمقرن گذشته، قدرت را شخصی کند یا نه؟ دوم، نوع تعامل دولت مصر با کشورهای قدرتمند منطقه مانند ترکیه، عربستان و ایران و میزان حمایت متحدانی مانند ایالاتمتحده که آن هم تا حدود زیادی به مسایلی مانند نقش مصر در بحران فلسطین و حتی کشورهایی مانند لیبی و سوریه گره خورده است و سوم کفایت دولت جدید در بهسامانرساندن سریع اقتصاد آشفته مصر و تامین امنیت مناطقی مانند صحرای سینا. اما در هرصورت میتوان انتظار داشت شرایط این کشور حداقل در کوتاهمدت نسبت به دوران مبارک چندان تفاوتی نخواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.