|

عبور از «باشماق»

سعید برآبادی

مسافران همیشگی ایران- سلیمانیه، به‌خاطر دارند که «باشماق» آن‌روزها این شکلی نبود، یک در کوچک بود در انتهای یک صف طولانی و نصف روز علافی برای عبور از مرز. حالا همه‌چیز را سنگ گرانیت پوشانده. محوطه‌ای شیک و تروتمیز راه افتاده تا کم‌کم «باشماق» هم به فهرست بازارچه‌های مرزی بپیوندد. مرز خوبی است؛ اولا پولساز است و روزی لااقل صدنفر از آن عبور می‌کنند و دوما باعث می‌شود رفت‌وآمد غیرقانونی کمتر شود. اما همه اینها یک طرف و آن چیزی که در خود مرز اتفاق می‌افتد طرف دیگر. اتوبوس جلو محوطه می‌ایستد و ما مجبوریم با تمام وسایلمان از آن خارج شویم و پاسپورت‌به‌دست برویم سمت ماموران. صفی طولانی درست می‌شود با دو سیستم جوابگویی. دوساعت زمان می‌برد و در وسط کار، مدام اینترنت قطع‌ووصل می‌شود و کار باید از اول شروع شود. برخی هم گذرنامه درست‌وحسابی ندارند یا مثلا با گذرنامه اقوامشان می‌خواهند از مرز عبور کنند و همین موضوع انتظار را طولانی‌تر می‌کند. از میان آن جمع فقط یک زن و شوهر مسن هستند که می‌خواهند برای زیارت بروند به عراق، باقی همه یا سیاحتی هستند یا تجارتی. ولی روی برگه عوارض عبور تنها به قید «زیارتی»بودن این سفر اکتفا می‌شود. شاید از همین‌جا بشود فهمید که آمارهای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری چرا اینقدر تفاوت دارد با آمارهای گمرکی. سازمان گردشگری مسافران این مرز را زایر توصیف و در آمارها به آن استناد می‌کند و در عوض، گمرک، ما را افرادی می‌داند که به‌واسطه عبور از یکی از تجاری‌ترین مرزهای کشور، در حال تجارت هستند. افسر اداره گذرنامه وقتی که دارد پاسپورت‌ها را مهر می‌کند مدام توضیح می‌دهد که با این پاسپورت فقط می‌شود در اقلیم کردستان تردد کرد و سفر به کربلا و کاظمین و نجف غیرممکن است. سلیمانیه و دیگر شهرهای کردستان هم که جایی برای زیارت ندارد، اما هنوز مسافران باید عوارض خروجشان را در وجه «زیارتی» واریز کنند. هر مسافر 25هزارتومان و تازه اتفاقی که بعد از 10سال افتاده این است که دیگر برای پرداخت عوارض نیاز به صف‌ایستادن جلو بانک نیست؛ دستگاه کارتخوانی آن گوشه هست و می‌شود با چند کلیک، قبض موردنظر را دریافت کرد. برخلاف طرف ایرانی، کار در طرف عراقی ظرف چندثانیه انجام می‌شود، اینترنت آنها بهتر است و سیستمشان ساده‌تر؛ کافی است بروی جلو یک دوربین بایستی تا تصویرت ثبت و با پاسپورت مطابقت داده شود. مرز را که می‌گذرانیم، اتوبوس منتظر ماست؛ تفتیش‌شده و پاک، با دو باک پر از گازوییل که در خاک عراق تخلیه می‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.