|

احزاب و انتخابات

یدالله طاهرنژاد . عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران

امروزه فعالیت سیاسی در جهان توسعه‌یافته و در حال توسعه جز در قالب احزاب و سازوکارهای حزبی رسم و راه دیگری نیافته است و هر جریان سیاسی که بخواهد فعالیت کند، باید در قالب تشکلی که حزب یا شبه‌حزب باشد رسمیت یافته و سپس شروع به فعالیت کند. نظر به میزان توسعه‌یافتگی جوامع از نظر اجتماعی و سیاسی، گستره شمول فعالیت احزاب زیاد یا کم است، ولی در هر صورت فعالیت رسمی و قانونمند در قالب حزب یا تشکل‌های شبه‌حزبی دیگر سامان می‌یابد. در ایران بعد از انقلاب اسلامی نیز بلافاصله پس از پیروزی، این مهم ضروری تشخیص داده شد و پس از کسب نظر حضرت امام و با کمک مالی معظم‌له، حزب جمهوری اسلامی اعلام موجودیت کرد و در زمان کوتاهی موفق شد تشکیلات گسترده‌ای پایه‌گذاری کرده و تعداد کثیری از عناصر سیاسی و انقلابی علاقه‌مند به فعالیت حزبی را به عضویت پذیرفت. متاسفانه با شروع جنگ و تشدید فعالیت گروه‌های ضدانقلاب و ضرورت ایجاد وحدت در بین انقلابیون و بیم تفرقه که احتمال می‌رفت در جریان فعالیت حزبی رخ نماید، باز هم با نظر امام راحل فتیله فعالیت حزب جمهوری اسلامی پایین کشیده شد و از همان‌جا خلأ حزب در ساختار سیاسی ایران خودنمایی کرد و تا امروز متاسفانه نه افکار عمومی به‌دلیل تبلیغات گسترده رسانه‌های جمعی علیه فعالیت‌های حزبی و تشکل‌های سیاسی و نه مسوولان بلندپایه کشور پذیرای نقش احزاب در ساختار دولت و مجلس نبوده و نیستند که در نتیجه این رویکرد خسارت‌های جبران‌ناپذیری متوجه منافع ملت و کیان کشور شده است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تمامی ارکان قدرت در نظام را متکی به آرای مردم می‌داند اما آرای مردم که در انتخابات تجلی می‌یابد و انتخابات اصولا یک فرآیند حزبی است در کشور ما نتوانسته جایگاه و نقش حزب را در پویایی خود تبیین کند، در نتیجه در آستانه هر انتخاباتی جریان‌های بی‌ریشه و خلق‌الساعه با جوسازی و حرکت‌های پوپولیستی افکار عمومی را متوجه خود کرده و بخشی از کرسی‌های مجلس و حتی بعضا ریاست‌جمهوری را در اختیار می‌گیرند و پس از به قدرت رسیدن به‌کلی از وعده‌ها و شعارهای داده‌شده فاصله گرفته و بر اساس سلایق، علایق و منافع شخصی و جناحی کشور را مدیریت می‌کنند. همچنین بعد از اتمام دوره مدیریت هیچ تشکیلات پاسخگویی وجود ندارد که افکار عمومی را نسبت به رخدادهای زمان مسوولیتشان توجیه کند، لذا شاهد سوءمدیریت، سوءاستفاده، حیف و میل و بعضا اختلال در دستگاه‌های مختلف هستیم که مخاطب آن حضور سازمانی ندارد تا درباره این اتفاقات پاسخگو باشد، در نتیجه کشور با زیان‌های جبران‌ناپذیری مواجه می‌شود. در صورتی‌که احزاب موظفند در قالب برنامه و دفاع از برنامه‌های خود افکار عمومی را متقاعد کرده و آرای آنان را اخذ کنند و در صورت عدم موفقیت در اجرای برنامه‌ها و وعده‌های داده شده حزب نمی‌تواند مجددا مورد اقبال و اعتماد مردم قرار گیرد و البته در قبال عملکرد خود نیز پاسخگو است. از آفات دیگری که جامعه سیاسی ایران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، این است که بعضی از افراد فرصت‌طلب با تغییرات تاکتیکی در مواضع و رفتار سیاسی خود با بعضی جریانات سیاسی همراه می‌شوند و در بزنگاه‌های سیاسی خوی کاسبکارانه آنها شکوفا می‌شود و همه امیال و آرزوهای حزبی همراهان خود را به حراج می‌گذارند، اگرچه این رفتار هزینه‌های سنگین سیاسی و حیثیتی دارد، ولی به‌دلیل عدم آموزش‌های صحیح حزبی و عدم توجه لازم به پیشینه افراد بعضا چنین ضایعاتی نیز ایجاد می‌شود که اعتماد مردم را از فعالان حزبی و فعالیت حزبی سلب می‌کند. امید است با توجه به شرایط کشور ما و قانون اساسی مترقی آن که اداره امور کشور را متکی به آرای عموم می‌داند و در نتیجه انتخابات نقش مهمی در استقرار ارکان نظام دارد، احزاب ریشه‌دار با ساختارهای مناسب و اعضای مطمئن و مجرب می‌توانند در عرصه انتخابات نقش‌آفرینی کنند و کیفیت انتخابات را ارتقا بخشند. در این حالت عناصر باتجربه و امتحان داده که تحت آموزش‌های ویژه‌ای نیز قرار گرفته‌اند، می‌توانند در مدیریت کشور سهیم شوند و در قبال عملکرد خود و سازمان حزب پاسخگو باشند. نظر به برخی رفتارهای نمایندگان مجلس و اعضای دولت در سال‌های اخیر، شاید تنها راه برون‌رفت از پیامدهای این رفتارها تأسی به رفتارهای حزبی باشد تا در قالب مسوولیت جمعی هزینه نظارت بر دستگاه‌های مختلف کاهش یابد و احزاب نقش عمده نظارت بر رفتار و عملکرد اعضای خود را به عهده گیرند، لذا از این رهگذر می‌توانیم فسادی که امروز دامن‌گیر برخی دستگاه‌های کشور شده را مهار و به‌تدریج از میان برداریم، مجلس آینده می‌تواند شروع خوبی برای امتحان این عرصه باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.