|

جهانی‌شدن تروریسم و دولت ملی

مراکز مطالعاتی غربی روزگاری درباره مظاهر و انگیزه‌ها و تفسیرهای مربوط به رشد احساسات ملی‌گرایانه در نقاط مختلف جهان ازجمله خاورمیانه مباحثی را مطرح و می‌گفتند با رشد عصر جهان‌گرایی و ظهور شهروند کیهانی و برقرارشدن دورانی جدید که فراتر از مرزهای ملی است، دیگر ویژگی‌های خاص ملت‌ها و هویت‌ها و حاکمیت‌های ملی نیز مانند شمشیر و زره‌های دوران قدیم به تاریخ سپرده خواهد شد. اما این پیش‌بینی‌ها کاملا عکس شد زیرا احساسات تجزیه‌طلبانه نه‌تنها در منطقه ما که «میدان آزمودن» سیاست‌ها و جنگ‌ها و منازعات بوده است رو‌به‌رشد بوده، بلکه بخش‌هایی از اروپا و برای مثال اسکاتلند را هم فراگرفته و احزاب دست‌راستی اروپا را به جنبش واداشته است. در این میان، روسیه را می‌بینیم که دوباره به فکر احیای امپراتوری گذشته خود بوده یا هندی‌ها برای موفقیت در انتخابات به قومیت هندوییسم تکیه می‌کنند و احساسات قوم‌گرایانه در بین چینی‌ها و ژاپنی‌ها نیز روندی روبه رشد پیدا کرده است. طرفداران «دولت ملی» بر این اعتقاد بودند این دولت مانند چتری فراگیر عمل کرده و می‌تواند همه شهروندان را با تنوع گرایشات سیاسی دینی و قومی و... زیر یک خیمه گرد آورده و همه فرزندان یک‌میهن را در برابر مخاطرات آینده به یک‌صف کند. به گفته آنها «اصول ملی» مانند یک بوته‌آزمایش عمل کرده و همه باورها و گرایشات دیگر را در خود ذوب کرده و درنهایت یک باور کلی را تولید می‌کند که می‌توان با تکیه بر آن در برابر هرگونه توطئه‌ خارجی ایستاد. این پژوهشگران، سال‌ها تلاش کردند بین «دولت ملی و مدنی» با «قومیت‌های نژادی و طایفه‌ای» تمایز قایل شوند و گفتند آمریکا تجسم عالی یک دولت ملی است و با تکیه بر تفکر «ملت» توانسته یک ساختار قانونی و فرهنگ سیاسی مشترک را به وجود آورد که رویکردی باز داشته و همه مهاجران را بدون درنظرگرفتن نژاد یا اعتقاداتشان در خود ادغام کرده است. این درحالی است که قومیت‌های نژادی متکی بر یک‌سری اصول دینی یا نژادی و فرهنگی بوده و خاصیتی طرد‌کننده دارد زیرا دیگران را به چشم دشمن می‌بیند. چنانچه ملاحظه می‌شود، نتایج مراکز مطالعاتی غربی با رویکردهای سیاسی امروز خاورمیانه کاملا در تناقض است؛ زیرا در این منطقه مشاهده می‌کنیم طایفه‌گرایی بین اهل‌سنت و شیعه، عرب و کرد، مسیحی و مسلمان، روزبه‌روز، در حال شعله‌ورترشدن بوده و منازعات و جنگ‌ها تشدید می‌شود. حمله اخیر ائتلاف بین‌المللی علیه «داعش» قطعا منجر به ترسیم نقشه جدیدی برای منطقه خواهد شد که مبنای آن دیگر نه دولت‌های ملی، بلکه طایفه‌گرایی و مبانی نژادی و دینی است. امروزه وقتی ما از عراق یا سوریه یا یمن و سودان صحبت می‌کنیم، تقسیم و تجزیه این کشورها یک «واقعیت سیاسی» می‌نماید و گسترش «جنگ با «داعش»‌ها» در آینده موجب بروز و ظهور دولت‌های جدیدی مانند «کردها» در عراق یا «حوثی‌ها » در یمن یا «القاعده» و بقیه گروه‌ها در جاهای دیگر خواهد شد و دولت‌های ملی تحت‌تاثیر این «دولت‌های کوچک قومی و نژادی» به قهقرا خواهند رفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.