منهای پا
سعید برآبادی
برای رفتن به سلیمانیه و ورود به عراق، بهترین مسیر زمینی، مرز «باشماق» است. میشود بلیت اتوبوسی با 80هزارتومان گرفت که یکسره تا سلیمانیه میرود اما فاصله 500کیلومتری تهران تا سنندج را میشود تکهتکه کرد و در روستاهای «مریوان»، میهمان خانوادههای «کودکان مین» شد؛ آخرین مجروحان جنگی که سالها پیش به پایان رسیده اما ترکشهایش هنوز در فضای شهرها، صفیر جراحت میکِشند! «زانا» و «گشین» را از میان خیل کودکان مین در روستای «نشکاش» ملاقات میکنم؛ ملاقاتی سراسر اندوه، سراسر شرمندگی از دیدن تنهای نوجوان اما تکیدهشان. «زاناپاو»، 13ساله است و در مرز نوجوانی با نگرانیای که خانوادهاش از آینده این پسر دارند ایستاده: «یکی از روزهای سرد مهرماه بود، زانا در نزدیکی خانه و در یک فضای باز داشت بازی میکرد که ناگهان صدای انفجار را شنیدیم.» خانوادهاش او را به بیمارستان میبرند اما عبور از انفجار مین حتی اگر به مقصد سلامت باشد باز هم جای پای ترکشها را باقی میگذارد. سیاهیهای خطخطی انفجار در تمام تن «زانا» هست اما حیا اجازه عریانی کامل را نمیدهد و اتفاقا اصلیترین نگرانی خانوادهاش هم از همین است: «نگران آینده کودکمان
هستیم چرا که در حال ورود به سن قانونی است و سلامتی جسمانی و جنسیاش ممکن است در معرض خطر باشد.» حالا تن «زانا» پر است از رد سیاه ترکشهای مینی که مهرماه پارسال درست زیر پایش منفجر شد: «رفته بودند در یکی از فضاهای باز همین اطراف بازی کنند. روستای ما در دهه60 مینگذاری نشده بود و خیالمان راحت بود اما از زمان انفجار آن مین، حالا از راهرفتن در خیابانهای روستا هم میترسیم.» مینهایی که آنروزها برای دفاع از امنیت کشور در مرزهای غربی کار گذاشته شده بود حالا با برقراری آرامش در منطقه، بهدست فراموشی سپرده شدهاند و هرازگاه، فاجعهای میآفرینند. «گشین کریمی»، دختربچه 11سالهای است که دوسال از زانا کوچکتر است. او هم تن و بدنش را با موج انفجار از دست داده و پایش را در خاطرات کودکیاش جا گذاشته. خانوادهاش میگویند که مینهای دهه60 حالا با آب بارانهای سیلآسا روانه منطقههای مسکونی، مزارع و روستاهای اطراف شدهاند و هر آن ممکن است کودک دیگری اسیر موج انفجاری اتفاقی شود. آنها به تلاشهای وکیل «کودکان مین» اشاره میکنند و نامهای که «حسین احمدینیاز» به رییسجمهور نوشته تا تصمیمات ویژهای را برای این کودکان بگیرد
و چشمهایشان خیره است به سمت تهران تا جواب این نامه کی بیاید. چند کیلومتری تا مرز باشماق بیشتر راه نمانده اما با وجود اینکه تا رسیدن به عراق و سفر به روستاهای جنگزده راه بسیار است، ردپای جنگ در تن کودکان، آنهم در اولین توقفگاه، غافلگیرکننده است. شاید در روزگاری نهچندان دور، کودکان شهرهای بهآرامشرسیده عراق و کردستان هم قربانی مینهایی باشند که امروز در خاک فرومیروند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.