|

میزگردی با حضورِ مانی جعفرزاده، آیدین صمیمی مفخم رضا مرتضوی و امیر صادقی کنجانی

سمفونی یا «ساوندتِرَک»

مرجان صائبی .از راست امیر صادقی‌کنجانی، مانی جعفرزاده، رضا مرتضوی و آیدین صمیمی‌مفخم/ عکس:‌امیر جدیدی، شرق

بعد از انتشار آلبوم «سمفونی رومی» یا «بعد یازدهم» توسط یک کمپانی معتبر حاشیه‌هایی درباره این موضوع به راه افتاده، از این رو «شرق» تصمیم گرفت این اثر تنها از منظر چیستی خودش و نه حاشیه‌هایی که درباره‌اش وجود دارد، به‌وسیله چند آهنگساز آکادمیک که هیچ‌یک در طرفداری از طرف‌های مجادله نیستند، بررسی شود؛ از این رو میزگردی تشکیل دادیم با «مانی جعفرزاده»؛ آهنگساز، مدرس و دارای مدرک معادل دکترا از دانشگاه مالاگای اسپانیا، «آیدین صمیمی مفخم»؛ آهنگساز، مدرس و فارغ‌التحصیل کنسرواتوار کومیتاس ارمنستان، «رضا مرتضوی»؛ آهنگساز و مدرس موسیقی ایرانی در دانشگاه ویسبی سوئد و آمستردام هلند و «امیر صادقی‌کنجانی»؛ آهنگساز و فارغ‌التحصیل دانشگاه ترینیتی لندن و استاد دانشگاه «کل آرت» کالیفرنیا. مانی جعفرزاده : موضوع بحث نسخه اصلی آلبوم «سمفونی رومی» خواهد بود که در خارج از ایران منتشر شده و ما آنچه در ایران منتشر شده را لحاظ نمی‌کنیم، چون یکی از ایرادهایی که به نقدهای گذشته بوده ظاهرا این است که تنها قسمتی از اثر را که در ایران منتشر شده شنیده‌اند و درباره‌اش مداقه کرده‌اند. این بحث صرفا در مورد سی‌دی و توضیحاتی است که در «لیبل» آلبوم قرار دارد. همراه با شنیدن موسیقی توضیحات مربوط به هر فصل را ارایه می‌کنیم و فقط درباره ساختمان موسیقایی‌ و وزن کیفی و علمی آن صحبت می‌کنیم. امیرصادقی کنجانی: اولین مساله اسم آلبوم است؛ «Rumi symphony project». استنباطم این است که این واژه ربطی به آنچه تا به حال ما به‌عنوان سمفونی شنیده‌ایم، ندارد. جعفرزاده: چرا؟ چون آنچه در این آلبوم می‌شنویم فرم مالوف سمفونی را ندارد؟ یا اینکه با ارکسترسمفونیک اجرا نشده؟ چون این دومی که لزوما ایراد نیست. کنجانی: بله. باخ هم یک قطعه سلو به نام سمفونی دارد. ولی به‌لحاظ تاریخی از قرن 16 میلادی سمفونی به معنای همنوازی و «کنکورد ساوند» بوده یا حتی به سازهایی که چند صدا تولید می‌کرده‌اند هم گفته می‌شده. اما از دوره‌ای فرم سه‌تایی و ترنری مطرح می‌شود و بعد که «هایدن» و بقیه می‌آیند فرم چهارتایی و پنج‌تایی هم داریم. حقیقت این است که همیشه وقتی راجع‌به سمفونی صحبت می‌کنیم وارد حیطه دیگری می‌شویم که حیطه فرم است. آیدین صمیمی مفخم: اما فرم می‌تواند «ترنری» نباشد، مثلا سمفونی 1 «آلفرد اشنیتکه» کاملا کلاژ است. رضا مرتضوی: باشد؛ سمفونی شماره 4 «آروو پارت» هم فقط ارکستر زهی است ولی باز آنجا هم فرم برای ما مطرح است. کنجانی: دقیقا. برای همین من واژه پروژه را درک نمی‌کنم و به نظرم بیشتر فارسی-انگلیسی معنا می‌دهد تا انگلیسی، چون کمابیش به معنای پروژه‌ای است که ادامه هم دارد. اما من ناخودآگاه وقتی اسم سمفونی می‌آید به فرم و ارکستر سمفونیک فکر می‌کنم، البته بدیهی است که می‌توانم به بَند هم فکر کنم یا کلاسیکال‌بند هم برایش تعریف شده است که سازهایش بادی بوده و نهایتا یک کنترباس داشته. جعفرزاده: می‌توانیم نتیجه بگیریم که اینجا سمفونی به مفهوم عام‌تری استفاده شده است و این آلبوم فرم سمفونیک ندارد. به نظر می‌رسد آهنگساز منظورش یک فرم کلاسیک مشخص نبوده است و کوشیده اثرش را با مفاهیم معاصر موسیقی تعریف کند که البته این باعث می‌شود سوالی به وجود بیاید: آیا اثری که داریم می‌شنویم در حوزه موسیقی معاصر تعریف می‌شود؟ مرتضوی: در لیبل توضیحی درباره اسم وجود دارد. (توضیح به زبان انگلیسی خوانده می‌شود) صمیمی مفخم: یعنی آهنگساز عنوان کرده که این کانسپت خیلی فراتر از کانسپت‌های معمول است. جعفرزاده: یعنی ادعای دومی مبنی بر اینکه این موسیقی معاصر هم نیست و فراتر از آن است. صمیمی مفخم: پسامعاصر است. مرتضوی: new beginning یعنی یک شروع جدید. یعنی ما با یک پدیده جدید مواجهیم. کنجانی: استنباط من این است که شاید در جهت تبلیغات بوده که این موارد تا این حد با اغراق در لیبل نوشته شده است. جعفرزاده: پس سوال سوم: آیا ناشر اثر و آقای ناظری این توضیح را از منظر آکادمیک ارایه داده‌اند یا نوعی نگاه تبلیغاتی برای مخاطبان بوده که آلبوم فروش بیشتری داشته باشد؟ صمیمی مفخم: به عبارت دیگر باید پرسید که این «استیتمنت» است یا «پروپاگاندا»؟ کنجانی: من ناخودآگاه از طریقه پرزنت کردن سی‌دی و این‌طور که ناشر عکس آهنگساز را روی سی‌دی قرار داده قضاوت می‌کنم که این اثر بیشتر از نشانه‌های هنر «پاپ» استفاده کرده تا نشانه‌های هنر کلاسیک. مرتضوی: موافقم. وقتی کاری این‌طور ارایه می‌شود، پیداست که دنبال جلب مخاطب عام است. تحلیل قطعه اول جعفرزاده: درواقع اولین قطعه، یک «نوا»ی سُل است. برای ما مشخص نیست که این موسیقی چقدر مکتوب و چقدر دیکته بداهه‌های تمرین‌شده است چون آنچه من می‌شنوم خیلی شبیه بداهه‌نوازی برای ویولنسل است که تنها در دقایق پایانی یک بافت زهی به آن اضافه شده. کنجانی: به نظرم آهنگساز با ساز خودش یعنی سه‌تار این را نواخته و در اختیار نوازنده ویولنسل گذاشته که آن نوازنده هم آن را به زبان ساز خودش ترجمه کرده است. این خیلی هم غریب نیست، گاهی «تام نیومن» هم این کار را انجام داده. البته این می‌تواند نشانه هوش در موسیقی تجربی و در عین حال نشانه ضعف دیکته آهنگسازی هم باشد. این کار بسیار تمیز زده شده و ضبط خیلی خوبی شده است اما بر اساس تکنیک‌هایی که در این ترک می‌شنویم، می‌شوداستنباط کرد که آهنگساز با تکنیک‌های رپرتوار ویولنسل آشنایی کافی ندارد. مرتضوی: فکر می‌کنم پروسه اینکه چطور این اتفاق افتاده به ما مربوط نیست چون کار بی‌اهمیتی است. طبق صحبتی که راجع‌به فرم داشتیم باید ببینیم در ادامه چه اتفاقی می‌افتد. جعفرزاده: صدابرداری کار، درخشان است ولی صدابرداری یک کار موسیقی هنری نیست. در میکس و مسترینگ به‌طور مشخص روی باس‌ها فیلترهای زیادی گذاشته شده است و به نظرم دارد «سینماتیک» صدا می‌دهد؛ موسیقی تجربی و هنری اینقدر فیلتر ندارد؛ یک آنسامبل می‌نشیند و کار ضبط می‌شود. نهایتا یک مقدار «ریورب» به آن داده می‌شود و تمام. نظر به نوع صدابرداری کار معتقدم برای خود آهنگساز هم فرض بر این نبوده که دارد یک موسیقی آکادمیک منتشر می‌کند. صمیمی مفخم: این چهار دقیقه که شنیدیم ورود به یک سمفونی را منتفی می‌کند و صدابرداری هم شبیه صدابرداری کار آکادمیک نیست. کنجانی: من تا اینجا هارمونی جدیدی هم نشنیدم و نگرش آهنگسازی را می‌بینم که بیشتر تجربه مدال دارد و تازه در حال تجربه تونال است و برای اینکه در دام تونال نیفتد، فواصل را نقطه‌گذاری می‌کند؛ فواصلی که فواصل امن هستند. تحلیل قطعه دوم جعفرزاده: ترک دوم اتمسفری است با نت‌های کشیده که مقدمه‌ای برای معرفی خواننده است. این نت‌های کشیده در میکس خیلی فیلتر شده‌اند. شاید آنچه هم که آقای کامکار را در نقد این اثر به اشتباه انداخته بود [که گفته بودند اینها سازهای الکترونیک است] همین فیلترها بوده باشد که عملا صداها را شبیه سمپل کرده است. مرتضوی: به نظرم بهتر است توضیحات لیبل را هم فراموش کنیم چون در لیبل گفته شده در این ترک از اصوات «کلاستر» استفاده شده! جعفرزاده: «کلاستر» در فارسی به خوشه صوتی ترجمه شده. کمابیش یعنی یک بافت صوتی از اصوات نزدیک به هم، برای به‌وجودآمدن رزونانس‌هایی که عملا با تک نت‌ها یا نت‌هایی که فواصل تیرس دارند، به وجود نیاید. مرتضوی: دقیقا و چه‌بسا هر فاصله دومی هم لزوما کلاستر نیست. حتی اینکه نت‌های «دو، ر، می، فا، سل، لا، سی» همزمان به صدا درآیند هم لزوما کلاستر نیست؛ چنین آکوردی «دو»ی 13 است و در قطعات «مالر» هم دیده می‌شود. صمیمی مفخم: یعنی 140سال پیش. در بحث کلاستر اولین اتفاقی که می‌افتد، مرکزیت و محوریت موسیقی کم‌رنگ می‌شود، یعنی موسیقی تونال یا مُدال نیست و ملودی وجود ندارد، درحالی که اینجا هم مُد «نوا» وجود دارد و هم خواننده دارد ملودی مشخصی را اجرا می‌کند. کنجانی: من این را نه‌تنها کلاستر نمی‌شنوم بلکه یک آکورد هم نمی‌شنوم. این یک استیناتو است؛ یعنی فضایی که در موسیقی ایرانی هم بسیار استفاده می‌شود. جعفرزاده: بله. نقش واخوان‌ها در موسیقی سنتی گاهی شبیه استیناتو است. صمیمی مفخم: کلاستر یا کلاسترهایی که شکل مدال دارند در سمفونی 7 «پندرسکی» و «سون گیت» و «دروازه اورشلیم» استفاده شده. آن را می‌گویند «کلاستر»، آنچه اینجا می‌شنویم همان چیزی شبیه واخوان در موسیقی ایرانی است. جعفرزاده: در نتیجه توضیحی که در لیبل آمده با آنچه می‌شنویم منطبق نیست و کمی هم عجیب است. تحلیل قطعه سوم مرتضوی (متن انگلیسی را می‌خواند): در لیبل گفته شده که پنج پارت کُر را در آغاز حافظ ناظری خوانده و بعد بر مبنای آن سلو را ضبط کرده‌اند. کنجانی: به نظر من این قطعه دو وجه دارد؛ یکی آواز آقای شهرام ناظری که من شخصا صدایشان را خیلی دوست دارم و از داستان این قطعه جداست و یکی هم نوعی «سوپر ایمپوز» که روی صدای خواننده شده. یک «فریز» دایما در حال تکرار است. شبیه «مینیمالیست»ها اما شلخته. چه می‌شود گفت؟ راستش وقتی ما از یک مکتبی اطلاع نداریم ممکن است کاری انجام دهیم که تصور کنیم جدید است در حالی که نیست. مثل اینکه من الان برق اختراع کنم و ندانم قبلا اختراع شده! جعفرزاده: البته لازم است توضیح بدهیم که منظور مشخصا مینیمالِیسم مکتب نیویورک نیست. منظور موسیقی مینیمال به معنای عام است که کسی مثل «آروو پارت» را هم شامل می‌شود. این توضیح را از این نظر لازم می‌دانم که مخاطبان ما بعد از شنیدن لغت «مینیمال» در ذهنشان نروند سراغ «استیورایش» و «فیلیپ گلَس» و مابه‌ازای آن را در این قطعه پیدا نکنند. صمیمی مفخم: در همان نیویورک هم کسی هست مثل «لمونتیان». جعفرزاده: یا «میلتن ببیت». کنجانی: حتی می‌توان به «امبینت» و «فرنیچر موزیک» برسیم. ولی الان نمی‌خواهیم واردش بشویم. آنچه مسلم است این است که در اینجا آهنگساز نگاهی به ما می‌دهد که هیچ‌کدام از ما نمی‌فهمیم و فکر می‌کنیم این از کمبود تجربه است و از نظر زیبایی‌شناسی دانشگاهی کاملا زیر سوال است. ما اینجا یک آواز داریم و یک «فریز» که دایما در حال تکرار است و البته این تکرار هیچ ربطی هم به «مینیمالیسم» ندارد. چون... مرتضوی: چون تکرار مستحکمی نیست. «مومنتوم» در موسیقی باید دایما بچرخد طوری که شنونده خسته نشود. صمیمی مفخم: این قطعه «مومنتوم» ندارد. مرتضوی (متن انگلیسی را می‌خواند): توضیح دیگری که در لیبل داده شده، این است که بداهه‌خوانی آواز در «دومینانت» موسیقی اتفاق می‌افتد و مدعی شده که این یک رویداد «آن یوژوالی» (غیر عادی) است! جعفرزاده: اگر منظور «پلی‌تونال» باشد که ما اینجا چنین چیزی نمی‌شنویم. تازه اگر می‌شنیدیم هم موضوع غیرعادی و بکری نبود. راستش اصلا در این قطعه هیچ چیز تازه، غیرعادی یا بکر و نشنیده‌ای وجود ندارد. صمیمی مفخم: چند صد سال پیش چنین اتفاقی افتاده است. 300سال پیش در موزیک «باخ» یک ملودی در تونیک حرکت می‌کند و ملودی دیگری در دومینانت همراه آن است و جلوتر به یک حل می‌رسند. مرتضوی: در لیبل گفته شده: این کار خیلی جدید نیست و آقای شهرام ناظری قبلا آن را انجام داده. جعفرزاده: آنچه آهنگساز گفته برای اولین‌بار خودشان یا پدر محترمشان انجام داده‌اند درواقع سال‌ها قبل در موسیقی جهان تجربه شده است چنانکه آیدین صمیمی مفخم به باخ اشاره کرد و در موسیقی خودمان هم به شکلی بسیار کامل‌تر، عمیق‌تر و مستحکم‌تر از آنچه اینجا شنیدیم در اثر درخشانِ «راز نو» ساخته آقای علیزاده وجود دارد. همه شما می‌دانید من به کارهای اخیر آقای علیزاده چقدر نقد داشته‌ام و نوشته‌ام اما منکر آن گذشته درخشان و آن اثر بدیع که نباید شد. تحلیل قطعه چهارم کنجانی (متن انگلیسی را می‌خواند): در لیبل، این قطعه فیوژن معرفی شده ولی آنچه ما الان شنیدیم یک قطعه پاپ است. جعفرزاده: با کمال احترام به همکار عزیزمان آقای ناظری، من معتقدم که کُر بد نوشته شده است، رودربایستی که نداریم این کر غلط هارمونی دارد. وقتی زیبایی‌شناسی موومان بر این اساس گذاشته شده که نوع خاصی از کُرال را بازنمایی کند [که آن نوع خاص قوانین شناخته‌شده‌ای دارد]، تخطی از آن قوانین را نمی‌شود به پای نوآوری گذاشت و توجیه کرد. صمیمی مفخم (متن انگلیسی را می‌خواند): مضاف بر این گفته شده این قطعه سوییت است اما اینکه ما شنیدیم سوییت نیست، فرم سوییت ندارد. مرتضوی: هر اثر هنری در آغاز نوع زیبایی‌شناسی خودش را معرفی می‌کند و بعد بر مبنای آن زیبایی‌شناسی پیش می‌رود و بررسی می‌شود. برای مثال «جان کیج» در قطعه 4:33 موضوع سکوت را مطرح می‌کند. آن زیبایی‌شناسی به ما می‌گوید دنبال قوانین کلاسیک نباشیم و موسیقی مزبور را از منظری دیگر بشنویم. اما وقتی یک کرال نوشته شده و زیبایی‌شناسی موسیقی معاصر را ندارد و نام سوییت هم بر آن گذاشته شده که دیگر نمی‌تواند مثلا اکتاو موازی داشته باشد. چیزی که اینجا و در این قطعه به وضوح شنیده می‌شود. کنجانی: قاعده این است که وقتی دو صدا یا بیشتر را می‌نویسیم باید یکسری تئوری‌ها را رعایت کنیم، مگر اینکه بخواهیم موسیقی تجربی کار کنیم و نوع موسیقی از پایه به مخاطب بگوید که در مسیر زیبایی‌شناسی تجربی حرکت می‌کند. این موسیقی که داریم می‌شنویم، موسیقی تجربی نیست بر همین اساس باید حداقل قوانین کلاسیک را آهنگساز رعایت می‌کرد که نکرده. جعفرزاده: به عبارت دیگر آهنگساز سعی می‌کند در یک قطعه پاپ یک کُر کلاسیک بنویسد اما نمی‌شود. نتوانسته. همکاری با کمپانی سونی سونی هیات ژوری ندارد؟ صمیمی مفخم: سونی از موسیقی جان آدامز و پندرسکی رکورد می‌کند تا مایکل جکسون. کنجانی: هیات دارد. اما هدف این نیست که یک موسیقی فاخر منتشر کند یا آن هیات پیش از انتشار هر کار را تجزیه و تحلیل کند. سیاستگذاری‌ها معمولا بر اساس دغدغه بازار پیش می‌رود. برای مثال هرکسی نمی‌تواند با سونی کار کند؟ چون راه سختی دارد که توضیح خواهم داد. هرکس بخواهد یک «اپوینتمنت» مثلا با «یی. سی. ام» بگیرد باید وکیلی را پیدا کند که یک لینک با «یی.سی.ام» داشته باشد. شما ممکن است صدهزاردلار هم برای دسترسی به چنین وکیلی خرج کنید (این مبلغ را برای مثال می‌گویم) و البته منظور من به هیچ‌وجه متهم‌کردن تولیدکنندگان این اثر نیست بلکه عرض می‌کنم معمولا راهش این است. اگر کسی بخواهد با سونی کار کند منطقا از این روش استفاده می‌کند: به وکیل می‌گوید کار مشترکی مثلا با آقای «محمدرضاشجریان» دارم و آقای شجریان هنرمندی است که هر کاری بکند تعداد مشخصی مخاطب دارد که این تعداد حضوری کمابیش همیشه تضمین‌شده دارند، مضاف بر این با آقای «یویوما» هم صحبت کرده‌ایم و ایشان هم قبول کرده‌اند که در ازای دریافت مبلغ 20هزاردلار (باز هم مبلغ فرضی است) یک تِرَک سه دقیقه‌ای از کار ما را نوازندگی کنند. حالا شما وکیل ما باش و با «یی.سی.ام» صحبت کن که این کار را منتشر کند. سی‌دی‌هایش را هم یا خودمان پیش خرید می‌کنیم یا تضمین می‌دهیم که در چندماه مشخص کاملا به فروش برسد. این تضمین را چطور می‌دهد؟ این‌طور که در سه ماه اول انتشار آلبوم، توری در دور دنیا داریم و هر سالن چهارهزارنفر مخاطب دارد که اگر به‌طور میانگین 200 سی‌دی در هر سالن فروخته شود، فروش تضمین می‌شود، اگر نشد سی‌دی‌ها را خودمان می‌خریم. آن زمان سونی که هیچ، «یی.سی.ام» هم با چنین آهنگسازی همکاری می‌کند. البته این را هم بگویم که آن آهنگساز باید حداقل استانداردی در موسیقی داشته باشد و یک رزومه هم داشته باشد.بدیهی است برای آهنگسازانی مثل «جان آدامز» البته این روال کار نیست و ممکن است خود «سونی» بهشان پیشنهاد همکاری بدهد. اما این زمانی است که آهنگساز یک جایگاه مشخص جهانی دارد. جعفرزاده (متن انگلیسی را می‌خواند): در لیبل نوشته شده که این قطعه بر مبنای گام کروماتیک به وجود آمده! من که هرچه گوش می‌کنم تا این لحظه فقط یک نت آلتره داشت که سه‌تار یک حرکت نیم‌پرده‌ای کرد و بالا رفت. صمیمی مفخم: گام کروماتیک تعریف دیگری دارد. این قطعه فقط یک لحظه آلتراسیون دارد که نکته قابل بحثی نیست. جعفرزاده: یک حرکت آلتره بالارونده و پایین‌رونده نوشته. به اینکه گام کروماتیک نمی‌گویند. کنجانی: شما یک نت دارید که بالا می‌رود، این دیگر کروماتیک اسکیل نیست. در صفحه 12 لیبل نوشته کروماتیک اسکیل؛ ما در هیچ‌یک از این هفت سوییتی که از موومان چهار تا 10 است گام کروماتیک نشنیدیم. اگر از یک‌سری نت‌هایی استفاده می‌کنید که اسمشان کروماتیک است به معنای آن نیست که دارید گام کروماتیک خلق می‌کنید. از بُعد تاریخی واگنر و شوئنبرگ قبل از موسیقی سریل و... از این گام استفاده کردند. جعفرزاده: ما در چند لحظه از این هفت موومان آلتراسیون می‌شنویم. آنچه نوشته شده با چیزی که می‌شنویم کاملا مغایر است. کنجانی: ولی برای این نوع ساززدن خیلی زحمت کشیده شده و نوازنده ساعت‌ها تمرین کرده. جعفرزاده: ما منکر این زحمت و زحمت‌های فراوان دیگری که مسلما برای انتشار وسیع چنین اثری کشیده شده، نیستیم. من دارم می‌گویم عذرم بر این آلبوم این است که بیهوده می‌کوشد چیزی بیشتر از آنچه که هست وانمود شود. اگر لیبل آلبوم وجود نداشت و این توضیحات عجیب در آن نوشته نشده بود و ما فقط آن را گوش می‌کردیم، شاید می‌گفتیم چند نوازنده درجه یک جمع شدند و بر اساس آنچه آهنگساز از کودکی در خانه شنیده و جزو فرهنگ شنیداری‌اش است کاری منتشر کرده‌اند که در بهترین استودیوهای دنیا ضبط شده و زحمت هم کشیده و اثر بدی هم نیست و امید می‌بستیم که کار بعدی بهتر شود. کنجانی: من شخصا صدای آقای شهرام ناظری را دوست دارم و فکر می‌کنم سونی باید به‌دنبال آقای شهرام ناظری بیاید. چون موسیقی منطقه‌ای هنوز خیلی شنیده نشده و خیلی ناب است. وقتی آنها با این موسیقی روبه‌رو می‌شوند برایشان جذاب است چون به‌دنبال موسیقی خاص و کمتر شنیده‌شده هستند اما این خاص‌بودن دلیل بر علمی‌بودن نیست و لزومی ندارد ما یک موسیقی خاص منطقه‌ای را بی‌خود پشت یک ادعای علمی توخالی بزک کنیم. مثلا «حاج قربان» نمی‌گوید از فلان ملودی و هارمونی استفاده کردم. سازش و زندگی‌اش یکی است و همه‌جای دنیا هم از خدایشان است که چه از نظر بیزینس و چه از نظر اعتبار چنین موسیقی‌ای را منتشر کنند. صمیمی مفخم: فکر می‌کنم این اتفاقات باید بیفتد، اگر آقای حافظ پاپ می‌نویسد باید گفته شود و موسیقی پاپ گستره وسیعی را دربر می‌گیرد که لزوما بد یا سبُک نیست. جعفرزاده: موومان‌های 11 تا 16 بازگشت به فضای «نوا»ست و بیشترش فضایی است که به وفور در موسیقی سنتی شنیده‌ایم. بگذریم که خود «نوا» هم دیگر خیلی کلیشه شده است. کنجانی: 3 تا از ترک‌ها هم به صورت مشخص قبلا در برلین توسط آقایان کامکار، متبسم، شعاری و حداد اجرا شده و آقای‌شهرام ناظری این کار را خواندند و گویا آهنگساز هم ایشان بودند ولی در هیچ‌جای لیبل به این مساله اشاره نشده و آن اجرای برلین هم خیلی بهتر از چیزیست که در سی‌دی می‌شنویم. در آخر... . کنجانی: من ترجیح می‌دهم قسمت‌های ادعاشده مثل: هارمونی بدیع و... را نشنوم. با اینکه تخصصم نمی‌گذارد خیلی از ترک‌ها را گوش کنم اما به نظرم برای این آلبوم زحمت کشیده شده و آن را قدر می‌نهم. اما ادعاهایی که حداقل در لیبل آلبوم است را قدر نمی‌نهنم. جعفرزاده: اگر این آلبوم در لیبل کوشش نمی‌کرد چیزی بیش از آنچه هست نشان داده شود، کاری پذیرفتنی‌تر جلوه می‌کرد. مرتضوی: هرچند این موسیقی سلیقه من نیست اما من صدای آقای‌ شهرام ناظری را دوست دارم و وقتی کاری که در برلین آقای شهرام ناظری و متبسم و حدادی انجام دادند را شنیدم، آن ورژن را ترجیح دادم و حتما آن را گوش می‌دادم ولی با تمام این تفاسیر تولید موسیقی در امروز مملکت ما کار ارزشمندی است؛ اینکه این موسیقی پاپ است و کجای جریان موسیقی قرار می‌گیرد، مشخص است و بحث دیگری‌ ست. کنجانی: اگر آقای‌شهرام ناظری را از این کار بگیرید، اثر از نظر هارمونی و ارکستراسیون فقیر است. الان مثل 50سال قبل نیست که کسی متوجه نشود که صرفا از سه یا 4 تکنیک ویولن استفاده شده. من ارکستراسیون معاصر تدریس می‌کنم و فکر می‌کنم حق دارم بگویم آهنگساز این اثر ارکستراسیون نمی‌داند. ولی اشکالی ندارد، خیلی‌ها نمی‌دانند و آلبوم منتشر می‌کنند و آلبوم‌شان هم موفق است؛ اما حداقل می‌شود خضوع داشت. ما نمی‌خواهیم از کسی غلط بگیریم ولی حیف است این کار با این همه تلاش و هزینه، فرم و کمپوزیسیون ندارد. این کار به هیچ معنایی سمفونی نیست، خاص و تازه هم نیست. در آهنگسازی باید جمله‌بندی‌ها و ساختار را مثل یک ساختمان طراحی کنیم. نمی‌توانیم یکباره هرکاری دلمان می‌خواهد انجام دهیم و اسمش را بگذاریم سوییت. مرتضوی: هیچ المانی از این آلبوم حتی به سمت و سوی موسیقی امروز هم نیامده و در موسیقی 200سال گذشته مانده. ما هیچ‌چیز جدیدی نشنیدیم، نه المان فرمال، نه هارمونی و نه بافت نوآورانه. جعفرزاده: یک زمانی شما مدعی هستید سونات نوشته‌اید و البته موفق هم بوده‌اید، این برای من خیلی محترم‌تر است تا زمانی که مدعی هستید اثری برای یک تجربه جدید نوشته‌اید، اما هیچ اتفاق جدیدی نمی‌افتد. این‌جور وقت‌ها شما نه کلاسیک هستید و نه معاصر. حتی اگر شما را بنابر آنچه مدعی هستید مثلا «جان آدامز» هم تایید کند. تازه تایید هم کند اگر اثر مستحکم نباشد، آن تایید به چه کار می‌آید؟ چه چیزی را تغییر می‌دهد؟ کنجانی: اینکه در یک جایی «جان آدامز» فلان حرف را زده [با فرض صحت ادعا] بی‌اهمیت است. اتفاقا من جان آدامز را خوب می‌شناسم و با او در ارتباطم. اما این چه تاثیری در کار من دارد؟ موضوع این است که دوران اینکه «فلانی مرا تایید می‌کند» گذشته. مضاف بر اینکه حتی خود جان آدامز هم ادعای هارمونی و بدعت ندارد. هنوز قطعه SHORT RIDE IN A FAST MACHIN که از بالاترین رنک‌های فروش و اجرا در جهان است، باعث تعجب خود جان آدامز است که چطور اینقدر موفق بوده. به نظرم اگر کمی به منش بزرگان نگاه کنیم بد نیست. صمیمی‌مفخم: گفتنی‌ها را گفتیم. برویم خانه، موسیقی خودمان را بنویسیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.