|

معین‌فر، بنیانگذار شبکه شتاب‌نگاری کشور

محمد پورمحمدشاهوار . پژوهشگر شبکه ملی شتاب‌نگاری ایران مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی

«علی‌اکبر معین‌فر» در سال1307خورشیدی در تهران به دنیا آمد. در سال1326 در آزمون ورودی دانشکده فنی ثبت‌نام کرد و سپس از سال دوم، تحصیلاتش را در رشته راه و ساختمان ادامه داد. در همین دوران همزمان با شروع فعالیت‌های انجمن اسلامی، وی نقش پررنگی در اعتراضات دانشجویی جهت ملی‌شدن صنعت نفت ایفا کرد. در سال1330 از دانشگاه‌تهران فارغ‌التحصیل شد و پس از اتمام خدمت‌وظیفه، ابتدا در شرکت ملی نفت مشغول به کار شد. بعد از مدت کوتاهی در بانک ساختمان به عنوان مهندس‌ناظر مشغول به کار شد و سرپرستی پروژه‎های ساختمانی‌ای (ساخت واحدهای مسکونی) که این بانک آنها را انجام می‌داد، بر عهده گرفت. در ضمن سمت شهرداری نازی‎آباد را نیز در آن دوران بر عهده داشت. بعد از وقوع زلزله‎های مخرب شمال ایران (زلزله‎هایی که در سال‌های1336 در مازندران روی داده بود)، کمیسیون ژاپنی به سرپرستی پروفسور«هاگیوارا»، استاد دانشگاه توکیو و پروفسور «تاچی نایتو» استاد ممتاز بازنشسته دانشگاه واسدای توکیو برای بررسی این زلزله‎ها به ایران آمدند. این کمیسیون همچنین از پروژه آپارتمان‎های تحت نظارت مهندس «معین‎فر» که در نازی‎آباد ساخته می‎شد، بازدید کرد و همین تماس‎ها موجب روابط نزدیک بین ایران و ژاپن در مسایل مهندسی زلزله شد. مهندس«معین‎فر» به دعوت دانشگاه واسدا برای پژوهش و ادامه تحصیل به آن دانشگاه رفت و در رشته مهندسی زلزله به پژوهش پرداخت. وی پس از مراجعت به ایران بنابر درخواست شادروان‌دکتر«ابوالحسن بهنیا» که ریاست وقت دفتر فنی سازمان برنامه و بودجه را برعهده داشت، در آن سازمان مشغول به‌کار شد. به جرات می‌توان گفت موضوع مهندسی زلزله و اساسا طراحی ساختمان‌های مقاوم در برابر زلزله در ایران با نام مهندس«معین‌فر» شروع می‌شود. مهندس«معین‌فر» در سازمان برنامه و بودجه شروع‌کننده تدوین بسیاری از آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های فنی بوده و پیش‌نویس اولین آیین‌نامه زلزله برای ایران را در سال1343 (50سال قبل) تهیه کرد. علاوه بر استاندارد۵۱۹ که شاید قدیمی‌ترین دستورالعمل فنی در صنعت ساختمان ایران باشد، آیین‌نامه بتن ایران (آبا) در زمان تصدی ایشان در سازمان شروع شد. تدوین مجموعه مقررات ملی در وزارت راه، مسکن و شهرسازی، یکی دیگر از خدمات ماندگار مهندس«معین‌فر» به شمار می‌رود. (در واقع اندیشه تدوین این مجموعه، تنها از عهده چندنفر برمی‌آمد که یکی از آنها مهندس«معین‌فر» است.) از مهم‌ترین خدمات بنیادی ایشان در علم مهندسی زلزله به کشور ایران را می‌توان ایجاد شبکه شتاب‌نگاری کشور در سال1353خورشیدی (40سال قبل) در دفتر فنی سازمان برنامه و بودجه وقت برشمرد. این کوشش‌ها از سال1348 با نصب اولین شتاب‌سنج زلزله در محل سازمان برنامه آغاز شد و سپس ایستگاه‌های شتاب‌نگاری به صورت شبکه شتاب‌نگاری در کشور توسعه یافت. هم‌اکنون شبکه شتاب‌نگاری کشور که یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های پایش شتاب زلزله در جهان است، زیرنظر مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اداره می‌شود. از فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی مهندس«معین‌فر» می‌توان به تصدی وی در وزارت نفت به‌عنوان اولین وزیر وزارتخانه تازه‌تاسیس نفت در کابینه زنده‌یاد مهندس«بازرگان» و دولت شورای انقلاب اشاره کرد. قبل از این وی به‌عنوان وزیر مشاور و رییس سازمان برنامه و بودجه مشغول به‌کار بود. در اولین انتخابات مجلس شورای اسلامی ایشان به‌عنوان نفرچهارم در شهر تهران با رای بالایی به عنوان نماینده مجلس انتخاب شد. وی از فعالان حرکت‌های اجتماعی در جامعه مهندسین کشور نیز محسوب می‌شود. در سال‌های پس از انقلاب وی نقشی اساسی در تدوین و ویرایش آیین‌نامه‌های مرتبط با صنعت ساختمان، مطالعات طرح تفصیلی پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران ناشی از رویداد زلزله و تدریس در دانشگاه‎های مختلف ایران در رشته مهندسی زلزله را عهده‌دار بود. خدمات مهندس«معین‌فر» در زمینه مطالعات مربوط به زلزله‌های ایران و مهندسی زلزله در ایران، موردتوجه محافل فنی در سطح جهان قرار گرفته که برای ایشان افتخاراتی علمی و عضویت در موسسات و انجمن‌های معتبر جهانی را به همراه آورده است. وی به مدت هشت‌سال عضو هیات‌مدیره‌های «موسسه‌ بین‌المللی زلزله» و «موسسه اروپایی مهندسی زلزله» در دهه۷۰میلادی بوده و هم‌اکنون عضو مادام‌العمر جامعه مهندسی زلزله هندوستان از دهه۶۰ میلادی به بعد است. او در سال۲۰۰۲ به دریافت لوح تقدیر از طرف مسوولان اروپایی مهندسی زلزله نایل شد که در کنفرانس بین‌المللی زلزله در مهندسی به ایشان اعطا شد. در حال حاضر او مشاور عالی شبکه شتاب‌نگاری کشوری و مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.