|

بازآفرینی رابینسن کروزو در «دشمن» کوتسی

نویسنده، آفریننده است

«دشمن» چهارمین رمان کوتسی است که در سال1987 منتشر شده و در واقع بازنویسی «رابینسن کروزو» دنیل دفو است. «دشمن» به تازگی با ترجمه ونداد جلیلی در نشر چشمه به فارسی منتشر شده است و در پایان کتاب هم پیوستی با عنوان «پدرزاد: تطبیق با آثار کلاسیک در دشمن» از رادیکا جونز آمده است. در این پیوست ابتدا درباره رابطه رابینسن کروزو و دشمن توضیحاتی داده شده و از جمله اینکه کوتسی در رمانش دو شخصیت محوری به داستان رابینسن کروزو افزوده: «راوی زن؛ سوزان بارتن و نویسنده مرد؛ آقای فو، که می‌خواهد از حکایت رانده‌شدن سوزان بارتن به جزیره‌ای دورافتاده رمانی درآورد. اختلاف‌شان بر سر اینکه قصه نهایی چگونه شکل بگیرد تضاد محوری رمان کوتسی است. اگر رمان رابینسن کروزو را نمونه‌ای اولیه درباره بقا در دنیایی دورافتاده و ابتدایی بدانیم، «دشمن» رمانی است درباره سختی‌های طرح چنان داستانی به انبوهی از مخاطبان دست‌بالای ادبیات، کسانی که اگرچه خود به لحاظ انتزاعی منزوی هستند اما میان انبوه مردم زندگی می‌کنند.» همان‌طور که در همین پیوست هم اشاره شده، آنچه «دشمن» را از دیگر آثار کوتسی متمایز می‌کند، شاعرانگی‌ای است که در آن وجود دارد. گفت‌وگو در شکل نامه‌هایی که در داستان وجود دارد وجه غالب رمان «دشمن» است. اما با این ویژگی‌ که «چون خواننده در بیشتر بخش‌های رمان تنها یک سوی مکاتبات را می‌بیند برداشتش از آن بیشتر به یک تک‌گویی طویل متمایل است. نویسنده تمام نامه‌ها، جز بخش پایانی سوزان بارتن است، زنی که پیش‌تر در جزیره دورافتاده گرفتار شده است، اما چنانکه گیومه‌ها در رمان تاکید می‌کند او روایتش را مستقیما به خواننده نمی‌گوید، بخش عمده داستانش در محیط دیگری مطرح شده است. در همان صفحه‌های ابتدایی با مخاطب مورد نظر سوزان آشنا می‌شویم و این را هم می‌فهمیم که پیش از این بخشی از داستانش را به او گفته است: در پرانتزی، غریبه‌ای که او در جزیره با او روبه‌رو شده. معرفی می‌شود: «که همان کروزویی است که به تو گفتم». این یعنی این اولین نامه سوزان نیست. اما در فصل دوم است که با مخاطب مستقیم سوزان آشنا می‌شویم: مردی که سوزان تلاش می‌کند راضی‌اش کند حماسه جزیره‌اش را به‌صورتی ادبی دربیاورد، او که آماتور است خودش قادر به این کار نیست.» خود کوتسی درباره «دشمن» و موضوعی که در این رمان مدنظر داشته، نوشته: «اگر رمان من، دشمن، یک موضوع داشته باشد این موضوع نویسندگی است: درباره معنای نویسنده بودن هم از دید حرفه‌ای (حرفه نویسندگی در روزگار دنیل دفو تازه معنا می‌گرفت) و هم از این لحاظ که به آفرینش پهلو می‌زند. نویسنده آفریننده است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.