همکاریهای بینالمللی ایران برای کاهش اثرات بلایای طبیعی
کاهش ریسک بلایا به جای مقابله با بحرانها
فرهاد عربپور . مدیر برنامه مدیریت ریسک سوانح برنامه عمران ملل متحد در ایران
در طول دودهه گذشته، ایران تواناییهای خود را برای آمادگی و واکنش اضطراری به سوانح طبیعی افزایش داده است؛ ظرفیتی که با استانداردهای بینالمللی برابری میکند و با تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور در سال1387، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. با این حال پیشگیری سوانح و کاهش ریسک بلایا از جمله مواردی هستند که همچنان نیاز به توجه، تلاش و هماهنگی بیشتری در کشور دارند. منتها در اکثر کشورهای دنیا از جمله ایران، تغییر رویکرد حاضر (یعنی پاسخ به بحران بعد از وقوع آن)، به رویکرد مدیریت و کاهش ریسک بلایا امری چالشبرانگیز است که سازمانملل متحد آن را دنبال میکند. سند چارچوب همکاری توسعه سازمانملل متحد در جمهوری اسلامی ایران (UNDAF)، نتیجه یک فرآیند مشورتی بین دولت و تیم کشوری سازمانملل متحد در ایران است که مشخص میکند سازمانملل متحد چگونه میتواند اولویتهای کشور را بهصورت موثری مورد توجه قرار دهد. این سند برگرفته از اهداف برنامه پنجساله پنجم توسعه کشور و همچنین اهداف توسعه هزاره است که به درک مشترک و تعریف برنامههای هرکدام از 18 آژانس سازمانملل متحد در ایران در طول دوره پنجساله (2012 تا 2016) کمک میکند.
بر اساس شرایط توسعه کشور، مدیریت و کاهش ریسک بلایا یکی از پنج اولویت اصلی همکاری سازمانملل متحد با دولت جمهوری اسلامی ایران مشخص شده است. در این خصوص سازمانملل متحد، منابع فنی گسترده خود را برای به اشتراکگذاری و همچنین بهکارگیری دانش و بهترین تجربیات جهانی در کشوری که در آن توسعه علم و فناوری به شدت مورد توجه است، بهکار میگیرد. برنامه عمران سازمانملل متحد (UNDP) یک شبکه توسعه جهانی است که به 166 کشور دنیا کمک میکند تا راهحلهای خود را برای چالشهای توسعه ملی بهمنظور برخورداری مردم از زندگی بهتر پیدا کنند. سابقه همکاری UNDP با ایران به 48سال یعنی تنها یک سال کمتر از سابقه تاسیس آن در دنیا میرسد. این آژانس بینالمللی، در سالهای گذشته همکاری نزدیکی با دولت جمهوری اسلامی ایران بهمنظور کاهش اثرات بلایای طبیعی روی شاخصهای توسعه انسانی داشته است. از آن جمله میتوان به پروژه مشترک پنجسالهای اشاره کرد که از سال1384 تا 1389 بهمنظور افزایش دسترسی به اطلاعات و دانش مدیریت ریسک بلایا و ارتقای ظرفیتهای مدیریت ریسک بلایا در سطح شهری و جوامع محلی اجرا شد. در حال حاضر نیز مدیریت ریسک بلایا یکی از چهار
محور اصلی برنامه کشوری پنجساله UNDP است که ذیل آن با همکاری دولت، پروژهای با عنوان «تقویت کاهش ریسک بلایا در ج.ا.ایران» توسط سازمان مدیریت بحران کشور و چهار دستگاه کلیدی مرتبط دیگر در حال اجراست. اهداف این پروژه عبارتند از: 1- ارتقای ظرفیتهای سازمانی و بینبخشی مدیریت ریسک بلایا تحت هدایت سازمان مدیریت بحران کشور 2- ادغام مفاهیم و استانداردهای مدیریت ریسک بلایا در برنامهریزی توسعه کشور با همکاری معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییسجمهور 3- ارتقای ظرفیتهای مدیریت ریسک بلایای شهری با همکاری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی 4- ارتقای ظرفیتهای مدیریت ریسک زلزله شهر تهران با همکاری سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران 5- ارتقای ظرفیتهای ملی برای مدیریت ریسک بلایای جامعهمحور با تاکید بر مدیریت سیل و زلزله، با همکاری جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران. این پروژه و فعالیتهایی از این قبیل، میتواند در تغییر رویکرد از مقابله با بحرانها به کاهش ریسک بلایا و ایجاد جامعه تابآور در برابر سوانح و تولید دانش برای تسریع این تغییر در سطوح مختلف مدیریت بحران کشور و جامعه نقش بسزایی داشته باشد. مدیریت
ریسک میتواند در یک برنامهریزی چندبخشی و با درگیرکردن بخشهای مختلف از قبیل بهداشت، آموزش، برنامهریزی شهری، انرژی، کشاورزی و محیطزیست، به کاهش اثرات بلایای طبیعی منجر شود هرچند پایداری بلندمدت دستاوردهای مدیریت ریسک بلایا به سیاستگذاریها، تصمیمهای استراتژیک، منابع دولت و از همه مهمتر مشارکت تمامی بخشها و خود مردم بستگی دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.