مزدور «داعش» نیستم
ترجمه: محمدعلی عسگری
با گذشت زمان، هنوز هم فیلم مستند «دولت اسلامی» که شرکت «فایسنیوز» در رقه، مرکز تشکیلات داعش آن را تولید کرد، بسیار موردتوجه قرار دارد. در این میان هرروز اتهامات تازهای نیز درباره پایگاه فایسنیوز و خبرنگاری که این فیلم را تهیه کرده، مطرح میشود. حتی گروهی او را به «پاک جلوهدادن چهره» داعش یا «هماهنگی» و «همکاری» با این گروه متهم میکنند کمااینکه برخی نیز با پیشکشیدن یکمساله اخلاق حرفهای، میگویند اساسا ماموریت خبرنگاران در مناطق موردنزاع باید از نو مورد تجدیدنظر قرار گیرد. «مدین دیریه» که یک شهروند بریتانیایی- فلسطینی است، آن فیلم معروف مربوط به داعش را تهیه کرده است. او تاکنون به خطرناکترین مناطق درگیری در جهان سرکشیده و توانسته است از قلب نبردهای خونین گزارشهای مصور تهیه کند. بسیاری از مناطق آفریقا و خاورمیانه را پیموده و بهخصوص با گروههای جهادی از قلههای بلند افغانستان تا سیرالئون در غرب آفریقا سفر کرده است. او در فیلم خود زندگی روزمره مردم در رقه، پایتخت داعش را به تصویر میکشد. بین «نهادهای داعش» پرسه میزند و نحوه عمل آنها را از نمازخواندن تا نحوه آموزش و مدیریت «حسبه»، «دادگستری» و...
را نشان میدهد. در نهایت نیز سر از زندانهایی درمیآورد که از سوی داعش اداره میشود. اما کسانی میگویند پایگاه «فایسنیوز» که تولیدکننده این فیلم بود، بهلحاظ اخلاق حرفهای و روزنامهنگاری شرایط تحقیرآمیزی را پذیرفته است. برخی تهیه این فیلم را نوعی بازارگرمی برای داعش تلقی میکنند. برای مثال «لوران وان»، روزنامهنگار معروف گفته است: «در این نوار، گاه احساس میکنیم این خود تشکیلات است که فیلم گرفته است؛ یعنی آنها فقط به خبرنگارانی اجازه میدهند که با آنها موافق و ارزشها و ملاکهای آنها را قبول داشته باشند.» با این حال مدین در گفتوگو با سیانان عربی همه این اتهامات را رد کرده و میگوید: «تردیدی وجود ندارد که تبلیغات زیادی علیه من شد و در نتیجه روی کار و زندگی من اثر گذاشت. متاسفم که خبرنگاران بزرگ و روزنامهنگاران کارکشته به این جمع پیوسته و مرا متهم میکنند. من انتظار داشتم همکارانم در کنار من بایستند و از کاری که کرده بودم، دفاع کنند. نه اینکه در مقابل من ایستاده و مرا محکوم کنند. هرروز انتقاد تازهای علیه من بیان میشود تا آنجا که مرا مزدور داعش معرفی میکنند. علیه من تحریک میکنند و دست به کاری
میزنند که اجازه ورود به برخی کشورها را نداشته باشم.» مدین معتقد است نخستین خبرنگاری بوده که با جبهه النصره و داعش به صورت مستقیم و در محل استقرارشان دیدار داشته است. او جنگهای افغانستان، عراق و سریلانکا را هم قبلا پوشش داده بود. همچنین در جنگهای بین ارتش ترکیه و حزب کارگران (پکک) حضور داشت. حوادث لیبی و سوریه را از نزدیک تعقیب و در یمن و جنوب سودان نیز فیلم مستند تهیه کرده است. خودش میگوید: «تهیه فیلم مستند ابتکار تازهای نیست و من در گذشته هم در عراق حضور داشتم و تشکیلات داعش را دیده بودم. بعد به سوریه رفتم که وطن جدید القاعده شده بود. متهمکردن من یا شرکت فایسنیوز به اینکه کاری تبلیغاتی کردهایم، درست نیست. ما کاری کردیم که یک حالت مفقوده را به تصویر کشیده است؛ حالتی که هیچکس از آن بهدرستی خبر نداشت و ما سعی کردیم تا حد امکان بهصورتی بیطرف آن را روایت کنیم.» وقتی از او میپرسند این «حد امکان» کجاست، میگوید: «حقیقت کلمهای بسیار تفسیربردار است... شما میدانید که نخستین قربانی در همه منازعات، همین حقیقت است. به اعتقاد من هیچکس روی کرهزمین وجود ندارد که بتواند ادعا کند حقیقت نزد اوست. از
اینرو به لحاظ حرفهای ما باید تا حد امکان بیطرف باشیم؛ تا حد امکان به همان معنای حداکثری آن، نه حداقلی.» وی درباره نحوه کارش میگوید: «ما ساعتهای طولانی در مناطق مختلف تصویر میگرفتیم. تلاش میکردیم حتیالامکان روایتی قانعکننده و صادقانه را تحویل بیننده خود دهیم؛ روایتی که دور از ظاهرسازی باشد و بتواند زندگی در سرزمینهایی را که داعش تصرف کرده بود، نشان دهد. به بینندگان خود گفتیم مردم در اینجا اینطور زندگی میکنند و با آنها اینطور رفتار میشود پس چرا از ما میخواهند که دروغ بگوییم؟»
مدین میگوید: تاکنون از خیلیها حتی از دشمنان داعش مثل «پکک » یا جنبشهای غیردینی در خاورمیانه و آفریقا فیلم گرفته. او تاکنون با همه گروههای مخالف در سوریه ملاقات کرده است. میگوید اگر فیلم مستند من تحت عنوان «یمن؛ دولت شکستخورده» را ببینید، متوجه میشوید من در آن هم با حوثیها حرف میزنم هم با جنبش جنوب و کمیتههای مردمی و... . اما با القاعده درآنجا دیدار نداشتم. چون اگر دیدار میکردم، همه به ما اعتراض میکردند... و این در واقع نفاق و دورویی است.» وقتی از او درباره نحوه برخورد داعش میپرسیم و اینکه چگونه داخل رقه شده است و چه شروطی داشته، میگوید: «هیچ شرط و شروطی برای من نگذاشتند؛ بهخصوص شروطی که مربوط به اخلاقیات حرفهای باشد. من بهلحاظ فکری با داعش مخالف هستم اما این دلیل نمیشود که نسبت به آنچه دیدهام، دروغ بگویم. من یک کار واقعی و مستند تحویل دادهام تا ابهامها و پیشداوریها را برطرف کند. متاسفانه باید بگویم حقایقی را که رسانهها درباره این گروه ارایه میکنند، خیلی مخدوش است. رسانهها هرروز درباره داعش خبرهایی میدهند و از کارشناسان خودشان میخواهند که بیایند و حرفهایی بزنند. حال آنکه
واقعا داعش را نمیشناسند و با هیچیک از اعضای این گروه ملاقاتی نداشتهاند.» اما وقتی از مدین پرسیده میشود که چطور توانسته خود را به رقه برساند، در اینباره توضیحی نمیدهد و تنها به این بسنده میکند که «مراحلی پیچیده و طولانی داشت.» مدین انتظار دارد فیلمش که تاکنون به بیش از 28زبان ترجمه شده، برنده جوایز بینالمللی باشد نه اینکه هرروز در معرض انتقادهای بیشتری قرار گیرد. *منبع: سیانان عربی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.