مصاف «پوتین» ژنرالها با پای لنگان «اون»
نوژن اعتضادالسلطنه
«نخست ارتش». این سیاست «کیمجونگایل»، رهبر پیشین کرهشمالی بود. ارتش خلق کرهشمالی در تاریخ هشتمفوریه سال 1948 تشکیل شد این در حالی بود که هفتماه پس از آن نظامجمهوری دموکراتیک خلق در آن کشور استقرار یافت؛ موضوعی که نشانگر اهمیت و اقتدار ارتش بهعنوان نگهبان اصلی رژیم سیاسی پیونگیانگ است. پیش از این، فرماندهانی که علیه ژاپن به «کیمایلسونگ»، بنیانگذار جمهوری دموکراتیک خلق یاری رسانده بودند، ایفاگر نقشی کلیدی در تمام عرصهها شدند. قدرت ارتش در زمان زمامداری «کیمجونگایل» نیز افزایش یافت. در آن دوره ارتش جای حزب کارگران را گرفت. «کیم» در دهه80میلادی کنترل فرماندهی ارتش را در دست گرفت. عدهای معتقد بودند او فاقد توانایی رهبری و کاریزمای پدرش است اما کیمجونگایل با نزدیکی به نظامیان در سال1991میلادی به مقام فرماندهی ارشد ارتش رسید. بازنگری انجامشده در قانوناساسی کرهشمالی در سال1998 سبب شد تا «کمیته دفاعملی» متشکل از نظامیان، مسوولیت بیشتری را برعهده گیرند. دیدارهای کیمجونگایل در سال2005 نیز نشان از توجه ویژه او به ارتش داشت. او از 124دیدار خود در آن سال دستکم 50دیدار را از مراکز نظامی انجام داد
و تنها 21دیدار مربوط به مسایل دیپلماتیک بودند. با این حال، وضعیت مستحکم ارتش کرهشمالی پس از مرگ کیمجونگایل در دسامبر سال2011 با تهدید مواجه شد. رویکارآمدن «کیمجونگاون» 27ساله و کمتجربه که سالها در کشور دموکراتیکی چون سوییس زندگی کرده بود و برخلاف پدرش تحصیلکرده کشورهای اروپایشرقی نبود، زنگ خطر را برای نظامیان به صدا درآورد: احتمال تمایل او به انجام اصلاحات و متزلزلشدن پایههای رژیم بسته پیونگیانگ. پیشتر اندیشکده «بروکینگز» در گزارش سپتامبر سال2010 خود از وجود رقابت در میان سطوح درونی نیروهای نظامی و نهادهای مدنی از جمله دستگاه سیاست خارجی خبر داده بود. قدرت ارتش در دوره زمامداری کیمجونگایل به حدی بود که دور روز پس از دیدار نظامیان با رهبر کرهشمالی در تاریخ هشتمفوریه2005 وزارت امور خارجه پیونگیانگ اعلام کرد آن کشور مذاکرات هستهای با گروه ششجانبه را بهطور نامحدود به تعلیق درآورده است. روند رویدادهای سیاسی در کرهشمالی نشان دادند نگرانی نظامیان کرهشمالی بیسبب نبوده است. تنها هفتماه پس از مرگ کیمجونگایل خبر برکناری «ریهونگهو»، رییس پیشین ستاد کل ارتش کرهشمالی به دستور «اون» منتشر
شد. این موضوع باعث شگفتی ناظران سیاسی شد چرا که این شخصیت برجسته نظامی یکی از اصلیترین افراد درون حلقه نزدیکان «اون» بود و نقش مهمی را در برنامهریزی چگونگی انتقال قدرت به نسلسوم خاندان کیم داشت. این رویداد نارضایتی نظامیان باتجربه از اقدام «اون» کمتجربه را افزایش داد. تصفیههای درونی به رییس ستاد مشترک ارتش محدود نماند. مدتی بعد خبری منتشر شد مبنی بر آنکه «جانگسونگتائک»، شوهرعمه «اون»، به دستور وی کشته شده است. این در حالی بود که پیشتر گفته میشد میزان تاثیرگذاری این فرد بر رهبر کرهشمالی بیش از سایرین بوده است. بیش از یکماه خبری از «اون» نبود. روزنامه «گاردین» در اینباره نوشته بود: «آیا سلسله کیم در کرهشمالی سرنگونشده است؟» برخی منابع از کودتای نظامیان علیه «اون» خبر میدادند و برخی با استناد به آخرین تصاویر منتشرشده از «اون» که در آن او با پای لنگان در حال حرکت بود، از احتمالا ابتلای او به بیماری سخن گفتند و این موضوع را علت اصلی غیبت رهبر کرهشمالی در محافل عمومی دانستند. خبرگزاری دولتی کرهشمالی اما روز سهشنبه با انتشار خبری گزارش داد رهبر آن کشور روز سهشنبه عصابهدست در یک محله مسکونی
که بهتازگی برای دانشمندان ساخته شده، حاضر شد. با این حال، این خبرگزاری اعلام کرد رهبر پیونگیانگ چه روزی از این مکان بازدید کرده بود. گرچه خبرگزاری دولتی کرهشمالی با انتشار این خبر درصدد طبیعی جلوهدادن وضعیت سرزمین جداافتاده از جهان برآمده است، اما با این حال، شواهد نشان از آن دارند که انجام اصلاحاتی در سطح اجتماعی و اقتصادی در کرهشمالی از زمان بهقدرترسیدن «اون» ارتش آن کشور را نگران کرده است. چندی پیش روزنامه «گاردین» گزارشی را منتشر کرد که نشان میداد زنان ساکن کرهشمالی میتوانند از «کفش پاشنهبلند» استفاده کنند و این موضوع به امری رایج در پیونگیانگی تبدیل شده که سالها مردمانش مجبور به پیروی از قوانین سختگیرانه بودند. همچنین افزایش سفر ورزشکاران خارجی به کرهشمالی نیز نشانهای از بازشدن تدریجی درهای بسته پیونگیانگ به روی کشورهای غربی بود. پیش از این نیز تمایل به اصلاحات از دوره «کیم جونگ ایل» وجود داشت اما مرگ به او اجازه تحققش را نداد. «کیم جونگ ایل» در یکی از سفرهایی که در سال2001 به چین انجام داده بود، با مشاهده آسمانخراش «پودونگ» به اطرافیانش دستور داد «بنای بزرگ» مشابهی را در پیونگیانگ
احداث کنند. این موضوعات برای ارتش دستکم یکمیلیوننفری کرهشمالی، نیرویی نظامی که بزرگترین خریداران، مشتریان مصرفکننده و کارکنان را در اختیار دارد و خود را منبع قدرت رژیم سیاسی میداند، امری نگرانکننده است. غیبت طولانیمدت «اون» گمانهزنیها درباره احتمال تشدید نبرد قدرت در داخل هیات حاکمه میان نیروهای نظامی، دیپلماتها و چهرههای سیاسی را افزایش داده است. نظرسنجیها نیز نشان از آن دارند که این موضوع در یکدهه آینده، میتواند احتمال سقوط پیونگیانگ را تقویت کند. در نظرسنجی انجامشده توسط انستیتو روابط بینالملل «ایلمین» کرهجنوبی در سال2014میلادی که در آن 135کارشناس از کشورهای مختلف جهان حضور داشتهاند، بیش از 6/66 کارشناسان بر این باور بودند که علت فروپاشی احتمالی کرهشمالی را باید در منازعه بر سر قدرت در ساختار هیات حاکمه جستوجو کرد. در این میان 4/24درصد از پاسخدهندگان احتمال سقوط را بهدلیل برنامههای ناکارآمد اقتصادی و تنها سهدرصد علت آن را قیامی مردمی ذکر کرده بودند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.