|

«نوبل ادبی» به «پاتریک مودیانو» فرانسوی رسید

غافلگیری در پاریس

نیما توسلی : حالا دیگر در فهرست برندگان نوبل ادبیات، فرانسه در ابتدا و انتهای آن قرار دارد. این جایزه نخستین‌بار به سولی پرودوم از فرانسه اهدا شد و آخرین‌بار نیز دوروز گذشته پاتریک مودیانو آن را به نام فرانسه ثبت کرد. پاتریک مودیانو در حالی این جایزه را برد که پانزدهمین فرانسوی‌ای است که موفق شده نوبل ادبیات را از آن خود کند. این یکی از پنج جایزه نوبل است و از سال 1901، هرساله به نویسنده‌ای داده می‌شود که به‌گفته آلفرد نوبل «برجسته‌ترین اثر با گرایش آرمانخواهانه» را نوشته باشد. امسال، 210 نویسنده در فهرست نامزدهای نهایی نوبل بودند و طبق عرف این مراسم، نویسنده‌ای این جایزه را دریافت می‌‌کند که به خلاقیتی ویژه در جهان ادبیات دست زده یا در سال قبل برجسته‌ترین کار ادبی را عرضه کرده باشد. به این‌ترتیب در ادامه اهدای جوایز نوبل سال۲۰۱۴، آکادمی سلطنتی علوم در سوئد روز پنجشنبه، ۱۷مهر، جایزه نوبل ادبیات را به پاتریک مودیانو، رمان‌نویس فرانسوی اهدا کرد. پاتریک مودیانو که در سال ۱۹۴۵ به‌دنیا آمده و اکنون ۶۹سال دارد، در سال ۱۹۷۸ نیز جایزه معتبر فرانسوی گنکور را برای رمان «خیابان بوتیک‌های تاریک» دریافت کرد. جایزه رمان آکادمی فرانسز، دیگر جایزه معتبر فرانسوی است که مودیانو آن را کسب کرد. این‌بار، آکادمی نوبل ادبیات دلیل اهدای این جایزه معتبر به مودیانو را «هنر خاطره» اعلام کرد که مودیانو به‌واسطه آن «دست‌نیافتنی‌ترین سرنوشت‌های بشر را زنده کرده و به تصویر کشیده است». همچنین، آکادمی به او لقب «پروست زمانه» را داد. از دیگر آثار پاتریک مودیانو که از مادری بلژیکی و پدری یهودی ایتالیایی به دنیا آمده، می‌توان به رمان‌های «ماه‌عسل» و «حکم بازرسی» اشاره کرد. او با وجود معروفیت در فرانسه، در کشورهای دیگر چندان محبوبیتی ندارد و شناخته‌شده نیست. این در حالی است که تا قبل از اهدای جایزه، دو نویسنده معروف یعنی فیلیپ راث از آمریکا و هاروکی موراکامی از ژاپن که تاکنون از این جایزه معتبر ادبی بهره‌ای نبرده‌اند، جزو بیشترین دارندگان شانس دریافت این جایزه به‌شمار می‌رفتند. همچنین، نگوگی واتیونگو، نویسنده کنیایی و سوتلانا الکسیویچ، بانوی نویسنده روسیه‌سفید که به‌خاطر روشن‌بینی و دلیری سیاسی‌‌اش سر زبان‌‌هاست، از دیگر شانس‌‌های دریافت نوبل ادبیات2014 بودند. انتخاب مودیانو به‌عنوان برنده نوبل ادبی امسال تا حدی خارج از انتظار بود و البته بار اول نیست که آکادمی سوئد، منتقدان و کارشناسان ادبی را غافلگیر می‌کند. حتی به‌نظر می‌رسد این غافلگیری برای خود او نیز بوده. به گزارش ایسنا او در مصاحبه‌ای تلفنی به زبان فرانسه که از طریق وب‌سایت رسمی جایزه نوبل ادبیات منتشر شده است و به‌عنوان اولین سخنانش بعد از دریافت این جایزه محسوب می‌شود، گفته هنگامی که در کنار باغ «لوکزامبورگ» بوده، از طریق تماس دخترش با تلفن‌همراه متوجه کسب این جایزه شده است. او سپس در مورد احساس خود از دریافت جایزه نوبل عنوان کرد: «خیلی غیرمنتظره بود. جایزه‌ای بود که هرگز فکر نمی‌کردم دریافت کنم... این اتفاق واقعا روی من اثر گذاشت و مرا بسیار احساسی کرد.»او روز جمعه، 18مهر هم با حضور در دفتر ناشر فرانسوی خود «گالیمار» در اولین نشست خبری‌ پس از دریافت جایزه نوبل گفت: «جایزه‌ یک‌میلیون‌وصدهزاردلاری را برای فراخواندن دست‌نیافتنی‌ترین اهداف بشری و پرده‌برداشتن از بعد انسانی زندگی در فرانسه طی دوران سلطه‌ نازی‌ها صرف خواهم کرد.»او بار دیگر در مورد دلیل انتخاب خود برای این افتخار عنوان کرد: «کنجکاوم دلیل کمیته‌ آکادمی را برای انتخابم بدانم. برای یک نویسنده سخت است که دیدی کلی از کارهای خود داشته باشد. مثل نقاشی می‌ماند که روی سقف یک دیوارنگاره می‌کشد. او خیلی نزدیک‌تر از آن است که بتواند کل اثر را ببیند.»همزمان با اعلام برنده جایزه نوبل ادبی امسال که از فرانسه بوده، مسوولان سیاسی این کشور نیز خوشحالی خود را با پیام‌های تبریکی اظهار کرده‌اند. فرانسوا اولاند، رییس‌جمهور فرانسه هم در پیام تبریک خود گفت: «جمهوری فرانسه از دریافت این امتیاز بین‌المللی که همان اعطای جایزه نوبل به یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان ماست، به خود افتخار می‌کند. مودیانو پانزدهمین فرانسوی‌ای است که چنین افتخار بزرگی را کسب کرد و با این کار تاثیر بسزای ادبیات ما را تایید کرده است.»از سوی دیگر مانوئل والس، نخست‌وزیر فرانسه، مودیانو را «نویسنده‌ ادبیات موجز و نافذ» توصیف کرده و گفته است: «مودیانو بی‌شک یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان ما طی سال‌های اخیر است.»کتاب‌های او در ایران از سوی مترجمان مختلفی به فارسی برگردانده شده‌اند اما مرحوم ساسان تبسمی را می‌توان مترجمی دانست که موندیانو را با کتاب‌های «خیابان بوتیک‌های تاریک»، «در کافه جوانی گم‌شده» و «افق» به ایران معرفی کرد. تبسمی معتقد بود آثار موندیانو به‌دلیل سادگی می‌تواند مخاطبان زیادی داشته باشد. از معدود ترجمه‌‌های فارسی کتاب‌‌های او باید به «بیراه» نیز اشاره کرد که توسط آرش نقیبیان ترجمه شده است، رمانی که در سال 1972 برنده جایزه بزرگ آکادمی فرانسه شد و به بیش از 30 زبان زنده دنیا نیز ترجمه شده است. از دیگر آثار معروف مودیانو در ایران می‌‌توان به «محله گمشده» ترجمه اصغر نوری، «سفر ماه عسل» ترجمه نسرین اصغرزاده، «تصادف شبانه» با ترجمه‌های مهسا ابهری و حسین سلیمانی‌نژاد و «آه‌ ای سرزمین محبوب من» ترجمه رویا خویی اشاره کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.