دبیر سیویکمین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران در گفتوگو با «شرق»:
اعتماد به فیلمسازان فیلم کوتاه هدف ماست
فرانک آرتا: سرنوشت «فیلم کوتاه» و «انجمن سینمای جوان ایران» در مدیریت گذشته سوالات زیادی را مطرح میکرد. هرچند در مدیریت جدید خبرهای زیادی از این حوزه به بیرون درز پیدا کرد که در شفافیت فضا بیتاثیر نبود، اما جهت رسیدن به اصل ماجرا مناسب دیدیم با حبیب ایلبیگی، مدیرعامل فعلی انجمن سینمای جوان ایران، گفتوگو کنیم. واقعیت این است که انجمن سینمای جوان در دوره جدید بسیار فعال شده و رفتوآمد فیلمسازان به ساختمان انجمن و دفتر مدیرعامل گواه این مساله است؛ نکتهای که بنا بر گفته برخی از فیلمسازان، در دوره گذشته بهراحتی این شکل ارتباط، میسر نبود! از زمان استقرارتان در ساختمان انجمن، مهمترین نکتهای که میتوان به آن اشاره کرد، تعدد ارسال اخبار حوزه فیلم کوتاه به رسانههاست. آیا اهمیت این مساله به سالها حضور شما در عرصه روابطعمومی مربوط نمیشود؟ ضمن اینکه تلاش دارید از دل کمیت به کیفیت برسید؟ اینکه خبرهای زیادی از انجمن به بیرون درز پیدا میکند، به این دلیل است که انجمن جای بسیار وسیع و پرکاری است. اتفاقا همانطور که به آن اشاره کردید، من سالها در حوزه روابطعمومی کار کردم و
میدانم اطلاعرسانی دقیق به تنویر افکار و ارتقای آگاهی عمومی کمک میکند. ضمن اینکه باید بگویم از بیاننشدن بسیاری از کارهایی که در حال انجامشدن است، گلهمندم. حتما میدانید ما فراگیرترین مرکز سینمایی کشور هستیم. 59دفتر در سطح کشور داریم. هم در حوزه تولید، هم در آموزش و هم در برگزاری جشنوارههای فیلم و نمایشگاههای عکس فعال هستیم. به همین دلیل فکر میکنم اگر امکانات وسیعی در انتشار اخبار داشته باشیم، روزانه میتوانیم یک صفحه کامل از روزنامهها را به اخبار انجمن اختصاص دهیم. با این نگاه بهتر نیست خبرگزاری فیلم کوتاه راهاندازی کنید؟ پایگاه اطلاعرسانی انجمن این کارها را انجام میدهد. منتها مشکل اینجاست که ما در هر شهر نهایت یک یا دو نیرو داریم که باید هم کار آموزش و تولید و هم برگزاری برنامههای مختلف را انجام دهد. در دفاتر ما کسانی نیستند که این اخبار را ساماندهی کنند. انشاءالله فضا به سمتی برود که دستکم اخبار دفاتر انجمن روی خروجی سایت انجمن قرار گیرد تا کل کشور اخبار را رصد کنند. اساسا نگاهتان در مدیریت انجمن چه سمتوسویی دارد؟ یعنی میخواهید همچون مدیریت گذشته محوریت دفتر
تهران باشد یا قصد تمرکززدایی را از تهران دارید؟ من آذرماه1392 وارد انجمن شدم. در شروع کار دو،سهماه وقت گذاشتیم تا وضعیت انجمن را آسیبشناسی کنیم و سعی کردیم دلایل رکود و افت فیلمسازی کوتاه در کل کشور را بررسی کنیم. با وجود داشتن 59دفتر در کل کشور، شاهد هستیم برخی مناطق حتی دودفتر دارند و برخیها فاقد دفتر هستند. علت چیست؟ خب این دفاتر طی 30سال گذشته شکل گرفتهاند. متاسفانه در برخی استانهای محرومتر مثل سیستانوبلوچستان یکدفتر داریم و این اشکال بزرگی است. چون فاصله زیادی که میان شهرهای این استان هست، فکر میکنیم تنها یکدفتر جوابگوی علاقهمندان نیست. اما برخی شهرها چون پرجمعیت هستند تعداد دفاترشان زیاد است. در کدام استانها فراوانی دفاتر بیشتر است؟ گیلان، خراسانرضوی، همدان و اصفهان. بعد از آسیبشناسی، چه مواردی مشکلزا بود و برای حل آن چه کردید؟ سعی کردیم هم از طریق دفاتر در شهرستانها و هم از طریق درخواست از استادان، پیشکسوتان و هنرجویانی که سالها در انجمن فعالیت میکردند اطلاعات جمعآوری کنیم. جمعبندی نظرات در هیاتمدیره انجمن به نقشه
راه و برنامههای جدید انجمن تبدیل شد که مهمترین آن تمرکززدایی از تهران بود. یکی از اشکالات عمدهای که در دوره گذشته وجود داشت، این بود که آقایان برخلاف شعارهایشان که گوش فلک را کر کرده بود و میگفتند که ما در استانها و مناطق محروم پروژه سینمای جوان را پیگیری میکنیم، در تهران متمرکز شده و اختیارات مدیران استانها را گرفته بودند. همکاران ما در دفاتر میگفتند ما به کارمندانی تبدیل شده بودیم که در روز باید در دفتر مستقر میشدیم و هر روز کسی از تهران به ما زنگ میزد و چک میکرد که آیا ما سرکار هستیم یا نه! مدیرانی که در دورههای گذشته برای خود بهلحاظ شخصیتی، آدمهای فرهیخته فرهنگی، فیلمساز، فیلمبردار و عکاس بودند به کارمندانی که باید مدام گزارش حضور بدهند تعدیل شده بودند. درواقع هیچگونه مشارکتی در تصمیمسازی نداشتند. اما ما الان از همه دفاتر میخواهیم در مورد برنامهها نظرات خود را اعلام کنند و در فرآیند تصمیمگیری حضور داشته باشند. چون ما فکر میکنیم چیزی که باید اجرا شود، باید توسط آنها اجرا شود و نه ما. پس آنها باید بپسندند. متاسفانه آنچه از گفتههای دوستان استنباط میشد، بیاعتمادی
کامل نسبت به مسوولان دفاتر بود که سالها تلاش کردند، در نتیجه سرخوردگی میان بسیاری از مسوولان ما پیش آمد. در دوره گذشته جدا از بیاحترامیها، اجبار براین بود که در هر برنامهای از شخص رییس وقت انجمن سینمای جوان تقدیر به عمل آورند و تقدیرنامه بدهند. آقای ایلبیگی جدی میگویید؟ کاملا. دلیلش چه بود؟ باید از خودشان بپرسید! هرچند بهزور نمیتوان از کسی امضا گرفت ولی بهنظرم تکاندهندهترین مساله تبدیلشدن آدمهای فرهیخته و هنرمند به کارمندان بلهقربانگو بود. در یکی از شهرها یکی از هنرجویان گفت ما از مسوولان فقط سهچیز میخواهیم؛ احترام، اعتماد و حمایت. این سهمساله همان چیزی است که ما به دنبالش هستیم. غیر از این موارد برخیها معتقدند مساله آموزش، تبدیل به حلقه مفقوده انجمن شده بود. برای رفع آن چه کردید؟ همینطور است. در حوزه آموزش بیشترین انتقادها وجود داشت. چون آموزش دیکته شده بود. در دورههای سابق، آموزش استادمحور بود. استاد میتوانست بر اساس نگاه خودسر فصلها را به هنرجویان بگوید. اما در دوره گذشته اینطور بود که استاد فقط باید موضوع مشخصی را بگوید و بعد
از هر جلسه باید فرمی پر کند که آنها را در جلسه گفتم. ضمن اینکه در پایان ترم سوالات در تهران طرح میشده و به دفاتر میرفت و کلا کلید حل سوالات در دست دفتر تهران بود. متاسفانه غیرمنعطف بودن این شکل آموزش لطمات زیادی وارد کرد. آقای ایلبیگی! فیلمهای تولیدشده از چه کیفیتی برخوردار بودند؟ تلاش کردیم همه فیلمهای ساختهشده در انجمن طی سالهای90 تا92 را ببینیم. نتیجه آن تعدادی فیلمهای بیخاصیت و ضعیف بود. از میان 750فیلمی که دیده شد کمتر از 50فیلم قابلاعتنا بود. البته تقصیر بچهها نبوده، شیوه غلط بود. چون در دوره گذشته همه طرحها باید در تهران توسط شورایی به تصویب میرسید که همه فیلمنامههای سراسر کشور را دربر میگرفت. با این روش تولیدات در سراسر کشور در سال1390، 19فیلم، در سال1391، 26فیلم و در سال1392 بعد از روشنشدن نتیجه انتخابات ریاستجمهوری به 120فیلم رسید. ارقام اختصاصیافته چقدر بود؟ میان 200هزارتومان تا پنجمیلیونتومان. البته پس از ورود ما تولیدات را متوقف نکردیم _که بهنظرم بیشتر آنها فیلمهای خوبی نیستند_ منتها آقایان دوست داشتند فقط آمار را بالا ببرند. برای نمایش همین فیلمها چه
کردید؟ وقتی فیلمسازی، فیلم میسازد یا عکاس، عکس میگیرد، دوست دارد که کارش دیده شود. بعد از آسیبشناسی در سال1393 شرایطی فراهم کردیم تا نشاطوشادی میان جوانهای فیلمساز و عکاس ایجاد شود. در همین مسیر در 52شهر به مدت دوماه هفتههای فیلم و عکس برگزار کردیم. این هفتهها باعث شد حتی شهرهایی که بیش از 15سال چنین مراسمهایی را برگزار نکرده بودند، به جرگه برگزارکنندگان وارد شوند. فیلمسازان، استادان و پیشکسوتان دور هم جمع شدند، بهطوری که گاهی شورونشاط را در کل یک شهر میدیدیم. کسانی دور هم جمع شده بودند که در دوره گذشته میگفتند نباید به انجمن بیایند. چون دیگر سنوسالی دارند. مثلا میگفتند امثال علیمحمد قاسمیها چه ربطی به سینمای جوان دارند؟ ولی باید بگوییم ما در انجمن شرایط سنی نداریم. وقتی از پیشکسوتها دعوت میکنیم تا فیلم بسازند؛ یعنی اینکه از حضور آدمهای پرقدرت و قوی نگرانی نداریم. اما فکر میکنیم ایران فقط تهران نیست و باید به همه کشور نگاه کرد. یکی از اتفاقات خوبی که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی افتاد، تاسیس انجمن سینمای جوانان ایران است. میدانید که چنین انجمنی هم سال1353تاسیس شد ولی شکست
خورد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در سال1364 این حرکت یکی از افتخارات جمهوریاسلامی در حوزه فرهنگوهنر بود که ادامهدار شد و همانطور که میدانید امثال اصغر فرهادیها از همینجا کارشان را شروع کردند و الان در سینمای جهان مطرح هستند. الان وضعیت تولیدات این دوره چگونه است؟ در دوره جدید مبنای ما بر کیفی شدن آثار است. البته نه کسی از ما آمار و ارقام خواسته و نه علاقهمند به آمار و ارقام هستیم. برای ما مهمترین مساله کیفیت است. به منظور تمرکززدایی در دفاتر سراسر کشور شورای تولید با حضور مسوولان و فیلمسازان همان شهرستان شکل گرفت و به تایید مدیران تولید ما رسید تا آنها خودشان در آنجا کارشان را شروع کنند، طرحها و فیلمنامهها را بررسی کنند، البته نه در اتاقهای بسته. هنرجویی که آموزش دیده است، میتواند طرح یک صفحهای فیلمنامه به شورا بدهد. شورا نمونه کار قبلی را میبیند. فیلمساز را به شورا دعوت میکنند تا از طرحش دفاع کند و اگر تصویب شود برآورد هزینه را هم بگوید. به همین دلیل تولیداتی که الان انجام میدهیم _نیمهحرفهای و حرفهای_ به این شکل است که از خردادماه راه افتاد. آییننامه تولید ما توسط
عدهای از خبرگان تولید فیلم نوشته و در هیاتمدیره تصویب و به دفاتر ابلاغ شد. بهنظر میرسد همچنان جا برای کارکردن در زمینه فیلم کوتاه وجود دارد. چون دوران فترت طولانی را پشتسر گذاشتیم. زمانی که کارم را شروع کرده بودم برخی از اعضای هیاتمدیره نگران بودند که چرا تولید را شروع نمیکنیم. گفتیم جشنواره فیلم کوتاه تهران هر سال برگزار میشود. این جشنواره پایان کار ما نیست بلکه باید فرآیند تولید فیلم بهطور طبیعی در طول سال جریان داشته باشد. به همین دلیل سعی کردیم تا این آییننامه بیرون بیاید و از اول تابستان که ابلاغ شد، تصمیم گرفتیم در ستاد مرکزی غیر از چندتایی، فیلم تولید نکنیم. تولید فیلم باید در دفاتر باشد. در 33شهر شورای تولید شکل گرفتهاند که 54فیلم نیمهحرفهای و حرفهای قراردادشان بسته شده و به جشنواره فیلم کوتاه تهران رسیدند. مثلا فیلم «کودکان ابری» توانست جایزه پروانه زرین جشنواره فیلم کودک را دریافت کند و بهنظرم شاهکاری در تولید فیلم است. خوشبختانه همه فیلمسازان مطرح دارند به ما کمک میکنند. هرکس در شهر خودش به ما کمک میکند. تولیدات از قرارداد سهمیلیون تا 25میلیون داریم و قصد هم
داریم فیلمهای باکیفیت ببینیم. با این حال بهنظر شما جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه امسال تحتتاثیر دوره گذشته نبود؟ جشنواره فیلم کوتاه تهران شاید تحتتاثیر تولیداتی که ما شروع کردیم، نباشد ولی بخشی از آن درگیر است. اعتمادی که فیلمسازان به ما پیدا کردند، باعث شد فیلمشان را به ما بدهند. ضمن اینکه روی جو روانی تاثیرگذار است. سعی کردیم اجازه بدهیم فیلمها دیده شود. به نظرم همیشه اعتماد جواب میدهد. البته تحتتاثیر گذشته فضای فیلمها سیاه و تلخ و یأسآلود است. اتفاقا باید بتوانیم فضای شاد و امیدوارکنندهای ایجاد کنیم. فکر میکنیم باید روی فیلمهایی که امیدوارکننده هستند تاکید کنیم. فضا باید فضایی باشد که حمایتهایی از تولید شود. سالهاست که ایدههای بچهها مانده و ما باید شرایط اقتصادیشدن فیلم کوتاه را فراهم کنیم و یکی از برنامههای ما همین است. بودجه انجمن چقدر است؟ کمکبگیر وزارت ارشاد هستیم. البته خوشبختانه آقای ایوبی توجه ویژهای به انجمن دارند. حتما میدانید که کلیت بودجه کشور و وزارت ارشاد افزایش پیدا نکرده است. بنابراین عادت داریم تا جایی که بتوانیم کار کنیم. منتها
به دوران برهوتش برخوردیم. هزینه برگزاری هفتههای فیلم و نمایشگاههای عکس چقدر بود؟ از چهارماردیبهشت تا ششمتیر1393 در 52شهر هفته فرهنگی برگزار کردیم. به هر شهر دومیلیون دادیم. همه علاقهمندانه در این فعالیت شرکت کردند. فکر میکنیم تا جایی که میتوانیم باید از تهران این فعالیتها را به سایر شهرها ببریم. جشنواره منطقهای که در تربتحیدریه برگزار کردیم همه مردم شهر آمده بودند. در ششماهه اول سال93 تولیدات دفاتر ما غیر از 54فیلمی که قرار داد بستیم، 278فیلم بود که بهنظرم روی کمیت هم کار کردیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.